Vụ Phó Đức Nam: Nhìn lại những con số khổng lồ và giọt nước mắt muộn màng trước giờ tuyên án

Sau 3 tuần xét xử, vụ án gây chú ý bởi quy mô đặc biệt lớn, số tiền chiếm đoạt gần 1.560 tỷ đồng, hàng trăm luật sư tham gia bào chữa cùng những tình tiết đáng chú ý được làm rõ tại phiên tòa.

Đáng chú ý, phía sau những con số đặc biệt lớn ấy là những lời khai về thủ đoạn lừa đảo tinh vi, những mất mát của các bị hại và cả những giọt nước mắt, lời xin lỗi muộn màng của các bị cáo khi đối diện với hậu quả hành vi phạm tội. Trước ngày tuyên án, cùng Báo Công lý nhìn lại những điểm nhấn đáng chú ý của phiên tòa.

Những con số đặc biệt lớn và thủ đoạn lừa đảo tinh vi

Sáng 26/10, TAND TP. Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam và đồng phạm về các tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Rửa tiền”, “Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có” và “Trốn thuế”.

Phiên tòa được tổ chức xét xử trực tuyến tại 3 điểm cầu, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận bởi quy mô và tính chất nghiêm trọng của vụ án.

Theo cáo trạng, số bị hại lên tới hơn 900 người, tổng số tiền bị chiếm đoạt gần 1.560 tỷ đồng. Khoảng 200 luật sư tham gia bào chữa cho các bị cáo.

Trong số 188 bị cáo, có 3 bị cáo bị truy tố về cả hai tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Rửa tiền”, gồm Phó Đức Nam (Mr Pips), Lê Khắc Ngọ (Mr Hunter) và Nguyễn Thanh Phong.

177 bị cáo bị truy tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Sáu bị cáo bị truy tố về tội “Rửa tiền”, gồm Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình), Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Ngân Lượng; Phó Đức Thắng (bố của Phó Đức Nam); Nguyễn Thanh Tâm; Trần Thị Thanh Tâm; Nguyễn Thị Nam và Lê Thị Liễu (mẹ của Phó Đức Nam).

Bị cáo Phó Đức Tuấn bị truy tố về tội “Chứa chấp tài sản do người khác phạm tội mà có”; bị cáo Nguyễn Thị Thủy (mợ của Phó Đức Nam) bị truy tố về các tội “Rửa tiền” và “Trốn thuế”.

Tại phiên tòa, đại diện VKS cho biết Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ đã chuyển tiền có được từ hoạt động lừa đảo thành vàng để cất giấu, chứ không phải số vàng được trả dưới hình thức tiền lương, tương ứng 3-5% doanh thu như có ý kiến trình bày. Trước đó, hơn 200kg vàng đã bị thu giữ tại nơi ở của hai bị cáo, phần lớn là các thỏi vàng có trọng lượng 1kg. Giá trị mỗi kg vàng được nêu tại phiên tòa dao động khoảng 1,2 - 1,3 tỷ đồng.

Một trong những tình tiết gây chú ý là phương thức tổ chức hoạt động và kịch bản lừa đảo được các đối tượng xây dựng bài bản đến mức có cả một bộ tài liệu hướng dẫn nhân viên tiếp cận, thao túng tâm lý khách hàng.

Theo cáo trạng, năm 2017, Phó Đức Nam quen biết Isik Uran (SN 1984, quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ). Sau đó, Nam bàn bạc, thống nhất với Isik Uran tạo lập 36 trang web liên kết với các ứng dụng MT4, MT5 - những ứng dụng được sử dụng trong giao dịch ngoại hối, chứng khoán quốc tế.

Các trang web được đặt tên bằng tiếng Anh tương tự tên những sàn giao dịch chứng khoán quốc tế. Tuy nhiên, thực chất đây đều là những trang web được lập trình sẵn, không kết nối và không thực hiện giao dịch đối ứng trên thị trường thế giới. Khách hàng đầu tư trên các trang web này thực chất giao dịch với chủ sàn (admin); khi khách hàng thua lỗ, chủ sàn được hưởng số tiền đó.

Để vận hành hệ thống, Phó Đức Nam chỉ đạo nhân viên thành lập các công ty “ma”, sử dụng danh nghĩa những công ty này để tuyển dụng nhân sự, ký hợp đồng cung cấp dịch vụ thuê đầu số điện thoại phục vụ ứng dụng Zoiper, đồng thời mở 66 tài khoản ngân hàng và tài khoản tại các công ty trung gian thanh toán gắn với các sàn giao dịch.

Đặc biệt, nhóm đối tượng còn xây dựng một bộ “bí kíp” gồm 168 câu hỏi, mỗi tình huống có từ 3 - 4 phương án đối đáp để nhân viên tiếp cận, thuyết phục khách hàng. Các nhân viên sử dụng tài khoản mạng xã hội ảo, đóng giả chuyên gia tài chính, nhà đầu tư thành công, thường xuyên khoe lợi nhuận lớn nhằm tạo lòng tin.

Ban đầu, khách hàng được cho thắng và rút tiền dễ dàng để tạo cảm giác an toàn. Khi đã tin tưởng và nạp số tiền lớn, họ bị dẫn dụ vào những lệnh giao dịch bất lợi, sử dụng đòn bẩy cao hoặc bị can thiệp kỹ thuật khiến tài khoản thua lỗ, thậm chí mất toàn bộ số tiền đã đầu tư.

Khi khách hàng mất tiền, nhân viên tiếp tục tìm cách thuyết phục họ nạp thêm tiền để gỡ vốn, đồng thời đưa ra những khoản phí không có thật. Thậm chí, khi khách hàng đã mất tiền tại một sàn, các đối tượng còn dẫn dụ họ chuyển sang sàn khác với lời hứa giúp lấy lại khoản tiền đã mất, khiến các bị hại tiếp tục rơi vào vòng xoáy bị chiếm đoạt tài sản.

Tại tòa, Phó Đức Nam thừa nhận bản chất hoạt động của hệ thống là khách hàng không thể thắng, còn nhân viên được giao nhiệm vụ tìm mọi cách biến họ thành những “con bạc”. Những thủ đoạn được tổ chức có hệ thống này đã khiến hơn 900 người bị hại, với tổng số tiền bị chiếm đoạt gần 1.560 tỷ đồng.

Các bị hại day dứt về những mất mát

Trong phần luận tội, đại diện VKS đã đánh giá tính chất, mức độ hành vi phạm tội của từng bị cáo, đồng thời đề nghị HĐXX áp dụng những mức hình phạt nghiêm khắc đối với các bị cáo giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu và những người có hành vi giúp sức tích cực.

Không chỉ những mức án được đề nghị, phần trình bày của các bị hại tại phiên tòa cũng để lại nhiều chăn trở. Đằng sau những con số thiệt hại là những câu chuyện về gia đình tan vỡ, cuộc sống đảo lộn, những khoản tiền tích góp cả đời bỗng chốc mất trắng.

Có bị hại cho biết, họ sẽ không bao giờ quên gương mặt, giọng nói của những người từng tiếp cận, dẫn dụ mình tham gia đầu tư rồi rơi vào cảnh mất trắng.

Với nhiều người, thiệt hại không chỉ được tính bằng số tiền đã mất mà còn là những tổn thương tinh thần, những hệ lụy kéo dài đối với cuộc sống gia đình.

Có gia đình rơi vào cảnh ly hôn, con cái mất đi mái ấm, không còn nhà để ở; các thành viên phải ly tán, mỗi người một nơi. Có người đã qua đời, có người rơi vào trạng thái tuyệt vọng, thậm chí suýt tìm đến cái chết vì không chịu đựng nổi cú sốc tài chính.

Trước HĐXX, các bị hại bày tỏ mong muốn những người thực sự ăn năn, thành khẩn khai báo, tích cực khắc phục hậu quả được xem xét theo quy định pháp luật. Đối với những bị cáo khai báo quanh co, chối tội, không khắc phục hậu quả, các bị hại đề nghị HĐXX xử lý nghiêm minh.

Đáng chú ý, trong quá trình tranh tụng, vấn đề năng lực trách nhiệm hình sự của Phó Đức Nam cũng được đặt ra. Đại diện VKS cho rằng không có căn cứ để nghi ngờ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của bị cáo tại thời điểm thực hiện hành vi phạm tội, do đó không có cơ sở trưng cầu giám định pháp y tâm thần theo đề nghị được nêu tại phiên tòa.

Theo đại diện VKS, trong quá trình lấy lời khai, hỏi cung tại CQĐT cũng như khi trả lời xét hỏi tại phiên tòa, Nam đều khai báo rõ ràng, logic về quá trình thực hiện hành vi phạm tội của bản thân và các đồng phạm.

Kết quả xác minh tại Phòng Y tế Trại tạm giam số 1, nơi Nam bị giam giữ trong khoảng 2 năm, cùng ý kiến của cán bộ quản giáo và những người cùng buồng giam cho thấy bị cáo không có biểu hiện bất thường về sức khỏe tâm thần trong quá trình tiếp xúc.

Đại diện VKS còn dẫn Công văn của Bệnh viện Bạch Mai về quá trình điều trị cho Phó Đức Nam. Theo đó, qua thăm khám lâm sàng và đánh giá 6 lĩnh vực nhận thức gồm chú ý, chức năng điều hành, học tập và trí nhớ, ngôn ngữ, chức năng tri giác vận động và nhận thức xã hội, hiện không phát hiện bất thường.

Những nội dung này được VKS viện dẫn để bác quan điểm cho rằng cần giám định pháp y tâm thần đối với Phó Đức Nam. Đây cũng là một trong những vấn đề được tranh luận đáng chú ý trước khi phiên tòa bước vào phần nghị án.

Phó Đức Nam nói lời xin lỗi, Shark Bình gửi lời cảnh tỉnh người trẻ

Trước khi HĐXX vào phòng nghị án, 188 bị cáo lần lượt được nói lời sau cùng. Đây cũng là thời điểm nhiều bị cáo bày tỏ sự ăn năn, hối hận, gửi lời xin lỗi đến các bị hại và mong được hưởng sự khoan hồng của pháp luật.

Đối diện với đề nghị mức án tù chung thân của VKS, bị cáo Phó Đức Nam gửi lời xin lỗi tới các bị hại, mong muốn tài sản sớm được xử lý để có thể khắc phục hậu quả. Bị cáo xin HĐXX xem xét khoan hồng, cho hưởng mức án 30 năm tù thay vì tù chung thân.

Nam tiếp tục viện dẫn tình trạng bệnh lý của bản thân, mong HĐXX tạo điều kiện để được chữa bệnh trong thời gian chấp hành án.

Cũng trong phần nói lời sau cùng, Lê Khắc Ngọ (Mr Hunter) gửi lời xin lỗi tới các bị hại, bày tỏ mong muốn được tạo điều kiện khắc phục tối đa hậu quả cho các nhà đầu tư và sớm có cơ hội trở về với xã hội, làm lại cuộc đời.

Một trong những phần trình bày kéo dài và thu hút sự chú ý tại phiên tòa là lời nói sau cùng của bị cáo Lê Thị Liễu, mẹ của Phó Đức Nam. Trong gần 10 phút, bị cáo tiếp tục bày tỏ sự trăn trở về việc đánh giá tình trạng sức khỏe tâm thần của con trai.

Theo bị cáo Liễu, việc đánh giá tình trạng của Nam chưa bảo đảm quy chuẩn y học; không thể chỉ dựa vào một buổi khám lâm sàng, lời khai của một số bị cáo hoặc những người tiếp xúc với Nam tại trại giam để khẳng định con trai mình hoàn toàn bình thường.

Bị cáo cho biết gia đình đã gửi tới Tòa án và VKS nhiều đơn trình bày của hàng xóm, phụ huynh học sinh từng tiếp xúc với Nam từ trước. Theo bị cáo, những người này sẵn sàng đến phiên tòa làm chứng về tình trạng sức khỏe của Nam.

Đối với những cáo buộc liên quan đến hành vi của mình, bị cáo Liễu cho rằng bản thân không cố ý, không bàn bạc, thống nhất từ trước. Bị cáo trình bày những phản ứng của mình nhằm bảo vệ bản thân, con trai và tài sản của con, không phải hành động đã được tính toán hay lên kế hoạch.

Bị cáo cũng khẳng định bản thân có công việc, thu nhập ổn định và “không sống bằng rửa tiền”. Theo lời trình bày, nhiều bất động sản của gia đình đã được hình thành từ các năm 1997, 1998, 2001, 2007, khi Nam còn nhỏ, đang học mẫu giáo, cấp 1, cấp 2 hoặc mới vào đại học.

Vợ chồng bị cáo cam kết sử dụng những tài sản mà họ cho rằng có nguồn gốc hợp pháp để hỗ trợ khắc phục hậu quả tối đa cho các bị hại.

Trong lời nói sau cùng, bị cáo Liễu còn trình bày về hoàn cảnh gia đình, cho biết hai vợ chồng mắc nhiều bệnh mạn tính, trong khi gia đình còn hai người mẹ già gần 90 tuổi cần phụng dưỡng. Bị cáo tha thiết đề nghị HĐXX xem xét cho một trong hai vợ chồng được ở ngoài để chăm sóc mẹ già, lo cho con trai và có điều kiện hỗ trợ khắc phục hậu quả vụ án.

Khép lại phần trình bày, bị cáo thay mặt con trai gửi lời xin lỗi tới toàn bộ các bị hại, mong HĐXX xem xét giảm nhẹ hình phạt để Nam có cơ hội sớm trở về, làm lại cuộc đời.

Trong khi đó, Nguyễn Hòa Bình là bị cáo cuối cùng trong tổng số 188 bị cáo được nói lời sau cùng. Mở đầu phần trình bày, Shark Bình gửi lời xin lỗi và chia sẻ sâu sắc với các bị hại; đồng thời cảm ơn HĐXX, đại diện VKS, các luật sư, lực lượng công an, cán bộ trại giam và lực lượng bảo vệ phiên tòa đã làm việc vất vả trong suốt hai tuần xét xử.

Bị cáo cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình, đồng nghiệp và những người thân thiết đã luôn ở bên, động viên trong giai đoạn khó khăn nhất của cuộc đời.

Từ những gì đã trải qua, Nguyễn Hòa Bình cho biết bản thân rút ra bài học sâu sắc: không phải việc gì pháp luật chưa cấm cũng đồng nghĩa với việc có thể tùy ý thực hiện.

Theo bị cáo, trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, mỗi cá nhân, doanh nghiệp cần thận trọng, chủ động nhận diện và cân nhắc rủi ro pháp lý. Chỉ một sai phạm nhỏ cũng có thể khiến công sức gây dựng trong nhiều năm sụp đổ.

Từ bài học của bản thân, bị cáo nhắn nhủ những người trẻ chuẩn bị bước vào thị trường lao động cần tìm hiểu kỹ lĩnh vực hoạt động, tính chất công việc và hoạt động thực tế của doanh nghiệp dự định ứng tuyển, thay vì chỉ quan tâm đến vị trí, mức lương hay cơ hội phát triển.

Bị cáo cho rằng mỗi người cần có trách nhiệm với công việc mình tham gia, tránh vô tình bị cuốn vào những hoạt động vi phạm pháp luật. Bản án dành cho mình và Công ty Ngân Lượng, theo bị cáo, có thể trở thành lời cảnh tỉnh đối với lĩnh vực đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, giúp doanh nghiệp và người lao động ý thức rõ hơn về việc tuân thủ pháp luật.

Sau những chia sẻ này, Nguyễn Hòa Bình mong HĐXX cân nhắc các tình tiết giảm nhẹ khi quyết định hình phạt đối với mình. Bị cáo cũng mong muốn các cơ quan tiến hành tố tụng, nếu có thể, đẩy nhanh quá trình tố tụng để các bị cáo sớm được chuyển đến nơi chấp hành án, có điều kiện lao động, học tập, nghiên cứu và cải tạo bản thân.

Cuối lời, Shark Bình động viên các bị cáo khác giữ vững tinh thần, giữ gìn sức khỏe trong thời gian cải tạo, bởi phía sau mỗi người vẫn còn gia đình và những người thân yêu đang chờ đợi.

Những giọt nước mắt muộn màng của đồng phạm trước ngày tuyên án

Nếu lời nói sau cùng của Phó Đức Nam và Shark Bình thu hút sự chú ý bởi những thông điệp, lời xin lỗi và mong muốn được khoan hồng, thì phần trình bày của Nguyễn Thanh Tâm (bạn gái Phó Đức Nam) và Nguyễn Thanh Phong (anh trai Tâm) lại khiến nhiều người không khỏi chú ý bởi những giọt nước mắt và sự day dứt về tình thân.

Trong vụ án này, Nguyễn Thanh Tâm và Nguyễn Thanh Phong cùng bị truy tố về tội “Rửa tiền”. Riêng Nguyễn Thanh Phong còn đồng phạm với Phó Đức Nam về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Được quyền nói lời sau cùng, Nguyễn Thanh Tâm gửi lời xin lỗi tới gia đình, đặc biệt là người anh trai Nguyễn Thanh Phong. Không giấu được xúc động, bị cáo bật khóc khi nhắc đến những sai phạm của bản thân và cho rằng sự thiếu hiểu biết về pháp luật đã khiến anh trai phải rơi vào vòng lao lý.

“Bị cáo cảm thấy vô cùng có lỗi với anh trai, người đã vì mình mà mất đi tất cả tương lai tốt đẹp. Bị cáo kính mong HĐXX xem xét các tình tiết trong vụ án cũng như phần trình bày của luật sư để hai anh em được hưởng sự khoan hồng của pháp luật”, bị cáo Tâm trình bày.

Bị cáo cho biết trong suốt hai năm qua đã hợp tác với Cơ quan điều tra, giao nộp toàn bộ tài sản Phó Đức Nam đưa cho mình cất giữ để phục vụ việc khắc phục hậu quả, bồi thường cho các nhà đầu tư.

“Hoàn thành nhiệm vụ đó giúp bị cáo bớt ăn năn, cắn rứt với tất cả những người bị hại ở đây. Bị cáo kính mong HĐXX giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo và anh trai”, bị cáo Tâm nói.

Về phần mình, Nguyễn Thanh Phong, cựu cán bộ công an, bày tỏ sự tủi nhục, xấu hổ với gia đình và cơ quan công tác. Nhắc lại thời điểm quen biết Phó Đức Nam, Phong cho biết từng nghĩ Nam là một thanh niên hiền lành, lễ phép. Chính sự chủ quan, tin tưởng người em rể tương lai này đã khiến bị cáo phải đứng trước tòa, đối diện với hai tội danh đặc biệt nghiêm trọng.

“Để nuôi được bị cáo và em gái ăn học như ngày hôm nay, không chỉ có công sức của ba mẹ mà còn của cả gia đình nội ngoại hai bên. Có nằm mơ bị cáo cũng không nghĩ có ngày cả hai anh em phải đứng đây, trong cùng một phiên tòa này”, bị cao Phong trình bày.

Theo bị cáo, từ ngày mình bị bắt, sức khỏe của cha mẹ suy giảm, thường xuyên phải nhập viện. Với Phong, hình phạt nặng nề không chỉ là số năm tù phải chấp hành mà còn là việc đánh mất tương lai, sự nghiệp và những hoài bão không còn cơ hội thực hiện.

Bị cáo cho rằng cái giá phải trả quá đắt khi những nhiệm vụ còn dang dở sẽ không còn cơ hội hoàn thành. Phong cũng gửi lời cảm ơn các luật sư đã tin tưởng, đồng hành và bảo vệ mình từ những ngày đầu.

Khép lại lời nói sau cùng, bị cáo mong HĐXX xem xét khách quan, toàn diện vụ án, bởi theo bị cáo, “sau mỗi bản án còn là số phận pháp lý của một con người”.

Không chỉ riêng Tâm và Phong, trong phần nói lời sau cùng, nhiều bị cáo khác cũng không kìm được nước mắt khi nhắc đến gia đình, cha mẹ và con cái.

Có bị cáo có cha mẹ đã cao tuổi, sức khỏe yếu, thường xuyên đau ốm; có người có hoàn cảnh gia đình khó khăn, con còn thơ dại, chưa biết phải đối diện và giải thích với các con như thế nào khi cha, mẹ phải chịu những hình phạt nghiêm khắc.

Có bị cáo nghẹn ngào trình bày về việc người thân trong gia đình đã qua đời, theo lời bị cáo, một phần do quá sốc trước việc con mình vướng vòng lao lý.