Đứng trước tủ trưng bày Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất… nhiều người đã lặng đi. Ánh kim loại vàng son ấy như gói trọn trong mình cả lịch sử những hy sinh, kiên định và bản lĩnh của các thế hệ thẩm phán, cán bộ ngành Tòa án.
Không gian trưng bày được chia thành 4 giai đoạn lịch sử rõ rệt, mỗi giai đoạn mang một chủ đề riêng, gắn với bước ngoặt của đất nước và sự trưởng thành của hệ thống tư pháp. Bước qua cánh cửa, khách tham quan lập tức choáng ngợp trước ánh sáng vàng từ Vòm Công lý. Bên cạnh, trang trọng và lặng lẽ, những tấm Huân chương với sắc đỏ, vàng lấp lánh được trưng bày như những ngọn lửa bất diệt.
Không gian được chia thành nhiều khu vực: bên trái là dòng chảy lịch sử ngành Tòa án qua các giai đoạn; bên phải là bộ sưu tập hiện vật gắn liền với những thành tựu. Và ở trung tâm, nổi bật nhất, chính là khu trưng bày Huân chương, nơi lưu giữ những phần thưởng cao quý nhất mà Đảng, Nhà nước đã trao tặng cho ngành Tòa án nhân dân.
Khách tham quan bước chậm lại, dõi mắt ngắm nhìn. Không ai bảo ai, tất cả đều hạ giọng, như thể đứng trước một chứng tích thiêng liêng. Không gian triển lãm bỗng trở thành một Tòa án đặc biệt, nơi lịch sử là Thẩm phán, còn huân chương là vinh quang ghi nhận công lý đã được bảo vệ trong suốt tám thập kỷ.`
Dừng chân trước khu vực trưng bày phần thưởng, ông Ngô Bá Soát 70 tuổi, cựu chiến binh đơn vị Trung đoàn 95 trực thuộc Quân khu 5 lặng nhìn những tấm huân chương được đặt trong hộp kính trong suốt, ánh sáng phản chiếu lấp lánh, ông xúc động chia sẻ: "Là một người lính, tôi cũng đi qua những giai đoạn đất nước vừa kháng chiến, vừa kiến thiết. Hiểu rõ giữa tiếng bom rơi người lính, người thẩm phán khi ấy phải làm việc trong hầm trú ẩn, vậy mà vẫn xử án, vẫn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân".
Mỗi tấm huân chương không chỉ là một phần thưởng, mà còn là một trang sử được khắc lại. Nhìn thấy Huân chương Sao vàng hay Huân chương Hồ Chí Minh được trao cho ngành Tòa án, tôi càng cảm nhận rõ hơn sự hy sinh, cống hiến và trách nhiệm của những người làm công tác tư pháp trong suốt chặng đường 80 năm. Những tấm huân chương trao cho ngành, cho các cá nhân, chính là sự ghi nhận của lịch sử đối với những hy sinh thầm lặng đó.
Trong dòng khách tham quan triển lãm, dễ bắt gặp những gia đình đưa con nhỏ cùng khoác trên mình màu áo cờ đỏ sao vàng. Các em bé tò mò áp sát tủ kính, dõi theo ánh sáng lấp lánh từ những tấm huân chương, trong khi cha mẹ kiên nhẫn giải thích về giá trị của từng phần thưởng cao quý.
Anh Thắng Quang đến từ Hà Tĩnh, chia sẻ: “Tôi muốn các con tận mắt chứng kiến, để hiểu rằng phía sau sự bình yên hôm nay là sự hy sinh, cống hiến không mệt mỏi của nhiều thế hệ. Những tấm huân chương kia là bài học sống động về lòng trung thành và tinh thần phụng sự”.
Lắng nghe lời cha, cậu bé ngước mắt nhìn lên và hồn nhiên nói: “Sau này con cũng muốn được làm người tốt, để giúp đất nước và được nhận huân chương như thế”.
Khoảnh khắc giản dị ấy đã khắc họa rõ thông điệp của triển lãm: không chỉ để tri ân quá khứ, mà còn để gieo vào thế hệ mai sau niềm tự hào và ý thức trách nhiệm với Tổ quốc.
Không chỉ nhìn về quá khứ, gian trưng bày còn giới thiệu định hướng chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp. Mô hình “phiên tòa trực tuyến” thu hút sự chú ý của nhiều người. Khách tham quan được trải nghiệm phiên xét xử qua màn hình, như cách Tòa án hiện nay đang từng bước triển khai.
Đoàn khách Hà Nội chia sẻ cảm nhận: Chính sự phân tách này khiến hành trình tham quan trở thành một trải nghiệm “sống lại lịch sử”, để mỗi bước chân qua gian trưng bày là một mảnh ghép trong bức tranh hào hùng, đa sắc mầu của dân tộc.