congly.vn

Quốc hội

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng: Tập trung nguồn lực, thúc đẩy giải ngân đầu tư công

Mai Đỉnh - Đỗ Việt

Sáng 12/11, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm về huy động nguồn lực xã hội thông qua phương thức đối tác công tư (PPP), sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và giải ngân vốn đầu tư công.

qh-12-11.jpg
Quang cảnh phiên chất vấn và trả lời chất vấn

Hoàn thiện cơ chế PPP, tăng sức hút đầu tư hạ tầng

Về huy động nguồn lực xã hội thông qua phương thức PPP, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định, việc thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư các dự án kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, có ý nghĩa quan trọng. Đây là phương thức được nhiều quốc gia phát triển áp dụng hiệu quả nhằm huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân.

Tại Việt Nam, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư được ban hành năm 2020, tạo cơ sở pháp lý và chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư hạ tầng. Hiện nay, hình thức phổ biến là doanh nghiệp đầu tư xây dựng công trình, sau đó khai thác, thu phí hoàn vốn với thời gian thường khoảng 20 năm.

Theo Phó Thủ tướng, thời gian thu phí này phù hợp với khả năng tài chính của nhà đầu tư, trong bối cảnh doanh nghiệp phải huy động vốn vay ngân hàng và bố trí thêm vốn tự có để thực hiện dự án.

Đáng chú ý, pháp luật hiện hành cho phép Nhà nước tham gia hỗ trợ vốn đầu tư dự án PPP phổ biến ở mức 50% tổng mức đầu tư, trường hợp đặc biệt có thể lên tới 70%. Cơ chế này giúp cải thiện hiệu quả tài chính, khắc phục những khó khăn của các dự án trước đây khi doanh nghiệp phải tự bố trí toàn bộ vốn đầu tư.

Đối với hợp đồng kinh doanh - quản lý (O&M), Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài chính triển khai các công việc liên quan, dự kiến thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí tại một số dự án, trong đó có các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam.

Theo Phó Thủ tướng, hình thức này có sức hấp dẫn đối với doanh nghiệp do nhà đầu tư không phải đối mặt với những rủi ro trong quá trình chuẩn bị và xây dựng công trình như giải phóng mặt bằng, thi công hay biến động giá nguyên vật liệu.

Về chia sẻ rủi ro trong quá trình vận hành dự án PPP, Phó Thủ tướng cho biết, pháp luật đã quy định cơ chế Nhà nước xem xét hỗ trợ khi doanh thu thực tế thấp hơn mức dự kiến, trong đó có trường hợp doanh thu giảm xuống dưới ngưỡng 75% đến 90% theo điều kiện áp dụng.

Với những trường hợp đặc biệt, Nhà nước có thể xem xét mua lại dự án. Các cơ chế này góp phần bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư và tạo điều kiện thu hút nguồn lực xã hội.

ptt-nguyen-van-thang.jpg
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng giải trình các vấn đề đại biểu quan tâm tại phiên chất vấn

Sử dụng vốn ODA có trọng tâm, bảo đảm hiệu quả

Đề cập đến huy động và sử dụng vốn ODA, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Việt Nam đã bước qua giai đoạn được hưởng các khoản vay ưu đãi cao, trong khi nhu cầu vốn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vẫn rất lớn. Vì vậy, việc huy động vốn ODA cần được tính toán thận trọng, nhất là về chi phí, điều kiện vay và hiệu quả sử dụng.

Theo Phó Thủ tướng, dư địa huy động vốn của Việt Nam vẫn còn lớn, các chỉ tiêu về nợ công, vay nước ngoài và vay của Chính phủ đều đang trong giới hạn Quốc hội cho phép. Do đó, tiếp tục huy động vốn ODA cùng các nguồn lực khác là cần thiết, nhưng phải đánh giá kỹ hiệu quả của từng khoản vay, từng dự án.

Chính phủ yêu cầu các cơ quan chức năng tính toán đầy đủ chi phí, rà soát điều kiện ràng buộc về thi công, lựa chọn nhà thầu và các yêu cầu của bên cho vay. Việc lựa chọn dự án phải căn cứ vào hiệu quả kinh tế - xã hội, đồng thời xem xét cả hiệu quả chính trị.

Đặc biệt, Chính phủ chủ trương tập trung vốn ODA cho một số dự án lớn, có khả năng tạo hiệu quả rõ rệt, thay vì phân bổ dàn trải như trước đây.

Theo Phó Thủ tướng, đây là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay và bảo đảm an toàn tài chính quốc gia trong bối cảnh điều kiện vay ưu đãi không còn như trước.

qh-12-11-1-.jpg
Các đại biểu tham dự phiên chất vấn và trả lời chất vấn

Phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công năm 2026

Liên quan đến giải ngân vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ đang tập trung chỉ đạo quyết liệt, phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, dự kiến đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng, tạo động lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng 10% trong năm.

Thông tin về kết quả thực hiện, Phó Thủ tướng cho biết, trong 10 tháng năm 2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 74%. Đây là kết quả tích cực, nhất là trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu tiên của nhiệm kỳ.

Giải đáp băn khoăn của đại biểu về tỷ lệ tạm ứng vốn cho nhà thầu, Phó Thủ tướng cho biết, đây là hoạt động bình thường theo quy định, xuất phát từ yêu cầu triển khai dự án. Sau khi ký hợp đồng, chủ đầu tư thường tạm ứng khoảng 30% giá trị hợp đồng để nhà thầu mua sắm nguyên vật liệu, chuẩn bị máy móc, thiết bị và các điều kiện thi công. Bên cạnh đó, vẫn còn một số ít khoản tồn đọng từ trước cần tiếp tục xử lý.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, yêu cầu của Chính phủ không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu về tỷ lệ giải ngân mà quan trọng hơn là bảo đảm giải ngân thực chất. Nguồn vốn phải thực sự được đưa vào nền kinh tế, phục vụ triển khai công trình, dự án, tạo ra sản phẩm và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng.

Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt công tác giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm phát huy hiệu quả nguồn lực, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.

Mai Đỉnh - Đỗ Việt