congly.vn

Giáo dục

Gần 10 năm dạy học trò đặc biệt: Bức tranh không lời và những giọt nước mắt

Hoàng Hà

Một bức tranh do học trò khiếm thính tự tay vẽ, những giọt nước mắt của cha mẹ khi nhìn con rối loạn phổ tự kỷ đứng trên sân khấu trình diễn cùng ban nhạc, hay một nhịp trống được đánh đúng sau nhiều năm tập luyện… Đó là những món quà mà nhạc sĩ Nguyễn Thiện Minh nhận được trong hành trình gần 10 năm dạy nhạc cho những học trò đặc biệt ở Quảng Ninh.

Gần 10 năm dạy học trò đặc biệt: Bức tranh không lời và những giọt nước mắt

Mười năm qua, trong căn nhà nhỏ ở Hạ Long (Quảng Ninh), nhạc sĩ Nguyễn Thiện Minh lặng lẽ dạy trẻ rối loạn phổ tự kỷ chơi nhạc. Từ những buổi học còn ngổn ngang bản nhạc đến sân khấu sáng đèn, âm nhạc đã giúp các em tìm thấy tiếng nói riêng. Nhưng với người thầy ấy, giấc mơ lớn hơn cả những tràng pháo tay là một ngày học trò có thể sống bằng chính tài năng của mình.

gắn bó 1
Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Minh luôn kiên nhẫn với mỗi học trò.

Món quà không lời ngày 20/11

Vài ngày trước cuộc trò chuyện với phóng viên Báo Công lý, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Minh nhận được một món quà từ học trò. Đó là bức tranh do một em khiếm thính tự tay vẽ tặng thầy.

Em không thể nghe, cũng không thể nói, nhưng có thể đọc và viết. Vì thế, những bài học âm nhạc của thầy Minh được truyền qua tin nhắn Zalo: thầy gửi nội dung, em đọc, tiếp nhận rồi tập luyện theo cách của mình.

Bức tranh nhỏ đến với người thầy vào những ngày tháng 11, trong dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam. Với anh Minh, đó là món quà đặc biệt sau hơn 30 năm gắn bó với nghề dạy nhạc.

Bức tranh
Bức tranh của một học trò khiếm thính vẽ tặng "thầy giáo" Nguyễn Thiện Minh.

Ở tuổi 51, nhạc sĩ Nguyễn Thiện Minh đã có hơn 30 năm dạy âm nhạc và gần 10 năm gắn bó với những học trò đặc biệt. Trước khi được nhiều người biết đến qua lớp học dành cho trẻ đặc biệt, anh vốn là giáo viên âm nhạc, nhạc sĩ sáng tác, thường dạy học sinh có năng khiếu và ôn luyện cho các em thi vào những trường nghệ thuật chuyên nghiệp.

Cơ duyên với những học trò đặc biệt bắt đầu từ một lớp học nhạc giản dị tại nhà riêng. Gần 10 năm trước, anh nhận dạy một học trò tên Linh, một em nhỏ rối loạn phổ tự kỷ từng gặp khó khăn khi tiếp cận các lớp học âm nhạc.

Những buổi đầu không dễ dàng. Có lúc Linh khó khăn trong kiểm soát cảm xúc, xé sách vở; việc học đàn piano cũng không tiến triển như mong đợi. Nhưng thầy Minh không bỏ cuộc. Sau khoảng hai, ba năm học đàn, Linh bắt đầu được hướng dẫn thêm về thanh nhạc.

Dần dần, một khả năng đặc biệt ở em bộc lộ. Phát âm chưa thật rõ, đôi khi còn gặp khó khăn trong việc diễn đạt bằng lời, nhưng Linh lại có cảm nhận nhịp điệu rất tốt. Khi tập cùng ban nhạc, em hiếm khi đánh sai nhịp.

Với thầy Minh, đó là điều đáng quý. Từ một học trò khiến người thầy nhiều lần loay hoay trong những ngày đầu, Linh nay đã có thể đứng trên sân khấu, hát và chơi nhạc cùng các bạn.

Anh Minh không cho rằng, mình có phương pháp đặc biệt hay một giáo trình riêng để áp dụng cho tất cả học trò. Anh dạy bằng cách làm mẫu, hướng dẫn các em thực hành, kiên nhẫn sửa từng câu nhạc, từng nhịp phách. Với những học trò đặc biệt, cách dạy tưởng như quen thuộc ấy đòi hỏi người thầy phải dành nhiều thời gian và sự nhẫn nại hơn.

“Tôi dạy bằng tình yêu thương”, anh Minh nói về cách mình đồng hành với các em.

gắn bó 2
Lớp học nhỏ của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Minh.

Từ lớp học nhỏ đến những giọt nước mắt dưới sân khấu

Linh không phải học trò duy nhất. Sau em, nhiều bạn nhỏ khác lần lượt đến học đàn, học hát, tập trống. Có em gắn bó với thầy ba năm, có em năm, sáu năm, thậm chí lâu hơn.

Ban đầu, thầy Minh dạy từng em riêng lẻ. Sau nhiều năm tập luyện, khi các học trò đã có thể chơi nhạc cụ và phối hợp với nhau, anh mới từng bước hình thành ban nhạc Hạ Long Xanh.

Ban nhạc biểu diễn
Ban nhạc Hạ Long Xanh trình diễn bên bãi biễn.

Từ những giờ học trong căn nhà nhỏ ở Hạ Long, các em dần có cơ hội bước lên sân khấu, biểu diễn trước khán giả. Với thầy Minh, điều khiến anh xúc động nhất không phải những tràng pháo tay hay lời khen, mà là hình ảnh cha mẹ các em khi chứng kiến con mình biểu diễn.

Ban nhạc
Người thầy đặc biệt cùng ban nhạc Hạ Long Xanh được vinh danh tại chương trình "Việc tử tế".

“Thấy phụ huynh ngồi ở hàng ghế khán giả bật khóc, tôi xúc động lắm”, anh chia sẻ.

Bởi để có được khoảnh khắc ấy, nhiều em đã phải trải qua một hành trình dài học cách tương tác, tập trung chú ý, giao tiếp với mọi người. Hôm nay, các em có thể đứng cạnh nhau, chơi một bản nhạc, hát một ca khúc và đón nhận sự cổ vũ của khán giả.

“Hãy đến và cảm nhận, bạn sẽ thấy các con biểu diễn rất ‘máu lửa’, tập trung và thậm chí say mê hơn cả những gì chúng ta thường thấy trên sân khấu”, anh Minh nói.

Ngoài biểu diễn, thầy trò còn bán những bức tranh do các em tự vẽ để gây quỹ, trang trải chi phí đi lại và tổ chức hoạt động chung. Đó cũng là cách để các em được ghi nhận từ chính sản phẩm do mình làm ra.

Thầy Minh chia sẻ

Khi những nốt nhạc mở cánh cửa hòa nhập

Đằng sau những buổi biểu diễn có ánh đèn, tiếng nhạc và những tràng vỗ tay là một lớp học không ít nhọc nhằn.

Một cây piano có thể trị giá hàng trăm triệu đồng; mỗi lần sửa chữa mất 4-5 triệu đồng. Mặt trống nhỏ có giá vài trăm nghìn đồng, loại lớn có thể lên tới 2-3 triệu đồng. Chỉ một lỗ thủng nhỏ cũng có thể khiến mặt trống phải thay mới.

Anh kể, có lần một học trò gặp thời điểm khó kiểm soát cảm xúc, làm hư hỏng đồ đạc trong lớp. Phải bỏ ra một khoản tiền lớn để sửa chữa, nhưng anh không muốn nói với gia đình em, bởi không muốn cha mẹ thêm gánh nặng.

biểu diễn 3
Ước mơ lớn nhất của thầy Minh là một ngày nào đó, những học trò đặc biệt của mình có thể sống được bằng chính âm nhạc, tự nuôi sống bản thân và lan tỏa tình yêu nghệ thuật đến cộng đồng.

Lớp học gần như không có nguồn tài trợ ổn định từ tổ chức hay cơ quan nào. Phần lớn học trò có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, nhiều em được anh dạy miễn phí. Nguồn thu từ việc dạy nhạc cho những học sinh khác trở thành khoản kinh phí giúp anh trang trải cuộc sống và duy trì lớp học đặc biệt này.

Thời gian qua, anh Minh còn tham gia dạy nhạc tại một lớp học ở Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Hướng Dương, phường Mạo Khê, Quảng Ninh. Ở đó, học trò không chỉ có trẻ rối loạn phổ tự kỷ mà còn có các em khiếm thính và những dạng khuyết tật khác.

Điều anh Minh mong muốn không dừng ở việc có thêm nhạc cụ hay một sân khấu tốt hơn. Anh nghĩ nhiều đến tương lai của những học trò đã ở tuổi 18, 19. Các em đã có thể chơi nhạc, có niềm đam mê và từng bước biểu diễn trước công chúng, nhưng để biến khả năng ấy thành công việc ổn định vẫn cần những cánh cửa được mở ra.

Anh mong các nhà hàng, không gian âm nhạc, những địa điểm biểu diễn ở Quảng Ninh có thể tạo cơ hội để các em được chơi nhạc thường xuyên, hai, ba buổi mỗi tuần. Khi có công việc và thu nhập, các em sẽ có thêm điều kiện tự nuôi sống bản thân, nhất là khi cha mẹ không thể đồng hành mãi mãi.

Người thầy cũng mong các bậc cha mẹ hiểu con hơn, cho con cơ hội đến với âm nhạc, thể thao và những hoạt động cộng đồng. Anh từng gặp những gia đình còn ngần ngại khi đưa con đi biểu diễn, dù các em có khả năng và rất yêu thích việc được đứng trên sân khấu.

Bên cạnh đó, anh cũng ấp ủ mong muốn có một không gian riêng, ổn định để tổ chức các lớp học, giúp các em có điều kiện tập luyện và sinh hoạt âm nhạc thường xuyên hơn. Hiện nay, lớp học vẫn được duy trì tại nhà riêng của anh.

Anh mong mình có đủ sức khỏe để tiếp tục đứng lớp, đồng hành cùng các em. Nhưng hơn hết, với người thầy 51 tuổi ấy, món quà ý nghĩa nhất là một ngày nào đó, trong số những học trò hôm nay sẽ có người đủ khả năng tiếp nối công việc của thầy, trở thành người dìu dắt, đồng hành cùng những em nhỏ đến sau.

Hạ Long Xanh: Từ lớp học nhỏ đến sân khấu

Ban nhạc do nhạc sĩ Nguyễn Thiện Minh hình thành từ những học trò đặc biệt sau nhiều năm học nhạc.

Nhóm biểu diễn có khoảng 7-8 thành viên; lớp học tại nhà thầy hiện có khoảng 11 học viên, làm quen với piano, guitar, trống, cajon.

Ban nhạc từng biểu diễn tại phố đi bộ Tiên Yên, Hạ Long By Night, Hải Phòng, trường quay S14 của VTV và các chương trình cộng đồng.

Hoàng Hà