Dấu ấn Việt Nam tại Diễn đàn Tư pháp ASEAN - Trung Quốc lần thứ tư

Khẳng định vai trò chủ động của Việt Nam

Ngày 10/10, tại TP Đà Nẵng, Diễn đàn Tư pháp ASEAN – Trung Quốc lần thứ tư với chủ đề “Tăng cường hợp tác tư pháp khu vực trong bối cảnh hội nhập quốc tế và kỷ nguyên số” đã diễn ra với sự tham dự của khoảng 130 đại biểu trong nước và quốc tế, trong đó có đại diện Tòa án tối cao các nước ASEAN và Trung Quốc.

Đây là sự kiện đối ngoại tư pháp có ý nghĩa quan trọng, tiếp nối cơ chế đối thoại và hợp tác cấp cao giữa Tòa án tối cao các nước ASEAN và Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc được khởi động từ năm 2014. Trước đó, ba kỳ diễn đàn đã được tổ chức tại Nam Ninh, Trung Quốc, vào các năm 2014, 2017 và 2022.

Việc Việt Nam đăng cai kỳ diễn đàn thứ tư, lần đầu tiên đưa sự kiện đến một quốc gia ASEAN, thể hiện bước phát triển trong tiến trình hợp tác tư pháp khu vực. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh ASEAN và Trung Quốc kỷ niệm 5 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, góp phần tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin và thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan tư pháp.

Tại phiên khai mạc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Tòa án các nước nhấn mạnh vai trò của hợp tác tư pháp trong bảo vệ công lý, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy phát triển bền vững. Các ý kiến đồng thời khẳng định yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tư pháp trước sự phát triển nhanh chóng của các quan hệ kinh tế, thương mại xuyên biên giới và những thách thức pháp lý mới trong kỷ nguyên số.

Việc đăng cai tổ chức diễn đàn không chỉ thể hiện năng lực phối hợp tổ chức các sự kiện tư pháp quốc tế của TANDTC Việt Nam mà còn tạo điều kiện để Việt Nam chủ động đóng góp vào đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy các sáng kiến hợp tác phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Tăng cường hợp tác tư pháp trong kỷ nguyên số

Tại các phiên làm việc, diễn đàn tập trung thảo luận hai nội dung trọng tâm: “Hợp tác giải quyết vụ án hình sự, tranh chấp dân sự và thương mại xuyên biên giới trong bối cảnh kỷ nguyên số” và “Chia sẻ kinh nghiệm xây dựng Tòa án điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỗ trợ xét xử và triển vọng tương lai”.

Khoảng 16 tham luận do đại diện Tòa án tối cao các nước trình bày đã tập trung chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, cách tiếp cận và giải pháp hợp tác trong giải quyết các vụ án hình sự, tranh chấp dân sự và thương mại xuyên biên giới. Các ý kiến phân tích những cơ hội mà công nghệ số mang lại, đồng thời chỉ ra các yêu cầu, thách thức đối với hoạt động tư pháp trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Qua trao đổi, các đại biểu cho thấy dù có sự khác biệt về hệ thống pháp luật, điều kiện thực tiễn và phương thức tổ chức hoạt động, các Tòa án trong khu vực đều có chung yêu cầu tăng cường phối hợp, nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ việc có yếu tố nước ngoài, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, phù hợp với pháp luật và các điều ước quốc tế mà mỗi nước là thành viên.

Bên cạnh đó, xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án thông minh và ứng dụng AI trong hỗ trợ xét xử được xác định là những hướng đi quan trọng nhằm hiện đại hóa hoạt động tư pháp. Việc ứng dụng công nghệ có thể góp phần nâng cao hiệu quả xử lý công việc, tăng cường tính minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận công lý.

Những kinh nghiệm được chia sẻ tại diễn đàn không chỉ có giá trị tham khảo đối với từng quốc gia mà còn mở ra cơ hội tăng cường trao đổi chuyên môn, nghiên cứu các phương thức hợp tác mới và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động Tòa án trên phạm vi khu vực.

Thông cáo chung Đà Nẵng 2026 - dấu mốc hợp tác thực chất

Một trong những kết quả nổi bật của diễn đàn là việc các đại biểu thống nhất thông qua Thông cáo chung Đà Nẵng 2026. Văn kiện ghi nhận kết quả của kỳ diễn đàn thứ tư, đồng thời thể hiện tầm nhìn và cam kết chung của Tòa án tối cao các nước tham gia trong tăng cường hợp tác tư pháp ASEAN – Trung Quốc.

Thông cáo chung đánh giá cao ý nghĩa của cơ chế đối thoại trong việc tăng cường quan hệ hợp tác hữu nghị, nâng cao hiểu biết lẫn nhau và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn giữa các Tòa án. Văn kiện cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác tư pháp trong xây dựng nền tảng pháp lý thuận lợi cho giao lưu kinh tế, thương mại, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực.

Đối với việc giải quyết các vụ án hình sự, dân sự và thương mại xuyên biên giới, các bên thống nhất tiếp tục tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và nghiên cứu những phương thức phối hợp mới, bảo đảm phù hợp với pháp luật và các điều ước quốc tế mà mỗi nước là thành viên.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, các đại biểu đánh giá cao những kết quả đạt được trong xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, các bên nhất trí tăng cường trao đổi kinh nghiệm, chủ động nhận diện cơ hội và thách thức nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của công nghệ trong hiện đại hóa hoạt động tư pháp.

Việc thông qua Thông cáo chung Đà Nẵng 2026 là dấu mốc quan trọng, tạo cơ sở để các Tòa án tiếp tục cụ thể hóa những định hướng đã thống nhất thành các hoạt động hợp tác thiết thực, đưa quan hệ hợp tác tư pháp ASEAN – Trung Quốc ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.

Phát biểu bế mạc diễn đàn, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh, sau một ngày làm việc khẩn trương, trách nhiệm, cởi mở và hiệu quả, diễn đàn đã hoàn thành chương trình nghị sự, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Chánh án khẳng định TANDTC Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Tòa án tối cao các nước ASEAN và Trung Quốc triển khai hiệu quả những nội dung trong Thông cáo chung, thúc đẩy giao lưu, hợp tác và nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp.

Mở rộng kết nối, thúc đẩy đối ngoại tư pháp

Bên cạnh các phiên thảo luận chuyên môn, nhiều cuộc tiếp song phương giữa lãnh đạo Tòa án các nước đã diễn ra trong khuôn khổ diễn đàn, góp phần củng cố quan hệ hợp tác và thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm giữa các cơ quan tư pháp.

TANDTC Việt Nam có các cuộc tiếp, làm việc với đại diện Tòa án tối cao Trung Quốc, Brunei, Timor-Leste, Myanmar, Indonesia và Malaysia. Đoàn Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc cũng có các cuộc tiếp với đại diện Brunei, Timor-Leste và Indonesia.

Các cuộc gặp là dịp để các bên tăng cường hiểu biết, trao đổi những vấn đề cùng quan tâm và thúc đẩy quan hệ hợp tác trên cơ sở tôn trọng sự khác biệt về hệ thống pháp luật, đồng thời hướng tới mục tiêu chung là nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp, bảo vệ công lý và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Việc kết hợp đối thoại đa phương với các hoạt động tiếp xúc song phương góp phần mở rộng các kênh trao đổi giữa Tòa án tối cao các nước, tạo nền tảng thuận lợi để triển khai những định hướng hợp tác đã thống nhất tại diễn đàn.

Diễn đàn Tư pháp ASEAN – Trung Quốc lần thứ tư khép lại với thông điệp rõ ràng về sự cần thiết phải tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và chủ động thích ứng với những thay đổi của kỷ nguyên số. Việc TANDTC Việt Nam đăng cai tổ chức thành công sự kiện, thúc đẩy đối thoại đa phương, tăng cường kết nối song phương và cùng các đối tác thông qua Thông cáo chung Đà Nẵng 2026 đã tạo nên dấu ấn đáng ghi nhận trong hoạt động đối ngoại tư pháp.

Những kết quả đạt được không chỉ góp phần củng cố quan hệ hợp tác ASEAN – Trung Quốc mà còn mở ra triển vọng tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tư pháp, hướng tới nền tư pháp hiện đại, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và kỷ nguyên số.

Diễn đàn lần thứ năm dự kiến được tổ chức tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, tiếp nối tiến trình đối thoại và hợp tác giữa Tòa án tối cao các nước ASEAN và Trung Quốc.