congly.vn

Địa phương

Ngăn ma túy xâm nhập học đường từ không gian mạng đến đời sống thực

Nguyễn Liên - Quang Huy

Ma túy ngày càng có nhiều phương thức tiếp cận người trẻ, từ sản phẩm tiêu dùng bị ngụy trang đến các hội nhóm, lời mời gọi trên mạng xã hội. Trang bị kiến thức nhận diện và kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh đang trở thành yêu cầu quan trọng trong công tác phòng, chống ma túy học đường.

Nhận diện nguy cơ từ những điều quen thuộc

Một trong những thách thức của công tác phòng, chống ma túy hiện nay là sự thay đổi về phương thức tiếp cận người sử dụng. Thay vì chỉ xuất hiện dưới những hình thức dễ nhận biết, ma túy có thể bị ngụy trang trong các sản phẩm có hình thức giống đồ ăn, thức uống, thuốc lá điện tử hoặc hàng hóa tiêu dùng.

Với học sinh, những sản phẩm có hình thức bắt mắt, được giới thiệu qua mạng xã hội hoặc trao đổi trong nhóm bạn bè có thể tạo cảm giác vô hại. Nếu thiếu kiến thức nhận diện, các em dễ bị tác động bởi tâm lý tò mò, thông tin sai lệch hoặc những lời mời chào, lôi kéo.

Công an tỉnh Thái Nguyên phối hợp với ngành Giáo dục triển khai các hoạt động tuyên truyền phòng, chống ma túy, giúp học sinh, sinh viên nâng cao nhận thức và chủ động nhận diện nguy cơ. Ảnh: Công an tỉnh Thái Nguyên.
Công an tỉnh Thái Nguyên phối hợp với ngành Giáo dục triển khai các hoạt động tuyên truyền phòng, chống ma túy, giúp học sinh, sinh viên nâng cao nhận thức và chủ động nhận diện nguy cơ. (Ảnh: Công an tỉnh Thái Nguyên).

Thực tế tại Thái Nguyên cho thấy, nguy cơ ma túy xâm nhập học đường đang được lực lượng chức năng cảnh báo bằng nhiều hình thức.

Tại buổi tuyên truyền ở Trường THPT Gang Thép ngày 5/10/2026, Công an phường Tích Lương đã phân tích phương thức, thủ đoạn lôi kéo học sinh sử dụng ma túy, đồng thời cảnh báo nguy cơ từ các loại ma túy mới, ma túy “núp bóng” dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử và sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Học sinh được hướng dẫn kỹ năng nhận diện nguy cơ, chủ động từ chối khi bị rủ rê, lôi kéo sử dụng chất cấm; kịp thời thông tin cho gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn. Hoạt động tuyên truyền còn kết hợp giao lưu, hỏi đáp và xử lý tình huống giả định, giúp kiến thức pháp luật gần hơn với đời sống học sinh.

Đây cũng là hướng tiếp cận được Công an xã Đại Từ triển khai tại Trường THCS Khôi Kỳ và Trường THCS Mỹ Yên hồi tháng 4/2026. Với hơn 800 cán bộ, giáo viên và học sinh tham gia, các buổi tuyên truyền tập trung cảnh báo về ma túy “núp bóng” dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử, “cỏ Mỹ” và bóng cười.

Không chỉ dừng lại ở những sản phẩm được trao đổi trực tiếp, môi trường mạng cũng đang mở ra những con đường tiếp cận mới. Theo Công an tỉnh Thái Nguyên, qua công tác nắm tình hình, nguy cơ ma túy xâm nhập học đường vẫn hiện hữu thông qua mạng xã hội, các hội nhóm trực tuyến, quan hệ bạn bè và hoạt động vui chơi, tụ tập.

Một lời mời kết bạn, nhóm trò chuyện trực tuyến hoặc nội dung quảng bá sản phẩm không rõ nguồn gốc đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho quá trình tiếp cận, lôi kéo học sinh. Các nội dung này đôi khi được trình bày dưới dạng trò chơi, thử thách, lời mời trải nghiệm hoặc những lời hứa hẹn về cảm giác mới lạ.

Trong khi đó, tâm lý tò mò, nhu cầu được công nhận trong nhóm bạn bè và khả năng đánh giá thông tin chưa hoàn thiện khiến một bộ phận người trẻ dễ bị tác động. Nếu không được trang bị kỹ năng cần thiết, học sinh có thể vô tình tiếp nhận, chia sẻ thông tin sai lệch hoặc tham gia vào những hoạt động tiềm ẩn rủi ro.

Vì vậy, phòng ngừa cần bắt đầu từ những tình huống cụ thể. Học sinh cần biết kiểm chứng thông tin trên mạng, không làm theo lời rủ rê của người lạ, không nhận hoặc sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc; đồng thời chủ động rời khỏi những cuộc trò chuyện, hội nhóm có dấu hiệu quảng bá, cổ súy việc sử dụng chất gây nghiện.

Xây dựng môi trường học đường chủ động phòng ngừa

Nếu việc trang bị kiến thức giúp học sinh nhận diện nguy cơ, thì sự phối hợp giữa nhà trường và lực lượng chức năng chính là một lớp bảo vệ quan trọng, góp phần ngăn chặn ma túy từ bên ngoài môi trường giáo dục.

Tại Trường THPT Ngô Quyền, phòng, chống ma túy không được đặt ra theo cách chờ đến khi xuất hiện vụ việc mới xử lý. Nhà trường xác định chủ động phòng ngừa là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với các hoạt động giáo dục, hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường “Trường học an toàn - không ma túy”.

Công an tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ trường học trên địa bàn tuyên truyền, phòng chống ma túy trong học đường.
Công an tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ trường học trên địa bàn tuyên truyền, phòng chống ma túy trong học đường.

Theo đó, nhà trường tuyên truyền pháp luật, tác hại của ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp và các dạng ma túy “núp bóng”; đồng thời giúp học sinh nhận diện thủ đoạn lôi kéo sử dụng, tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy. Quan trọng hơn, học sinh được hướng tới việc hình thành kỹ năng từ chối, kỹ năng phòng ngừa và tự bảo vệ.

Hiệu trưởng Trường THPT Ngô Quyền Phan Vũ Hào cho biết, những năm gần đây, các lực lượng chức năng hỗ trợ nhà trường kiểm tra ngẫu nhiên và không phát hiện trường hợp mắc ma túy. Đây là kết quả đem lại sự yên tâm cho thầy và trò, đồng thời cho thấy giá trị của sự phối hợp giữa nhà trường và lực lượng chức năng.

Điểm đáng chú ý là công tác phòng ngừa được đưa vào nhiều hoạt động khác nhau, từ môn học, hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp, sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp đến hoạt động Đoàn và các câu lạc bộ.

Ngay từ đầu năm học, nhà trường tổ chức ký cam kết giữa học sinh, phụ huynh và nhà trường; đồng thời xây dựng các hình thức truyền thông về phòng, chống ma túy trong trường học. Công an phường Quyết Thắng cũng được mời đến tuyên truyền những nội dung, thông tin thiết thực, giúp học sinh hiểu rõ hơn về nguy cơ và cách phòng tránh.

Tại Thái Nguyên, công tác tuyên truyền cũng được triển khai tại nhiều cơ sở giáo dục, từ phổ thông đến đại học, cao đẳng. Công an tỉnh đã tổ chức tuyên truyền tại 5 trường đại học thành viên thuộc Đại học Thái Nguyên với hơn 2.000 sinh viên tham gia; phối hợp với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04, Bộ Công an) và Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức Cuộc thi “Trường học không ma túy” tại 6 trường THPT.

Những hoạt động này góp phần đưa kiến thức pháp luật đến gần người học, đồng thời tạo điều kiện để học sinh, sinh viên chủ động tìm hiểu, trao đổi về tác hại của ma túy và những phương thức, thủ đoạn lôi kéo sử dụng trái phép chất ma túy.

Tại Trường THPT Gang Thép, nội dung phòng, chống ma túy, thuốc lá điện tử và tệ nạn xã hội được lồng ghép trong môn Giáo dục kinh tế và pháp luật, các tiết sinh hoạt đầu giờ và hoạt động giáo dục phù hợp. Nhà trường cũng phối hợp với Công an phường Tích Lương tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật và ký cam kết xây dựng trường học không ma túy.

Đáng chú ý, trong bối cảnh học sinh ngày càng sử dụng mạng xã hội để học tập, giao tiếp và giải trí, nội dung giáo dục cần được mở rộng sang kỹ năng số. Thay vì chỉ đưa ra những cảnh báo chung, nhà trường có thể tổ chức các tình huống giả định, hướng dẫn học sinh xử lý khi nhận được lời mời sử dụng sản phẩm lạ, phát hiện tài khoản quảng bá chất gây nghiện hoặc bị người khác gây áp lực trên mạng.

Cách tiếp cận này giúp học sinh chuyển từ trạng thái tiếp nhận thông tin sang chủ động thực hành kỹ năng. Khi gặp tình huống tương tự trong thực tế, các em sẽ có cơ sở để nhận diện nguy cơ, đưa ra quyết định và tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời.

Gia đình và nhà trường cùng tạo lá chắn bảo vệ học sinh

Năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh Thái Nguyên có 975 cơ sở giáo dục với hơn 433.000 học sinh. Riêng hệ thống Đại học Thái Nguyên và các trường cao đẳng có trên 86.000 học sinh, sinh viên.

Với quy mô người học lớn, phòng, chống ma túy trong học đường không thể chỉ dựa vào những đợt tuyên truyền tập trung. Việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn cần được thực hiện thường xuyên, có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng.

Các hoạt động tuyên truyền phòng, chống ma túy trong trường học cần được duy trì thường xuyên, gắn với giáo dục pháp luật và rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh.
Các hoạt động tuyên truyền phòng, chống ma túy trong trường học cần được duy trì thường xuyên, gắn với giáo dục pháp luật và rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh.

Trong đó, gia đình giữ vai trò quan trọng trong việc đồng hành, hướng dẫn con em sử dụng môi trường số an toàn. Việc quản lý không nên chỉ dừng ở kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại hay cấm đoán một số nền tảng, mà cần tạo dựng sự tin tưởng, giúp học sinh hiểu những nguy cơ có thể gặp phải và chủ động chia sẻ khi nhận được lời mời gọi bất thường.

Cùng với đó, nội dung tuyên truyền cần phù hợp với từng lứa tuổi. Với học sinh tiểu học, cần tập trung vào những nguyên tắc đơn giản, dễ nhớ như không nhận đồ vật, đồ ăn, thức uống không rõ nguồn gốc và báo ngay cho người lớn khi gặp tình huống bất thường.

Đối với học sinh THCS, THPT, nội dung cần mở rộng sang kỹ năng ứng xử trước áp lực bạn bè, nhận diện thông tin sai lệch trên mạng, cảnh giác với những lời mời gọi sử dụng sản phẩm lạ và trách nhiệm pháp lý liên quan đến ma túy.

Khi học sinh có thể trao đổi với cha mẹ, thầy cô mà không sợ bị trách mắng, những dấu hiệu nguy cơ sẽ có cơ hội được phát hiện sớm hơn. Đây cũng là cơ sở để nhà trường và gia đình phối hợp với lực lượng chức năng xác minh, xử lý khi có dấu hiệu vi phạm.

Bên cạnh công tác giáo dục, lực lượng chức năng cần tiếp tục chủ động nắm tình hình, phát hiện và đấu tranh với các hành vi mua bán, cung cấp, tổ chức sử dụng hoặc lôi kéo học sinh, sinh viên sử dụng trái phép chất ma túy. Việc tăng cường trao đổi thông tin giữa các cơ sở giáo dục và Công an địa phương cũng góp phần thu hẹp những khoảng trống trong công tác phòng ngừa.

Phòng, chống ma túy học đường vì thế không thể chỉ trông chờ vào những buổi tuyên truyền riêng lẻ hay cảnh báo một vài sản phẩm cụ thể. Điều quan trọng hơn là hình thành cho học sinh thói quen kiểm chứng thông tin, nhận diện nguy cơ, biết từ chối và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Khi kiến thức pháp luật được kết hợp với kỹ năng số, nhà trường chủ động giáo dục, gia đình quan tâm và lực lượng chức năng đồng hành, mỗi học sinh sẽ có thêm một lớp bảo vệ trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm ma túy. Đây cũng là nền tảng để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, bảo vệ thế hệ trẻ trước những nguy cơ từ cả không gian mạng và đời sống thực.

Nguyễn Liên - Quang Huy