Báo Công lý
Thứ Ba, 31/3/2020

Bác sĩ Sô Lây Tăng - người con ưu tú của buôn làng Tây Nguyên

27/2/2015 10:43 UTC+7
(Công lý) - Một lần về xã vùng cao, gặp ông già vì nghèo vẫn cởi trần, đóng khố, ông Sô Lây Tăng đã cởi ngay quần áo dài đưa ông già nọ mặc… Đó là 1 trong những chuyện cảm động về vị Bí thư - Bác sĩ có một tình yêu không bao giờ ngừng chảy với Đảng, Bác và buôn làng.

Đi gặp Bók Hồ

Làng Nú Vai, Xã Đăk Kroong, huyện Đăk Glei quê ông Sô Lây Tăng ngày ấy bị giặc đốt mất hai làng. Dân làng chạy sang Lào rồi trôi sông, trôi suối, người mất, người còn. Lên 8 tuổi, khi cách mạng về làng, ông cùng cha mẹ về nơi chôn nhau cắt rốn. Ông nhớ lại, khi ấy cách mạng về làng người dân tưởng là giặc nên chạy trốn. Ông bị đau nên không chạy được. Bộ đội cho ông thuốc uống rồi khỏi bệnh. Được giác ngộ, ông là người đầu tiên trong làng cắt tóc (vì ngày ấy già, trẻ, trai, gái ai cũng để tóc dài và không bao giờ cắt). Được bộ đội giao, ông nhận làm liên lạc. 

Cậu bé Tăng đóng khố, cởi trần ngày đêm không quản hiểm nguy vượt núi cao, suối sâu mang những thông tin nóng hổi phục vụ cách mạng. Đã nhiều lần bị lộ, ông phải chui vào bụi le, ngụp xuống suối để trốn. Lại những đêm rét mướt, giữa núi rừng thâm u, bao gian nan khó nhọc nhưng được bộ đội tin giao, không việc nào ông không hoàn thành. Chiến công thầm lặng của người chiến sĩ giao liên nhỏ tuổi đã góp phần vào chiến thắng của trận Đăk Pet. 

Bác sĩ Sô Lây Tăng - người con ưu tú của buôn làng Tây Nguyên

Vợ chồng ông Sô Lây Tăng

Kon Tum giải phóng (1954) khi ấy ông mới 15 tuổi. Trong đoàn quân đi bộ từ làng Nú Vai quê ông đến Kon Tum dự lễ chiến thắng. Kỷ niệm đó bây giờ ông vẫn nhớ như in. Chẳng là đi bộ đến ngày thứ năm mới đến dốc Đầu Lâu (huyện Đăk Hà bây giờ) ông không đi được nữa.  Ban tổ chức cho xe đạp đi đón. Người của Ban tổ chức đã phải bế ông đặt vào gác ba ga để đèo đi, mà ông vẫn không ngồi được, ngã lên ngã xuống đến mấy lần.

Từng chi tiết ông kể lại như sự việc mới diễn ra ngày hôm qua, đến nơi, người ta bảo tôi cởi khố ra, đưa quần cho mặc để đi dự lễ. Lúc đầu thấy khó chịu lắm vì nó cứ lỏng lẻo làm sao ấy, nhưng sau dần cũng quen. Trên đường trở về làng Nú Vai, ông Phạm Nhớ (nguyên Phó Bí thư Tỉnh uỷ Kon Tum) có hỏi ông: "Tăng này, mày có muốn đi gặp Bok Hồ không? Lúc ấy, ông cũng chẳng hiểu Bok Hồ là ai, nhưng trong ông đã cháy lên một niềm tin mãnh liệt vào cách mạng, vào những người đã dạy bảo, dìu dắt mình nên ông đồng ý ngay.

Từ một cậu bé không biết chữ, được đưa ra sống giữa Thủ đô. Ông đã học một mạch 16 năm, từ lớp một đến Đại học. Cầm tấm bằng Bác sĩ y khoa, theo đoàn quân Nam tiến vào Ban dân y khu 5. Không làm chuyên môn, đi phát rẫy, tăng gia sản xuất. Chỉ huy bảo: "Thằng này cái gì cũng làm được, giỏi đấy". Thế rồi ông lao đi chống sốt rét, dịch hạch, vệ sinh làng bản cho dân... Ngay năm ấy, ông đạt danh hiệu "Chiến sĩ thi đua", được bầu vào cấp uỷ, phụ trách thanh niên. Năm 1974 ông lên Kon Tum trở thành Ủy viên Ban dân y tỉnh, rồi lần lượt trải qua các chức vụ: Phó ty y tế, Phó Chủ tịch Thường trực uỷ ban, rồi Phó Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai - Kon Tum.

Trở về buôn làng Tây Nguyên

Đại hội Đảng bộ tỉnh Kon Tum lần thứ X, tháng 12 năm 1991, ông Sô Lây Tăng – từ Chủ tịch Tỉnh đã trở thành Bí thư Tỉnh ủy trong chặng đường đầu tái lập tỉnh đầy cam go, với một số phiếu tín nhiệm cao. Đại hội thành công, mọi người dân dường như đều đón nhận ông trong tâm trạng phấn khởi và tin tưởng vào sự lựa chọn của Đảng. Sự tin tưởng đó, cùng trọng trách của người đứng đầu của một tỉnh cực Bắc Tây Nguyên còn nghèo nhất nhì cả nước đã khiến ông bao phen mất ăn mất ngủ. Ông bảo: "Muốn có chủ trương đúng thì phải bám sát dân, phải đi cơ sở nhiều, lắng nghe dân nói, nghĩ cho cùng, mọi chủ trương, nghị quyết phải bắt nguồn từ cuộc sống".

Mười năm làm Bí thư Tỉnh uỷ, 15 năm là Đại biểu Quốc hội, gần 8 năm tham gia Ban chấp hành Trung ương Đảng, Sô Lây Tăng - Vị "Già làng Tây Nguyên" (theo cách gọi của nhiều người) đã để lại cho lịch sử Đảng bộ tỉnh bao sự kiện, từ không đến có. Tuy chưa giàu nhưng nghèo đói đã và đang được đẩy lùi, cuộc sống mới dần lan tỏa đến mọi nhà. Công sức ấy thuộc về tập thể Đảng bộ tỉnh, nhưng phần của ông thật không nhỏ.

Nhớ lời Bác Hồ căn dặn cách đây gần 50 năm, khi ông đang còn là sinh viên Trường Đại học Y – Hà Nội “Cháu phải học thật giỏi để sau này trở về buôn làng, bà con Tây Nguyên đang mong chờ các cháu” nên cứ có thời gian là ông lại đi cơ sở, tìm về với dân ở các buôn làng xa. Ông bảo: "Dân được gặp lãnh đạo cao nhất tỉnh là mừng lắm. Bà con nói cho mình nghe hết, chuyện cơm, áo, gạo, tiền, chuyện dân chủ, chính sách, sinh hoạt... ở quê. Tuy chưa thoả mãn hết được cho dân, nhưng đã làm được khoảng 80% rồi, thế cũng là mừng. Nhưng mình vẫn còn nợ dân nhiều lắm..."

Bác sĩ Sô Lây Tăng - người con ưu tú của buôn làng Tây Nguyên

Ông Sô Lây Tăng trong một chuyến đi công tác

Nhớ lần về xã Đăk Kroong (Đăk Glei), ông đến làng Đăk Vớt, thấy một gia đình nghèo quá, ông già cởi trần, đóng khố, ông đã cởi ngay chiếc áo đang mặc đưa cho ông già nọ mặc rồi cởi luôn chiếc quần dài đưa cho ông. Mọi người đi cùng hôm ấy rất xúc động. Ông già nọ cảm kích trước tình cảm ấy đã ôm chầm lấy ông mà khóc và ông cũng không cầm được nước mắt... Về đến xã Tân Cảnh, huyện Đăk Tô ông phải mượn quần áo của cán bộ xã mặc để tiếp tục chuyến công tác. 

Đi cơ sở vận động bà con cách làm ăn mới, ông phải làm mẫu cho dân, hướng dẫn phải cụ thể, nói phải dễ hiểu thì dân mới làm theo được. Hình ảnh Bí thư Tỉnh uỷ Sô Lây Tăng chung vui thâu đêm bên những ché rượu cần, cùng ngủ với dân trong những buôn làng vùng sâu cho thấy ông gần dân đến mức nào;  hoà cùng lời hát dân ca, chung bước trong những điệu xoang, ôm nhau cùng các già làng ngủ tại nhà Rông là "chuyện thường ngày" của Sô Lây Tăng. Ông nói rằng: "Phải như thế dân mới tin, mới nghe mình, phải sống chết với dân, mất dân là mất hết". Khi đi cơ sở, lúc nào ông cũng mang theo túi thuốc cấp cứu, sẵn sàng chữa bệnh cho dân. Chẳng thế mà đã có nhiều chuyện kể, ông đi đỡ đẻ "mẹ tròn con vuông" là việc bình thường.

Lúc còn đương nhiệm, dù có bận đến mấy, những ngày lễ, ngày truyền thống của Đoàn,  Bí thư Tỉnh uỷ Kon Tum, Sô Lây Tăng cũng đến thăm anh em ở cơ quan tỉnh đoàn. Ông đến với thanh niên là hoà mình ngay với lớp trẻ. Khi tôi còn công tác ở tỉnh đoàn, hôm ấy ông còn  "kéo" cả nguyên Phó bí thư Tỉnh uỷ Ka Pa Tơ đến thăm anh em tỉnh đoàn chúng tôi. Cặp song ca Sô Lây Tăng - Ka Pa Tơ trong giai điệu "Đảng là cuộc sống của tôi" vang lên trong căn phòng nhỏ chật kín thanh niên như tiếng kèn xung trận, giục giã tuổi trẻ chúng tôi tiến bước … Hát đến câu "Đảng là một ngôi sao sáng, sáng nhất trong muôn vì sao. Đảng làm nên bài ca chiến thắng, cho đất nước và tình yêu" ông đã bật khóc... Tôi hiểu, tự đáy lòng mình, tình cảm của ông với cách mạng, với Đảng đã thấm sâu vào máu thịt của mình và ngọn lửa nhiệt huyết vì buôn làng Tây Nguyên trong ông vẫn đầy ắp, tròn đầy và ấm nóng.

Kể cả khi còn đương chức và bây giờ không còn là Bí thư, nhà ông Sô Lây Tăng ở đường Phan Đình Phùng lúc nào cũng đông khách, hầu hết là người dân. Bà con ở xa lên tỉnh ghé vào chơi, ngủ lại, ăn cơm. Tuy nhà rộng, có nhiều giường nhưng khi đông vẫn phải trải chiếu ngủ la liệt ở sàn nhà. Bệnh nhân điều trị ở bệnh viện tỉnh thì người nhà ngủ, nấu nướng, phục vụ người bệnh tại nhà ông. 

Khi nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh còn là Chủ tịch Quốc hội vào thăm tỉnh, ông "kéo" vị Chủ tịch Quốc hội về thăm và ngủ lại làng Nú Vai quê ông. Ông Mạnh có lời khen làng quê đổi mới và hôm sau mua tặng làng 50 cân muối, bà con mừng lắm vì đây là quà của người đứng đầu cơ quan lập pháp đã tặng cho làng. 

Ở cương vị người lãnh đạo Tỉnh, Bí thư Sô Lây Tăng còn thể hiện tài ngoại giao, cách ứng xử hài hòa với cấp trên Bộ, ngành Trung ương. Có lần, ông dẫn đầu một đoàn đi "đàm phán" với Bộ giao thông vận tải, giải quyết làm đường cho tỉnh.  Nghe chừng “sự khó”, ông xin phép đứng dậy hát ngay bài "Cô gái mở đường" của Xuân Giao. Bộ trưởng Lê Ngọc Hoàn rồi các Thứ trưởng khen hay "tặng" cho ông mấy cốc rượu liền. Thế là chủ và khách vui vẻ, được việc.             

Chung thủy một tình yêu

Khi còn ở giảng đường Đại học, chàng sinh viên Sô Lây Tăng đã có một mối tình với cô gái Lâm Thị Thoan, quê Diêm Điền, tỉnh lúa Thái Bình. Ông ra điều kiện "Đã yêu nhau là Thoan phải vào Nam với anh đấy". Cô gái đồng ý. Tốt nghiệp ra trường, họ cưới nhau và cô gái quê lúa đã cùng với anh chàng Tây Nguyên hòa vào đoàn quân Nam tiến. Đến địa đầu phía bắc Tây Nguyên cơn sốt rét ác tính đã cướp đi người vợ yêu quý của ông. Biến đau thương thành nghị lực của người cộng sản, bác sĩ Sô Lây Tăng lại bước tiếp cuộc trường chinh trong núi cao, rừng sâu trong lòng khát khao sẽ đến ngày chiến thắng trở về buôn làng. Tháng 8/1974, ông theo đoàn về Đăk Glei tuyển quân. Trưởng đoàn Phan Vững nói: "Anh Tăng xa làng đã lâu, nay cho về thăm nhà kết hợp tuyển quân luôn". Mừng quá, từ một cậu bé đóng khố, không biết chữ thành một bác sĩ, Phó ban dân y tỉnh, to lắm chứ. Dân làng công kênh ông như người con ưu tú nhất của làng. Vừa họp làng rồi giao chỉ tiêu lấy quân. Cũng chính dịp này, ông được hai gia đình mai mối và cưới bà Y Sỏi làm vợ. Mỗi nhà góp 2 con heo, 5 ghè rượu để dân làng chung vui trong 3 ngày. Ở với nhau được tuần lễ, chia tay vợ, ông lại đi về tỉnh. 

Kể về người chồng được mai mối, Bà Y Sỏi không giấu được tự hào "Từ hồi lấy nhau đến giờ, vợ chồng chẳng bao giờ "cơm không lành, canh không ngọt" đâu nhé.  Bây giờ già rồi nhưng vẫn chăm bẵm nhau như lúc tuổi xuân ấy, ông nhà tôi được cái dễ tính, chẳng bao giờ cằn nhằn với vợ con, ăn uống cũng đơn giản lắm, có gì ăn nấy, chẳng bao giờ đòi hỏi, cứ mì tôm với rau sống là ông ấy ăn đến no". Cứ hàng ngày, buổi sáng bà  bách bộ ra chợ mua đồ ăn về phục vụ cho ông. Thỉnh thoảng, bà mua kèm hộp sữa hoặc gói bánh cho ông bồi dưỡng.  Chỉ có vợ chồng già, nhiều lúc bà theo con gái lên rẫy làm cỏ cà phê nhưng vẫn lo cho ông ở nhà không có người đi chợ. Bà bảo, hồi còn làm việc, ông đi họp ở Hà Nội cả tháng chẳng sao, bây giờ xa nhau một ngày là đã nhớ". Bây giờ  tuy đã nghỉ hưu nhưng ông vẫn thường xuyên đi thăm hỏi bà con đồng bào các dân tộc trong tỉnh.

Khi bài viết này đang hoàn thiện, tôi cẩn thận đưa ông xem qua, đã mấy lần ông phải dừng lại bỏ cặp kính xuống lau dòng nước mắt vì xúc động. Cho đến bây giờ, ông cũng không hiểu sao cuộc đời đi làm cách mạng của mình lại có nhiều kỷ niệm với Đảng, với Dân đến thế. Đọc xong, ông đứng dậy siết chặt tay và ôm lấy tôi. Một người cộng sản lão thành với một Đảng viên trẻ như có sự trùng hợp trong lẽ sống, niềm tin và tình đồng chí thân thương.

Xuân vừa đến. Nhánh lan rừng treo trước cửa nhà ông đã nở. Cánh hoa trắng muốt như chính tấm lòng ông vậy. Sô Lây Tăng - ông đã sống với buôn làng Tây Nguyên như một tình yêu không bao giờ ngưng chảy, vẫn sáng trong như suối tận nguồn, vẫn son sắt, thuỷ chung một mối tình Dân - Đảng.  

Ngọc Diễm
Bạn đang đọc bài viết Bác sĩ Sô Lây Tăng - người con ưu tú của buôn làng Tây Nguyên tại chuyên mục Xã hội của Báo điện tử Công lý. Mọi thông tin chia sẻ, phản hồi xin gửi về hòm thư conglydientu@congly.vn, Hotline 091.2532.315 - 096.1101.678

ý kiến của bạn

Tổng số bình luận: (1)
  • Nguyễn Thị Kim lệ huyện đakglei. Tỉnh kom tum ặc Email
    Bài viết đúng sự thật, rất hay , để lại cho dân mình học tập, nay ông tuổi cao sức khỏe yếu rồi, chúc ông bà vui vẻ hạnh phúc bên con cháu
    Thích0 Trả lời
Sự kiện nổi bật