.png "Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tri ân người có công tại Thành phố Hồ Chí Minh")
Gửi bình luận
Ngày 17/10, tại Lâm Đồng, Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến đối với các Dự thảo án lệ. Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Tiến chủ trì và điều hành Hội thảo.
Tham dự có ông Chinoke Koichi, Cố vấn trưởng Dự án JICA; lãnh đạo nhiều Tòa án, Viện kiểm sát, Công an, Thi hành án dân sự của địa phương và các chuyên gia, nhà khoa học...
Báo cáo tóm tắt nội dung Dự thảo án lệ, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học (TANDTC) Ngô Văn Nhạc cho biết, trên cơ sở kết quả nghiên cứu và tiếp nhận các đề xuất án lệ đối với các Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của các Tòa án, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học đã xây dựng 20 Dự thảo án lệ để đưa ra xin ý kiến các Tòa án, chuyên gia, nhà khoa học.
Trong đó, về hình sự có 6 Dự thảo án lệ; về dân sự, kinh doanh, thương mại, hôn nhân và gia đình có 12 Dự thảo án lệ; về hành chính có 2 Dự thảo án lệ.
Việc xây dựng án lệ sẽ mang đến những "hình mẫu", tháo gỡ vướng mắc cho công tác tư pháp nói chung và công tác Tòa án nói riêng.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Hội thảo ghi nhận nhiều tham luận góp ý tâm huyết, thẳng thắn, sâu sắc và thực chất đối với các Dự thảo án lệ, hướng tới sự thống nhất và lẽ công bằng trong thực tiễn tư pháp... của nhiều chuyên gia như: Phó chánh án TAND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Văn Quản; Chánh án TAND Khu vực 2 - TP.HCM Nguyễn Thành Vinh; Phó Chánh án TAND Khu vực 1 - TP.HCM Nguyễn Trung Tính; Trưởng phòng kiểm sát án trật tự trị an, xã hội, VKSND tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Hanh; Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng, Luật sư Huỳnh Tho; Trưởng Khoa Luật, Trường Đại học Đà Lạt Nguyễn Thị Loan.
Trong phần thảo luận của mình, Phó Chánh án TAND tỉnh Đồng Nai Đặng An Thanh đưa ra nhiều tình huống thực tế gắn với 20 Dự thảo án lệ. Thẩm phán Đặng An Thanh đã đề xuất cơ chế trao đổi về các tình huống mới (tình huống lạ, pháp luật chưa dự liệu, gây tranh cãi, có nhiều quan điểm khác nhau về việc áp dụng pháp luật…), từ Tòa án cấp sơ thẩm đến Ủy ban Thẩm phán TAND cấp tỉnh, rồi đề xuất đến Hội đồng Thẩm phán TANDTC.
Sau khi thống nhất quan điểm giải quyết, TAND các cấp (nhất là người trực tiếp giải quyết vụ việc) chú trọng thực hiện các biện pháp về tố tụng, nội dung, viết bản án (quyết định) sao cho "sản phẩm" đạt yêu cầu giới thiệu phát triển thành án lệ khi có hiệu lực pháp luật. Thực tế, nhiều Tòa án giải quyết tình huống phù hợp để phát triển thành án lệ nhưng không dám giới thiệu, hoặc giới thiệu mà không đạt các điều kiện khác để được ban hành thành án lệ.
Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng, Luật sư Huỳnh Tho cũng cho rằng, Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã củng cố vai trò của án lệ, không chỉ là công cụ làm rõ các quy định còn cách hiểu khác nhau mà còn là cơ chế để "thể hiện lẽ công bằng đối với những vấn đề chưa có điều luật quy định cụ thể".
Việc TANDTC tiến hành nghiên cứu và lấy ý kiến về các Dự thảo án lệ mới, từ số 01/2025 đến 20/2025, là minh chứng cho nỗ lực giải quyết các vướng mắc pháp lý liên ngành và chuyên ngành phức tạp. Các tham luận sẽ tập trung phân tích từng dự thảo, chỉ ra những ưu điểm, những hạn chế và đề xuất các giải pháp pháp lý hoàn thiện nhằm tối đa hóa giá trị hướng dẫn của các án lệ tương lai.
Luật sư Huỳnh Tho đưa ra phân tích tình huống pháp lý trong 20 Dự thảo án lệ; trong đó có nhiều ý kiến thống nhất và cũng có ý kiến không thống nhất. Qua đó, Luật sư Huỳnh Tho kiến nghị một số Dự thảo án lệ cần được điều chỉnh theo hướng cân bằng hơn, sát thực tế hơn.
Đặc biệt, Chuyên gia Nhật Bản Tsukahara Masanori có một số ý kiến về 20 Dự thảo án lệ. Theo Chuyên gia Nhật Bản, dù hệ thống án lệ của hai quốc gia khác nhau nhưng vẫn có nhiều điểm tương đồng. Nhật Bản có 3 loại án lệ. Đó là án lệ quy phạm, án lệ giải thích và án lệ hướng dẫn cụ thể.
Liên quan đến 20 Dự thảo án lệ được lấy ý kiến của chuyên gia, ông Tsukahara Masanori cho rằng sử dụng án lệ sẽ giúp cho Thẩm phán thống nhất trong xử lý và giải quyết các vụ việc. Một số án lệ trong 20 Dự thảo án lệ có phạm vi áp dụng rộng và rất hữu ích. Dù vậy, vẫn còn một số Dự thảo án lệ khó áp dụng trong thực tiễn...
.jpg)
Cũng tại Hội thảo, các chuyên gia đến từ TAND các tỉnh, Tòa án khu vực và đại diện nhiều cơ quan đã phân tích nhiều tình huống pháp lý, để đưa ra ý kiến thống nhất hoặc không thống nhất với đề xuất án lệ cụ thể; trong đó có ý kiến của: TAND tỉnh Đồng Nai; TAND tỉnh Khánh Hòa; TAND tỉnh Gia; TAND tỉnh Đaklak; TAND tỉnh Đồng Tháp, TAND tỉnh Tây Ninh; TAND tỉnh An Giang, Tòa án Khu vực 1 - Lâm Đồng, Tòa án Khu vực 2 - Lâm Đồng, Tòa án Khu vực 4 - An Giang, Tòa án Khu vực 12 - Cần Thơ; Đại diện Công an tỉnh Lâm Đồng, Viện kiểm sát tỉnh Lâm Đồng, Thi hành án dân sự tỉnh Lâm Đồng, Khoa Luật - Trường Đại học Đà Lạt...
Đối với một số Dự thảo án lệ có nhiều ý kiến khác nhau, các chuyên gia đã kiến nghị để Hội đồng Thẩm phán TANDTC xem xét tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện đảm bảo các bản án, quyết định được lựa chọn, phát triển thành án lệ phải thực sự chất lượng, có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.
Kết luận Hội thảo, Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Tiến ghi nhận và đánh giá cao ý kiến đóng góp của các chuyên gia; đồng thời gửi lời cảm ơn đến tất cả các đơn vị, chuyên gia đã đồng hành cùng với TANDTC.
Nội dung 20 Dự thảo án lệ như sau:
1. Dự thảo án lệ số 01 về việc không áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “Xúi giục người dưới 18 tuổi phạm tội” (Bản án hình sự sơ thẩm số 62/2023/HS-ST ngày 18/8/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi về vụ án “Giết người” đối với bị cáo Nguyễn Chí T, Phùng Thế H).
2. Dự thảo án lệ số xử lý vật chứng là tài sản do bị hại thực hiện hành vi trái pháp luật mà có (Bản án hình sự sơ thẩm số 55/2023/HS-ST ngày 8/11/2023 của Tòa án nhân dân huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái về vụ án “Cướp tài sản” đối với bị cáo Hoàng Đình Đ).
3. Dự thảo án lệ số 03 về việc xử lý tang vật là tài sản chung vợ chồng do một trong hai bên vợ chồng sử dụng làm phương tiện phạm tội (Quyết định giám đốc thẩm số 16/2024/HS-GĐT ngày 17/6/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Tổ chức cho người khác nhập cảnh Việt Nam trái phép” đối với bị cáo Trần Văn B).
4. Dự thảo án lệ số 04 về xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (Bản án hình sự sơ thẩm số 401/2018/HSST ngày 31/10/2018 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” đối với bị cáo Lê Phương T).
5. Dự thảo án lệ số 05 về việc xác định người bị kết án đã được miễn chấp hành hình phạt theo quyết định đặc xá tha tù trước thời hạn của Chủ tịch nước (Quyết định giám đốc thẩm số 08/2024/HS-GĐT ngày 29/01/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” đối với bị cáo Lương Bích C).
6. Dự thảo án lệ số 06 về tình tiết định khung hình phạt “Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh” trong tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”(Quyết định giám đốc thẩm số 02/2022/HS-GĐT ngày 08/8/2022 của Tòa án quân sự Trung ương về vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” đối với Lê Phong D).
7. Dự thảo án lệ số 07 về việc giao con chung chưa thành niên từ 7 tuổi trở lên cho một bên vợ/chồng nuôi dưỡng khi không lấy được lời khai của con chung (Bản án Hôn nhân gia đình sơ thẩm số: 40/2024/HNGĐ-ST ngày 25/4/2024 của Tòa án nhân dân thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang về vụ án “Tranh chấp xin ly hôn và nuôi con chung” giữa nguyên đơn là Cao Thanh P và bị đơn là Lê Thị Hồng N).
8. Dự thảo án lệ số 08 về trách nhiệm bồi thường của doanh nghiệp bảo hiểm khi Cơ quan có thẩm quyền chưa xác định được người gây ra thiệt hại (Bản án phúc thẩm số 73/2023/DS-PT ngày 26/8/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam về vụ án “Tranh chấp Hợp đồng bảo hiểm xe cơ giới” giữa nguyên đơn là ông Vương Ngọc A với bị đơn là Tổng Công ty cổ phần bảo hiểm H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Vũ Hoàng U).
9. Dự thảo án lệ số 09 về chấm dứt việc nuôi con nuôi khi con nuôi chưa thành niên mà người nhận nuôi chết (Quyết định giám đốc thẩm số 06/2024/DS-GĐT ngày 22/4/2024 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại thành phố Hồ Chí Minh về việc dân sự “Yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi” giữa người yêu cầu là ông Ngô Thành M, bà Cao Thị G và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cháu Ngô Phát T).
10. Dự thảo án lệ số 10 về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có điều kiện (Quyết định giám đốc thẩm số 229/2023/DS-GĐT ngày 15/9/2023 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh về vụ án “Tranh chấp yêu cầu hủy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là bà Võ Thị B với bị đơn là ông Trần Minh T, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 2 người).
11. Dự thảo án lệ số 11 về việc tham gia tố tụng của doanh nghiệp đồng bảo hiểm (Bản án dân sự phúc thẩm số 64/2024/DS-PT ngày 3/6/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam về vụ án “Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm” giữa nguyên đơn là ông Lương Văn H, bị đơn là Tổng Công ty Bảo hiểm B).
12. Dự thảo án lệ số 12 về xác định lãi suất trong Hợp đồng tín dụng (Bản án dân sự phúc thẩm số 25/2023/DS-PT ngày 26/4/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh về vụ án dân sự “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng TMCP V với bị đơn là bà Đàm Thu H).
13. Dự thảo án lệ số 13 về xác định thời điểm bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện (Quyết định giám đốc thẩm số 23/2024/KDTM-GĐT ngày 21/8/2024 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh về vụ án kinh doanh thương mại “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng TMCP Đ với bị đơn là bà Nguyễn Thị T – Chủ Doanh nghiệp tư nhân H; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Lê Văn L).
14. Dự thảo án lệ số 14 về việc thế chấp tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong tương lai (Quyết định giám đốc thẩm số 15/2024/KDTM-GĐT ngày 17/7/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Tranh chấp hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp” giữa nguyên đơn là Ngân hàng TMCP B với bị đơn là Công ty TNHH S; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 4 người).
15. Dự thảo án lệ số 15 về căn cứ tái thẩm vụ án kinh doanh thương mại (Quyết định tái thẩm số 05/2022/KDTM-TT ngày 25/2/2022 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội về vụ án “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng Thương mại cổ phần Q với bị đơn là Công ty Trách nhiệm hữu hạn T).
16. Dự thảo án lệ số 16 về thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm (Quyết định giám đốc thẩm số 30/2023/KDTM-GĐT ngày 29/12/2023 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội về vụ án “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” giữa nguyên đơn là Ngân hàng thương mại cổ phần A với bị đơn là Công ty cổ phần Hàng hải H, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là Công ty Cổ phần Đóng tàu Đ).
17. Dự thảo án lệ số 17 về thời điểm xác định giá trị tài sản bị thiệt hại trong trường hợp ngân hàng xử lý tài sản cầm cố gây thiệt hại (Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/KDTM-GĐT ngày 15/9/2020 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao về vụ án kinh doanh, thương mại “Tranh chấp hợp đồng tín dụng và yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản do cầm cố” giữa nguyên đơn là Ngân hàng N với bị đơn là Công ty TNHH T; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Mai Xuân L).
18. Dự thảo án lệ số 18 về ủy quyền tham gia tố tụng trong giải quyết tranh chấp nuôi con chung (Bản án Hôn nhân gia đình sơ thẩm số 34/2023/HNGĐ-ST ngày 8/6/2023 của Tòa án nhân dân thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang về việc “Tranh chấp ly hôn, nuôi con chung” giữa nguyên đơn là chị Lê Thái A với bị đơn là anh Dương Văn L).
19. Dự thảo án lệ số 19 về việc bồi thường hoặc hỗ trợ đối với tài sản là nhà mua thanh lý để ở trên đất của cơ quan nhà nước khi đất bị thu hồi (Quyết định giám đốc thẩm số 09/2023/HC-GĐT ngày 13/4/2023 về việc “Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai và yêu cầu bồi thường thiệt hại” của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giữa người khởi kiện là ông Nguyễn Dực H và người bị kiện là Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ, Ủy ban nhân dân huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có 2 người).
20. Dự thảo án lệ số 20 về thẩm quyền của Tòa án hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Quyết định giám đốc thẩm số 10/2024/HC-GĐT ngày 16/4/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án hành chính “Khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai” giữa người khởi kiện là ông Trần Ngọc T với người bị kiện là Ủy ban nhân dân huyện G, tỉnh Quảng Trị, Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh Quảng Trị; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 7 người).
.jpg "TANDTC tăng cường hợp tác quốc tế phục vụ xây dựng Tòa chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế")
CƠ QUAN NGÔN LUẬN CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Giấy phép số 226/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp
Tổng Biên tập: Trần Đức Vinh
Phó Tổng Biên tập: Tô Thị Lan Phương
