Bảo đảm kết nối khi mạng 2G ngừng hoạt động

Khi 2G nhường chỗ cho 4G, 5G

Công nghệ 2G được thương mại hóa trên thế giới từ năm 1991 và xuất hiện tại Việt Nam năm 1993. Trong hơn ba thập kỷ, 2G gắn liền với quá trình điện thoại di động từ một dịch vụ mới mẻ trở thành phương tiện liên lạc phổ biến.

Tuy nhiên, nhu cầu sử dụng dịch vụ di động hiện nay đã vượt xa thời kỳ chủ yếu dành cho thoại và tin nhắn SMS. Video trực tuyến, mạng xã hội, thanh toán số, dịch vụ công và các ứng dụng thời gian thực khiến lưu lượng dữ liệu ngày càng tăng. Trong khi đó, 4G đã trở thành nền tảng kết nối phổ biến, còn mạng 5G đang tiếp tục được mở rộng.

Việc duy trì một lớp mạng cũ vì thế không còn phù hợp với yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên tần số. Tắt sóng 2G cho phép các băng tần từng dành cho GSM, trong đó có băng tần 900 MHz và 1.800 MHz, được quy hoạch lại để phục vụ những hệ thống thông tin di động hiện đại hơn. Đây cũng là một trong những mục tiêu quan trọng của lộ trình dừng công nghệ 2G được cơ quan quản lý triển khai từ năm 2024.

Tuy nhiên, tắt một hệ thống đã tồn tại hàng chục năm không đơn thuần là ngừng hoạt động các trạm phát sóng. Mạng 2G có ưu thế về vùng phủ, trong khi một bộ phận khách hàng vẫn sử dụng thiết bị thế hệ cũ. Do đó, mạng thay thế phải bảo đảm vùng phủ, còn người dùng cần được hỗ trợ chuyển đổi trước khi công nghệ cũ dừng hoạt động.

VNPT bắt đầu chuẩn bị cho quá trình này từ năm 2021, từng bước nâng cấp, mở rộng và tối ưu mạng 4G. Nhà mạng tập trung bổ sung hạ tầng tại những khu vực vùng phủ 4G còn hạn chế, nhất là vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Đến nay, mạng 4G/5G của VNPT đã phủ sóng hơn 99% dân số, với chất lượng và phạm vi phủ sóng được cải thiện so với mạng 2G. Đây là điều kiện quan trọng để lớp mạng từng đảm nhiệm phần lớn nhu cầu liên lạc di động có thể rời khỏi hệ thống.

Song song với mở rộng vùng phủ, VNPT tiến hành chuyển đổi thuê bao, thiết bị và từng bước tắt sóng 2G tại những khu vực đáp ứng đủ điều kiện.

Chuyển người dùng trước khi tắt mạng

Nếu hạ tầng là một phần của bài toán thì phần còn lại nằm ở thiết bị của người sử dụng.

Với khách hàng đang sử dụng điện thoại thông minh hỗ trợ 4G hoặc 5G, quá trình chuyển đổi hầu như không gây ảnh hưởng. Tuy nhiên, đối với người cao tuổi, người có thu nhập thấp hoặc khách hàng vẫn sử dụng điện thoại chỉ hỗ trợ 2G, việc dừng công nghệ cũ có thể tác động trực tiếp đến khả năng liên lạc.

Ngay khi lộ trình tắt sóng 2G được công bố, VNPT đã rà soát thuê bao và thiết bị thuộc nhóm cần hỗ trợ để xây dựng phương án tiếp cận phù hợp. Thông tin về chuyển đổi được gửi đến khách hàng qua tin nhắn, cuộc gọi, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh tại xã, phường và hoạt động tư vấn trực tiếp.

Cùng với tuyên truyền, nhà mạng triển khai nhiều chính sách như trợ giá thiết bị, tặng điện thoại cho hộ nghèo, hỗ trợ đổi SIM, cung cấp data và các gói cước ưu đãi, đồng thời thúc đẩy khách hàng sử dụng dịch vụ thoại chất lượng cao VoLTE.

Ở góc độ kỹ thuật, VoLTE là mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi. Việc bảo đảm thiết bị, SIM và dịch vụ thoại trên nền 4G sẵn sàng giúp khách hàng tiếp tục thực hiện cuộc gọi mà không còn phụ thuộc vào mạng 2G.

Quá trình chuyển đổi được VNPT thực hiện theo từng giai đoạn. Các thuê bao điện thoại chỉ sử dụng 2G được chuyển đổi trước ngày 15/10/2024. Đối với kết nối máy với máy và Internet vạn vật (M2M/IoT) còn hoạt động trên nền tảng 2G, lộ trình được kéo dài đến ngày 15/9/2026.

Đến nay, các thuê bao và kết nối 2G của VNPT đã được chuyển sang những công nghệ cao hơn. Dấu mốc này không chỉ thể hiện việc hoàn thành một nhiệm vụ kỹ thuật mà còn cho thấy cách thức chuyển đổi được thực hiện: đưa người dùng và thiết bị lên nền tảng mới trước khi công nghệ cũ rời mạng.

Với người sử dụng, điều quan trọng nhất không phải là tài nguyên tần số được tổ chức lại như thế nào hay một lớp mạng nào đã ngừng hoạt động. Điều họ quan tâm là điện thoại có tiếp tục gọi được, kết nối có ổn định và các dịch vụ quen thuộc có bị gián đoạn hay không.

Vì vậy, dấu mốc ngày 15/9/2026 không chỉ được ghi nhận bằng việc những trạm 2G cuối cùng ngừng phát sóng. Quan trọng hơn, sau khi một công nghệ đã tồn tại hơn ba thập kỷ rời mạng, kết nối của người dùng vẫn được duy trì liên tục trên hạ tầng hiện đại hơn.