Đề xuất doanh nghiệp được hưởng hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho dự án xanh, tuần hoàn
Bộ Tư pháp đang tiến hành thẩm định đối với Dự thảo Nghị định quy định cơ chế hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các khoản vay tại ngân hàng thương mại để triển khai dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn và các dự án đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).
Đối tượng được hỗ trợ gồm doanh nghiệp tư nhân hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, có trụ sở chính tại Việt Nam; hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Các ngân hàng thương mại theo Luật Các tổ chức tín dụng là đơn vị cho vay và UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm thực hiện hỗ trợ lãi suất.
Việc hỗ trợ lãi suất phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích, tránh trục lợi, đồng thời ngân sách nhà nước phải bố trí đủ và kịp thời nguồn vốn. Khoản vay chỉ được hỗ trợ nếu phát sinh đến hết ngày 31/12/2030 và chưa từng nhận hỗ trợ lãi suất từ ngân sách.
Để được hỗ trợ, khoản vay phải phục vụ triển khai dự án đáp ứng tiêu chí xanh, tuần hoàn hoặc tiêu chuẩn ESG đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận và có tên trong Danh mục chính thức công bố trên Cổng thông tin của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Khoản vay phải bằng đồng Việt Nam và được ký kết sau thời điểm nghị định có hiệu lực. Việc hỗ trợ sẽ tạm dừng nếu khoản vay phát sinh nợ quá hạn, dự án không còn đạt tiêu chí hoặc khoản vay bị cơ cấu lại trái quy định.
Thời hạn hỗ trợ được xác định theo thời hạn vay tại ngân hàng thương mại, với mức hỗ trợ lãi suất 2%/năm tính trên dư nợ gốc thực tế. UBND cấp tỉnh chi trả hỗ trợ 2 lần mỗi năm, tính toán số tiền dựa trên số ngày được hỗ trợ và dư nợ gốc.
Về quy trình, UBND cấp tỉnh lập dự toán, phân bổ và quyết toán kinh phí theo quy định ngân sách nhà nước. Khách hàng vay gửi hồ sơ đề nghị hỗ trợ trước ngày 10/1 và 10/7 hằng năm, và UBND cấp tỉnh quyết định hỗ trợ trong vòng 25 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Khoản hỗ trợ được tạm thanh toán 85% theo đề nghị của khách hàng, phần còn lại được quyết toán sau khi kết thúc năm ngân sách.
Nguồn kinh phí hỗ trợ lãi suất do ngân sách địa phương bảo đảm; trường hợp chưa bố trí được, ngân sách trung ương sẽ hỗ trợ toàn bộ. Các ngân hàng thương mại tự bố trí nguồn vốn cho vay từ vốn tự có, vốn huy động và các nguồn hợp pháp khác để triển khai các dự án xanh, tuần hoàn và dự án áp dụng tiêu chuẩn ESG.
Tại Tờ trình gửi Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, các mô hình kinh tế theo hướng xanh hóa, áp dụng các mô hình sản xuất mới như kinh tế tuần hoàn, và dự án áp dụng tiêu chuẩn ESG không chỉ là xu thế tất yếu mà còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân phát triển bền vững, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và tiếp cận thị trường phát triển, chuỗi cung ứng quốc tế, qua đó tạo động lực thúc đẩy kinh tế – xã hội theo hướng bền vững.
Tuy nhiên, việc triển khai và thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn hay áp dụng khung tiêu chí ESG của doanh nghiệp nói chung và khu vực kinh tế tư nhân nói riêng vẫn gặp nhiều thách thức. Khó khăn lớn nhất đến từ nguồn vốn, bởi phần lớn doanh nghiệp ở Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có quy mô vốn hạn chế, năng lực tài chính và quản trị còn yếu, trong khi các dự án xanh, tuần hoàn hoặc dự án áp dụng tiêu chuẩn ESG thường đòi hỏi nguồn vốn lớn và thời gian thu hồi kéo dài.
Thực tế cũng cho thấy Việt Nam còn thiếu hệ thống quy định pháp luật và tiêu chí đầy đủ về dự án xanh, tuần hoàn và dự án đáp ứng tiêu chuẩn ESG.
Bên cạnh đó, hiện vẫn thiếu cơ chế hỗ trợ tài chính đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp triển khai dự án xanh, tuần hoàn hay áp dụng tiêu chuẩn ESG.
Thời gian qua, ngành ngân hàng với vai trò kênh dẫn vốn chủ lực đã tích cực đồng hành cùng các mục tiêu xanh hóa nền kinh tế. Dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng đã chủ động bố trí nguồn lực cho vay các dự án mang lại lợi ích môi trường. Theo Ngân hàng Nhà nước, số lượng tổ chức tín dụng tham gia cho vay tín dụng xanh ngày càng tăng, từ 15 đơn vị năm 2017 lên 58 đơn vị có phát sinh dư nợ tín dụng xanh tính đến cuối tháng 6/2025. Dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 730 nghìn tỷ đồng, tăng 1,3% so với cuối năm 2024, chiếm khoảng 4,3% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Tốc độ tăng trưởng tín dụng xanh bình quân đạt hơn 21,2%/năm giai đoạn 2017–2024, cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế. Nhiều tổ chức tín dụng đã ban hành chính sách tín dụng xanh nhằm hỗ trợ khách hàng tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn.
Dù vậy, để khu vực tư nhân có thể tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh một cách sâu rộng, hiệu quả hơn, vẫn cần sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước thông qua chính sách phù hợp nhằm nâng cao năng lực quản trị môi trường, xã hội và tạo điều kiện để doanh nghiệp bắt kịp xu hướng phát triển xanh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nền kinh tế.
Từ những yêu cầu đặt ra cả về chính trị, pháp lý và thực tiễn, việc xây dựng Nghị định quy định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn tại các ngân hàng thương mại để triển khai dự án xanh, tuần hoàn và dự án đáp ứng tiêu chuẩn ESG là hết sức cần thiết.