congly.vn

Địa phương

Quảng Ngãi thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao, xanh và thích ứng

Văn Hà

Từ phát triển các vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao đến khai thác tiềm năng dược liệu dưới tán rừng, Quảng Ngãi đang từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Quảng Ngãi xác định khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là động lực quan trọng nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Phát huy lợi thế, hình thành các vùng sản xuất giá trị cao

Với diện tích tự nhiên hơn 1,48 triệu ha, Quảng Ngãi có nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản. Đặc biệt, sự kết nối giữa vùng nguyên liệu phía Tây với các cơ sở chế biến và hệ thống cảng biển ở phía Đông mở ra dư địa lớn cho việc hình thành các chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm theo hướng hàng hóa, gắn với thị trường trong nước và xuất khẩu.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, việc duy trì phương thức sản xuất truyền thống không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh. Vì vậy, tỉnh đang tập trung chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp đơn thuần sang phát triển kinh tế nông nghiệp đa giá trị, lấy ứng dụng khoa học, công nghệ và tổ chức lại sản xuất làm nền tảng.

a.jpg
Mô hình trồng cà chua công nghệ cao tại Măng Đen cho sản lượng tốt, chất lượng.

Đến nay, toàn tỉnh có hơn 30.000 ha sản xuất ứng dụng công nghệ cao. Trong đó, hai vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao duy trì hiệu quả gồm vùng rau quả Măng Đen với 242 ha và vùng cà phê Đăk Hà với 1.939 ha. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn tạo điều kiện kiểm soát quy trình sản xuất, tiết kiệm tài nguyên và thích ứng tốt hơn với những biến động của thời tiết, khí hậu.

Cùng với đó, công tác quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu sản phẩm ngày càng được chú trọng. Quảng Ngãi hiện có 71 mã số vùng trồng còn hiệu lực, với tổng diện tích 818,5 ha, trong đó có 46 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Toàn tỉnh có 521 sản phẩm OCOP còn thời hạn, gồm 2 sản phẩm đạt 5 sao, 51 sản phẩm đạt 4 sao và 468 sản phẩm đạt 3 sao.

Những kết quả này cho thấy sản xuất nông nghiệp của tỉnh đang từng bước chuyển từ chú trọng sản lượng sang nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn hóa quy trình và gia tăng giá trị thương mại. Đây cũng là nền tảng để nông sản địa phương tiếp cận những thị trường có yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Đáng chú ý, ở khu vực phía Tây, phát triển dược liệu dưới tán rừng đang trở thành hướng đi có nhiều triển vọng. Với gần 1,1 triệu ha rừng và đất lâm nghiệp, Quảng Ngãi sở hữu nguồn tài nguyên thực vật phong phú, với hơn 853 loài cây thuốc. Trong đó, sâm Ngọc Linh, đẳng sâm, đương quy, lan kim tuyến và ngũ vị tử là những loại dược liệu có giá trị kinh tế và tiềm năng phát triển lớn.

a44.jpg
Sâm Ngọc linh được trồng dưới tán rừng ở xã Măng Ri sinh trưởng, phát triển tốt.

Không chỉ có ý nghĩa trong việc cung cấp nguồn nguyên liệu cho ngành y dược, phát triển dược liệu còn mở ra hướng khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế rừng, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho đồng bào vùng cao. Thực tế tại xã Măng Ri cho thấy hướng đi này đang mang lại những chuyển biến tích cực trong đời sống người dân.

Ông Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND xã Măng Ri cho biết, dược liệu không chỉ là nguồn nguyên liệu phục vụ ngành y dược mà còn là nguồn sinh kế lâu dài cho người dân. Trong 5 năm qua, xã Măng Ri có khoảng 2.000 hộ dân thoát nghèo bền vững, trong đó đa số là các hộ trồng sâm Ngọc Linh và đẳng sâm (sâm dây).

“

Hiện khu vực phía Tây tỉnh có 1.165 hộ gia đình, 30 nhóm hộ và tổ liên kết tham gia liên kết với 5 doanh nghiệp sản xuất sâm Ngọc Linh, với diện tích gần 3.300 ha; diện tích sâm dây đạt gần 4.700 ha. Việc hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, tăng cường liên kết giữa người dân và doanh nghiệp đang từng bước tạo nền tảng cho sản xuất hàng hóa quy mô lớn, đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và phát triển các sản phẩm dược liệu có giá trị cao.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, tỉnh cũng chú trọng gắn phát triển kinh tế với quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng. Gần 542.800 ha rừng đã được triển khai xây dựng phương án quản lý rừng bền vững, gần 35.000 ha được cấp chứng chỉ FSC. Bên cạnh đó, định hướng phát triển dịch vụ carbon rừng được đặt ra nhằm khai thác thêm giá trị kinh tế từ rừng, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ hệ sinh thái.

Tháo gỡ điểm nghẽn công nghệ, hướng đến nông nghiệp xanh và số

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp hiện đại, đa giá trị tại Quảng Ngãi vẫn còn không ít khó khăn. Những hạn chế về hạ tầng, nguồn vốn, trình độ công nghệ và năng lực chế biến đang ảnh hưởng đến khả năng nâng cao năng suất, chất lượng cũng như sức cạnh tranh của nông sản.

Giai đoạn 2020 - 2025, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 4,3%/năm. Đến năm 2025, tổng giá trị sản xuất đạt hơn 31.200 tỉ đồng.

Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn trong giai đoạn tiếp theo, ngành nông nghiệp cần có những giải pháp mang tính đột phá, nhất là trong nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất.

a3.jpg
Mô hình trồng rau trong nhà kính tại Măng Đen cho chất lượng tốt, mang lại hiệu quả kinh tế cao - Ảnh Lâm Vũ.

Ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi cho biết, tỉnh đang tập trung nhận diện những điểm nghẽn, lựa chọn đúng vấn đề cần giải quyết, công nghệ cần ưu tiên và các giải pháp có khả năng tạo chuyển biến thực chất.

Trọng tâm là khắc phục những hạn chế trong nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ; đồng thời tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, chính sách, đất đai và quy hoạch. Qua đó, tạo điều kiện nâng cao chất lượng giống, năng suất cây trồng, vật nuôi, hiệu quả chế biến và giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Theo ông Phương, một trong những định hướng quan trọng được tỉnh xác định là lấy doanh nghiệp làm trung tâm đổi mới công nghệ. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ tiếp nhận kết quả nghiên cứu mà còn trực tiếp tham gia xác định nhu cầu, đề xuất nhiệm vụ khoa học, công nghệ và tổ chức ứng dụng vào thực tiễn sản xuất. Đặc biệt, những doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt, khả năng huy động nguồn lực, tổ chức liên kết và phát triển thị trường sẽ được ưu tiên tham gia.

Thay vì chỉ tập trung gia tăng sản lượng, ngành nông nghiệp hướng đến nâng cao giá trị trên cùng một đơn vị diện tích, phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây cũng là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả đầu tư, tạo động lực thu hút doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản.

Song song với đổi mới công nghệ trong sản xuất, chuyển đổi số được xác định là một trong những trụ cột quan trọng trong quản lý và phát triển ngành. Tỉnh định hướng tăng cường quản trị tài nguyên dựa trên dữ liệu số, quản lý môi trường theo phân vùng không gian, từng bước nâng cao khả năng giám sát và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên.

a1.jpg
Mô hình trồng dây tây trong nhà kính tại Măng Đen.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Quảng Ngãi đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản bình quân 5 - 6%/năm. Đến năm 2030, giá trị sản xuất toàn khu vực phấn đấu đạt gần 41.500 tỉ đồng, tỷ lệ che phủ rừng đạt 60%. Xa hơn, tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh hướng đến trở thành trung tâm sản xuất dược liệu và chế biến gỗ hàng đầu cả nước; phát triển nền nông nghiệp hiện đại, đa chức năng và kinh tế biển mạnh trên nền tảng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và quản trị tài nguyên bằng dữ liệu số.

Văn Hà