Phát hiện 2.148 vụ vi phạm qua Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII

Trong hai ngày 11 và 12/11/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Hải quan Việt Nam phối hợp với Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC) và Văn phòng Liên lạc Tình báo khu vực châu Á - Thái Bình Dương (RILO A/P) thuộc Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) tổ chức Hội nghị tổng kết Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII (OMD VIII).

Hội nghị có 59 đại biểu, gồm 50 người tham dự trực tiếp và 9 người tham dự trực tuyến, đại diện 27 cơ quan hải quan, thực thi pháp luật của 25 quốc gia, vùng lãnh thổ, cùng đại diện RILO A/P và UNODC.

2.148 vụ bắt giữ, nhiều tang vật quy mô lớn

Được Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc khởi xướng năm 2018 với sự hỗ trợ của RILO A/P và UNODC, Chiến dịch Con rồng Mê Kông tập trung đấu tranh với hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, tiền chất và các loài, mẫu vật thuộc danh mục Công ước CITES. Qua các giai đoạn, chiến dịch từng bước mở rộng thành cơ chế phối hợp thực thi pháp luật trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo số liệu tổng hợp bước đầu tại Hội nghị, OMD VIII ghi nhận 2.148 vụ bắt giữ, mức cao nhất qua các kỳ triển khai. Trong đó, có 1.982 vụ liên quan đến ma túy, 45 vụ về tiền chất, 101 vụ liên quan đến động vật, thực vật hoang dã và 20 vụ thuộc các nhóm khác.

Tang vật thu giữ gồm khoảng 19,92 tấn và hơn 13 triệu đơn vị ma túy các loại; 52,8 tấn và 179.867 đơn vị tiền chất; cùng khoảng 28 tấn và 4.621 cá thể, mẫu vật hoặc sản phẩm động vật, thực vật hoang dã.

Kết quả này phản ánh quy mô, tính chất phức tạp của hoạt động vận chuyển trái phép qua biên giới, đồng thời cho thấy vai trò của phối hợp và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan thực thi pháp luật trong khu vực.

Tại Hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi kinh nghiệm xử lý vụ việc, nhất là khai thác thông tin sau bắt giữ để xác định các mắt xích trong đường dây, nhận diện phương thức, thủ đoạn và mở rộng điều tra những đối tượng liên quan.

Hải quan Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm đấu tranh

Phát biểu khai mạc, ông Đặng Văn Đức, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Hải quan Việt Nam cho biết, trong 10 tháng năm 2026, ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 148 vụ với 287 đối tượng, thu giữ khoảng 2,05 tấn ma túy các loại.

Trong đấu tranh với hành vi buôn bán trái phép động vật hoang dã, vụ việc phát hiện gần 1,2 tấn ngà voi và 79 kg xương động vật thuộc nhóm thú ăn thịt họ mèo cỡ lớn tại cảng Quy Nhơn là một điển hình đáng chú ý. Vụ việc cho thấy vai trò của cảnh báo nghiệp vụ, phân tích rủi ro và phối hợp giữa các lực lượng trong phát hiện những lô hàng được cất giấu tinh vi.

Chia sẻ kinh nghiệm tại Hội nghị, ông JIANG Jian, Cục trưởng Cục Chống buôn lậu, Hải quan Thành Đô thuộc Tổng cục Hải quan Trung Quốc, nhấn mạnh vai trò của trao đổi thông tin tình báo, hỗ trợ xác minh vụ việc, phối hợp điều tra và thực hiện giao hàng có kiểm soát qua biên giới.

Theo ông JIANG Jian, phối hợp giữa cơ quan thực thi pháp luật tại nơi hàng hóa xuất phát, quá cảnh và điểm đến giúp mở rộng phạm vi điều tra trên toàn tuyến vận chuyển, hỗ trợ nhận diện và triệt phá các đường dây buôn lậu xuyên quốc gia.

Hướng tới OMD IX, Hải quan Trung Quốc đề xuất khai thác sâu hơn dữ liệu vụ việc trên hệ thống CENcomm để phân tích xu hướng buôn lậu, xây dựng hồ sơ rủi ro và mở rộng phối hợp giữa cơ quan hải quan, cảnh sát, tổ chức tài chính và doanh nghiệp logistics.

Ông Motoyuki Okura, Chánh Văn phòng RILO A/P, cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển hóa thông tin thu thập từ các vụ bắt giữ thành dữ liệu tình báo phục vụ thực thi pháp luật. Thông qua mạng lưới liên lạc khu vực, các thành viên có thể đối chiếu vụ việc tại nhiều địa bàn, nhận diện tuyến vận chuyển và đối tượng liên quan, từ đó xác định trọng điểm kiểm tra, phối hợp xác minh và xử lý.

Mở rộng điều tra, truy xét các đường dây đứng sau

Đối với lĩnh vực bảo vệ động vật, thực vật hoang dã, bà Jenna Dawson-Faber, Điều phối viên khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Chương trình toàn cầu về tội phạm ảnh hưởng đến môi trường thuộc UNODC, cảnh báo các đối tượng buôn bán trái phép tiếp tục sử dụng chứng từ giả mạo để hợp thức hóa hàng hóa bất hợp pháp, đưa vào chuỗi cung ứng hợp pháp.

Hoạt động buôn bán trái phép cũng dịch chuyển mạnh lên môi trường trực tuyến. Trong khi đó, sự gia tăng của hoạt động buôn bán động vật sống đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý tang vật và bảo đảm an toàn cho lực lượng thực thi pháp luật.

Theo UNODC, hạn chế về nguồn lực, năng lực điều tra và chia sẻ thông tin xuyên biên giới khiến nhiều vụ việc chưa thể truy xét đến các đối tượng chủ mưu, cầm đầu. Vì vậy, tổ chức này hỗ trợ các cơ quan hải quan thành viên phối hợp điều tra sau bắt giữ thông qua hướng dẫn nghiệp vụ, tháo gỡ khó khăn và xây dựng phương án điều tra tiếp theo; đồng thời hỗ trợ những vụ việc cần áp dụng biện pháp điều tra đặc biệt hoặc tương trợ tư pháp.

Tại phiên bế mạc, RILO A/P đề nghị các đầu mối liên lạc quốc gia tiếp tục phối hợp với OCU cập nhật thông tin về các vụ bắt giữ, phản hồi kịp thời yêu cầu xác minh thông qua CENcomm - nền tảng trao đổi thông tin của WCO. Việc duy trì trao đổi sau Hội nghị sẽ góp phần hoàn thiện báo cáo tổng kết OMD VIII, đồng thời giúp các thành viên làm rõ mối liên hệ giữa các vụ việc và phối hợp xử lý theo thẩm quyền.

Định hướng OMD IX tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực ma túy, tiền chất và các loài thuộc danh mục CITES. Đáng chú ý, các đơn vị điều phối đề xuất tăng cường phân tích thông tin sau bắt giữ để nhận diện cá nhân, doanh nghiệp và bên trung gian có dấu hiệu tổ chức, hỗ trợ hoạt động vận chuyển trái phép.

Cùng với việc phát huy vai trò của các đầu mối liên lạc quốc gia và khai thác hiệu quả CENcomm, mở rộng phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Kết quả OMD VIII tiếp tục khẳng định vai trò của hợp tác khu vực trong đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia. Chuyển trọng tâm từ phát hiện, bắt giữ sang khai thác thông tin, mở rộng điều tra và truy xét các đường dây đứng sau sẽ là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát biên giới, bảo vệ an ninh khu vực và đa dạng sinh học.