Áp lực cân đối vốn trung hạn, dài hạn và nhu cầu tín dụng

Nhu cầu vốn của nền kinh tế Việt Nam đang ở mức rất cao, dự kiến năm 2026 khoảng 5,1 triệu tỷ đồng và giai đoạn 2026-2030 lên tới 38,5 triệu tỷ đồng.

Bên cạnh áp lực tăng trưởng, các ngân hàng còn phải đối mặt với các tiêu chuẩn an toàn khắt khe hơn. Thông tư 14/2025/TT-NHNN thay thế Thông tư 41/2016 đã siết chặt các tiêu chuẩn vốn và hướng tới tiệm cận chuẩn Basel III. Việc này buộc các ngân hàng thương mại phải nâng cao tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và chú trọng xây dựng bộ đệm vốn vững chắc.

Đặc biệt, khi tín dụng bất động sản đang chiếm khoảng 28 - 30% tổng dư nợ, việc đảm bảo an toàn hệ thống trở thành ưu tiên hàng đầu. Các chuyên gia MBS dự báo rằng để đảm bảo các quy định này, nhiều ngân hàng có thể sẽ hạn chế trả cổ tức bằng tiền mặt trong thời gian tới.

Dù Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp như nới tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn lên 40% hay điều chỉnh cách tính tỷ lệ LDR, nhưng đây chỉ là những biện pháp hỗ trợ thanh khoản trong ngắn hạn.

Ông Bùi Văn Huy, Tổng giám đốc FDIT nhận định tình trạng "huy động ngắn, cho vay dài" là bản chất của ngân hàng thương mại nhưng cần được kiểm soát trong ngưỡng an toàn. Việc nới trần các tỷ lệ chỉ là công cụ quản lý tạm thời, chứ không giải quyết được căn nguyên của vấn đề.

Để giải quyết triệt để áp lực lên hệ thống ngân hàng, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần phát triển mạnh mẽ hơn các kênh dẫn vốn khác. Vai trò của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường cổ phiếu và các quỹ đầu tư dài hạn trong việc chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn trung và dài hạn.

Chỉ khi cấu trúc thị trường vốn được cơ cấu lại theo hướng đa dạng hóa, hệ thống ngân hàng mới có thể thoát khỏi áp lực thanh khoản thường trực và mặt bằng lãi suất mới có cơ hội ổn định bền vững.