Cảnh giác “bắt cóc online” nhắm vào tân sinh viên

Giả danh cán bộ Bộ Công an, ép nữ sinh “cách ly” để tống tiền

Đây cũng là thời điểm các em có thể trở thành mục tiêu của những đối tượng lừa đảo trên không gian mạng với thủ đoạn ngày càng tinh vi, trong đó có hình thức “bắt cóc online”, thao túng tâm lý, ép nạn nhân tự cách ly rồi tống tiền gia đình.

Mới đây, một nữ sinh đã được cơ quan công an giải cứu sau khi rơi vào bẫy của các đối tượng giả danh cán bộ Bộ Công an. Theo kịch bản được dựng lên, các đối tượng gọi điện cho nữ sinh, tự xưng là cán bộ công an và cáo buộc em có liên quan đến một đường dây ma túy.

Với những thông tin được cung cấp khá cụ thể, các đối tượng từng bước tạo áp lực, khiến nữ sinh tin rằng mình thực sự đang bị cơ quan chức năng điều tra.

Sau khi khủng bố tinh thần, các đối tượng yêu cầu nữ sinh thuê nhà nghỉ để “cách ly”, đồng thời hạn chế liên lạc với những người xung quanh. Trong thời gian này, chúng liên hệ với gia đình nạn nhân, yêu cầu chuyển 100 triệu đồng tiền chuộc và đe dọa sẽ bán nữ sinh sang Campuchia nếu gia đình không đáp ứng yêu cầu.

Vụ việc được cơ quan công an phát hiện, can thiệp và giải cứu nạn nhân trước khi hậu quả nghiêm trọng xảy ra. Đây không phải trường hợp cá biệt. Từ năm 2025 đến nay, công an nhiều địa phương đã phát hiện, ngăn chặn và giải cứu nhiều nạn nhân trong các vụ việc có thủ đoạn tương tự.

Dùng thông tin cá nhân để thao túng nạn nhân

Theo các chuyên gia tội phạm học, điểm chung trong nhiều vụ “bắt cóc online” là các đối tượng thường có sẵn một số thông tin cá nhân của nạn nhân. Những dữ liệu này có thể được thu thập từ nhiều nguồn, trong đó có nguy cơ từ các cơ sở dữ liệu bị rò rỉ hoặc thông tin được công khai trên môi trường mạng.

Khi gọi điện, các đối tượng đưa ra chính xác họ tên, ngày tháng năm sinh và một số thông tin liên quan đến nạn nhân hoặc gia đình. Những dữ liệu tưởng như không quá quan trọng lại trở thành công cụ để kẻ gian tạo dựng lòng tin.

Trong tâm lý hoang mang, nạn nhân dễ cho rằng người đang nói chuyện với mình thực sự là cán bộ cơ quan chức năng và bản thân đang đứng trước một vụ việc pháp lý nghiêm trọng. Từ đó, nạn nhân dần bị dẫn dắt và làm theo các yêu cầu của đối tượng.

Các đối tượng thường xây dựng kịch bản tương đối hoàn chỉnh, giả danh công an, viện kiểm sát hoặc các cơ quan chức năng, cáo buộc nạn nhân liên quan đến ma túy, lừa đảo, rửa tiền hoặc các hành vi phạm pháp khác.

Sau khi gây sức ép, chúng yêu cầu nạn nhân tự đến khách sạn, nhà nghỉ hoặc một địa điểm khác để “cách ly”, đồng thời cắt liên lạc với gia đình và những người xung quanh. Khi nạn nhân đã bị cô lập, các đối tượng chuyển sang mục tiêu thứ hai là gia đình.

Thông qua điện thoại, chúng thông báo rằng người thân đang gặp nguy hiểm, thậm chí dựng lên tình huống “bắt cóc” để yêu cầu chuyển tiền. Những lời đe dọa như bán nạn nhân ra nước ngoài hoặc gây nguy hiểm đến tính mạng càng khiến gia đình hoảng loạn và dễ làm theo yêu cầu của kẻ gian.

Tân sinh viên cần nâng cao kỹ năng tự bảo vệ

Đầu năm học mới là thời điểm nhiều tân sinh viên bắt đầu cuộc sống xa gia đình. Việc thiếu kinh nghiệm xử lý các tình huống bất thường, cộng với tâm lý lo sợ khi nghe những cáo buộc liên quan đến pháp luật, có thể khiến sinh viên trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo.

Cơ quan chức năng khuyến cáo sinh viên và người trẻ cần đặc biệt cảnh giác với những cuộc gọi từ người tự xưng là cán bộ công an, viện kiểm sát hoặc cơ quan nhà nước.

Người dân không nên làm theo yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin tài khoản, mã xác thực hoặc tự đến một địa điểm để “làm việc”, “cách ly” khi chưa xác minh rõ danh tính và nội dung vụ việc.

Đặc biệt, khi nhận được cuộc gọi có dấu hiệu bất thường, sinh viên cần bình tĩnh, không tự ý cắt liên lạc với gia đình. Hãy thông báo ngay cho người thân và liên hệ cơ quan công an để xác minh, hỗ trợ.

Việc chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng rất quan trọng. Sinh viên cần hạn chế công khai quá nhiều thông tin về bản thân, gia đình, nơi ở, lịch trình trên mạng xã hội; thận trọng khi cung cấp thông tin cá nhân trên các nền tảng trực tuyến và cảnh giác trước những cuộc gọi, tin nhắn có nội dung bất thường.

Trang bị hành trang cho cuộc sống tự lập

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước các nguy cơ trên không gian mạng cũng là một phần quan trọng đối với sinh viên trong quá trình học tập và trưởng thành.

PGS.TS. Lê Hoằng Bá Huyền, Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức, nhắn nhủ các tân sinh viên cần xác định rõ mục tiêu học tập, chủ động thích nghi với phương pháp học tập và nghiên cứu ở bậc đại học.

Theo ông Huyền, sinh viên cần chú trọng rèn luyện ngoại ngữ, năng lực số, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy phản biện và khả năng thích ứng. Đồng thời, các em nên tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, hoạt động xã hội, văn hóa, thể thao và các chương trình phục vụ cộng đồng để tích lũy trải nghiệm, nâng cao năng lực và bản lĩnh.

Trong đó, việc trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện các thủ đoạn lừa đảo, bảo vệ thông tin cá nhân và ứng xử an toàn trên không gian mạng cần được coi là một phần thiết yếu của quá trình chuẩn bị cho cuộc sống tự lập.

Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức cũng lưu ý tân sinh viên cần nâng cao cảnh giác với các hoạt động lừa đảo, chiếm đoạt tài sản và những hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Trường Đại học Hồng Đức hiện có 922 viên chức, người lao động, trong đó có 623 giảng viên, giáo viên; 232 tiến sĩ và 34 phó giáo sư. Quy mô người học của nhà trường hơn 20.000 người.

Bước vào giảng đường đại học là dấu mốc quan trọng trong hành trình trưởng thành của mỗi sinh viên. Cùng với kiến thức và kỹ năng học tập, khả năng nhận diện, phòng tránh những thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng sẽ giúp các tân sinh viên chủ động hơn trong cuộc sống, đồng thời hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của các vụ “bắt cóc online”.