Đề nghị bổ sung quy định cấm lợi dụng nhận con nuôi để mua bán người, lấy mô, bộ phận cơ thể

Chiều 2/11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Dự thảo Luật gồm 4 chương, 31 điều, sửa đổi 23 điều, bổ sung 8 điều, lược bỏ 29 điều, giảm 21 điều so với Luật hiện hành.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) đánh giá cao việc dự thảo mới nhất đã bổ sung các quy định về hành vi bị nghiêm cấm, xác minh trẻ bị bỏ rơi và bảo vệ trẻ em khi hủy quyết định nuôi con nuôi.

Tuy nhiên, theo đại biểu, đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến thân thể, nhân thân và tương lai của trẻ em nên cần thiết kế thêm cơ chế phát hiện nguy cơ trước khi trẻ được giao nhận, đưa ra khỏi nơi cư trú hoặc rơi vào tay người có mục đích bất hợp pháp.

Đại biểu nhấn mạnh, không nên suy diễn rằng mọi trường hợp nhận con nuôi đều có nguy cơ bị lợi dụng, nhưng pháp luật phải lường trước những kịch bản xấu nhất, bởi hậu quả đối với một đứa trẻ có thể không khắc phục được.

Về điều kiện của người nhận con nuôi, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị quy định rõ người đã bị kết án về tội mua bán người, mua bán hoặc chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người không được nhận con nuôi. Đồng thời, việc thẩm tra cần được áp dụng đối với cả hai người trong cặp vợ chồng và những người có vai trò thực tế trong việc chăm sóc trẻ.

Nhằm bảo đảm chặt chẽ các quy định về bảo vệ trẻ em, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị bổ sung rõ tại Điều 5 về các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó nghiêm cấm lợi dụng việc cho, nhận con nuôi để tuyển mộ, chuyển giao, tiếp nhận, vận chuyển hoặc đưa trẻ em đi nhằm mục đích mua bán người, bóc lột hoặc lấy mô, bộ phận cơ thể. Nghiêm cấm gắn việc nhận nuôi với yêu cầu hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể hoặc bất kỳ can thiệp y tế trái pháp luật nào.

Góp ý về điều kiện của người nhận con nuôi, đại biểu Nguyễn Danh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) cho rằng, theo điểm b khoản 4 Điều 14 dự thảo luật, người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc không được nhận con nuôi.

Tuy nhiên, Điều 95 Luật Xử lý vi phạm hành chính và Điều 35 Luật Phòng, chống ma túy đã điều chỉnh biện pháp xử lý hành chính này thành "đưa đi cai nghiện bắt buộc", do đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý lại quy định của dự thảo luật để đảm bảo thống nhất với Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Phòng, chống ma túy.

Đại biểu Nguyễn Danh Tú cho biết, theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, có thể bị áp dụng 3 biện pháp xử lý vi phạm hành chính, là giáo dục tại xã, phường, đặc khu; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Trong khi đó, dự thảo luật quy định chỉ người đang chấp hành 2 biện pháp xử lý hành chính là đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa đi cai nghiện bắt buộc không được nhận con nuôi. Như vậy, người đang chấp hành biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu vẫn có thể nhận con nuôi.

Đại biểu cho rằng quy định này chưa phù hợp, bởi những người đang chấp hành biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu có thể đã nhiều lần vi phạm hành chính về các hành vi như xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác, gây thương tích, ngược đãi hoặc hành hạ người thân trong gia đình.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định người đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, đặc khu không được nhận con nuôi.

Cùng quan tâm đến việc bảo đảm an toàn cho trẻ em, đại biểu Dương Minh Ánh (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội) cho rằng dự thảo Luật chưa quy định đầy đủ điều kiện đối với người từng bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi xâm hại trẻ em nhưng chưa đến mức bị kết án.

Theo đại biểu, đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến sự an toàn của trẻ em trong môi trường gia đình mới. Luật Trẻ em năm 2026 đã quy định các điều kiện liên quan đối với hoạt động chăm sóc thay thế tại điểm a và điểm c khoản 2 Điều 63.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung các điều kiện này, bảo đảm điều kiện nhận con nuôi không thấp hơn điều kiện nhận chăm sóc thay thế theo Luật Trẻ em.

Đối với yêu cầu về sự đồng ý cho làm con nuôi, đại biểu Dương Minh Ánh cho rằng dự thảo hiện chỉ quy định lấy ý kiến của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên, chưa thể hiện yêu cầu xem xét ý kiến, nguyện vọng của trẻ em dưới 7 tuổi tùy theo độ tuổi và mức độ trưởng thành. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý quy định này để bảo đảm thống nhất với Luật Trẻ em.