Xăng sinh học E10: Từ kết quả triển khai tới bài toán nguồn cung bền vững

Kết quả tích cực tạo niềm tin cho lộ trình chuyển đổi xanh

Trong tiến trình chuyển dịch năng lượng và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, nhiên liệu sinh học đang được nhìn nhận là một giải pháp kỹ thuật thay thế nhiên liệu hóa thạch và là một mắt xích quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế tuần hoàn và thúc đẩy tăng trưởng xanh.

Một trong những nội dung được nhiều người quan tâm là kết quả ban đầu sau khi cả nước chính thức triển khai sử dụng xăng sinh học E10.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, sau hơn 5 tháng triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10, hoạt động cung ứng, phân phối và tiêu thụ cơ bản diễn ra theo kế hoạch, thị trường duy trì ổn định.

Nguồn cung ethanol nhiên liệu (E100), xăng nền và các loại xăng sinh học E5, E10 cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu, chưa ghi nhận tình trạng thiếu hụt xăng sinh học trên diện rộng.

Cùng với việc bảo đảm nguồn cung, năng lực pha chế, phối trộn xăng sinh học tiếp tục được tăng cường. Đến thời điểm báo cáo, cả nước có 11 doanh nghiệp được cấp phép pha chế, phối trộn xăng sinh học, với tổng công suất đạt 1,410 triệu m³/tháng.

Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ xăng sinh học hiện khoảng 1 triệu m³/tháng. Như vậy, năng lực pha chế, phối trộn cơ bản đáp ứng nhu cầu thị trường và vẫn còn dư địa để phục vụ việc triển khai lộ trình trong thời gian tới.

Đối với nguồn cung nguyên liệu, ba nhà máy sản xuất ethanol nhiên liệu E100 đang hoạt động tiếp tục duy trì sản xuất, cung ứng cho thị trường. Đồng thời, các cơ quan chức năng và doanh nghiệp đang rà soát khả năng khôi phục những nhà máy đã đầu tư, phát triển dự án mới và mở rộng nguồn nguyên liệu trong nước.

Về tình hình tiêu thụ, Bộ Công Thương cho biết, lũy kế từ ngày 1/6 đến hết ngày 27/10/2026, tổng lượng xăng sinh học E5 và E10 tiêu thụ ước đạt khoảng 4,930 triệu m³. Trong đó, xăng E10 chiếm 92,09%, còn xăng E5 chiếm 7,91%.

Kết quả này cho thấy xăng E10 đã trở thành chủng loại xăng sinh học được tiêu thụ chủ yếu trong quá trình thực hiện lộ trình.

Bên cạnh kết quả về nguồn cung và tiêu thụ, giá bán xăng sinh học E10 cơ bản được duy trì ổn định trong bối cảnh thị trường năng lượng quốc tế diễn biến phức tạp.

Tại kỳ điều hành gần nhất, giá bán lẻ tối đa của xăng E5RON92 giảm từ 23.203 đồng/lít xuống 20.898 đồng/lít, tương ứng giảm 2.305 đồng/lít so với kỳ điều hành gần nhất. Giá xăng E10RON95-III giảm 2.075 đồng/lít, từ 23.231 đồng/lít xuống còn 21.156 đồng/lít. Việc này góp phần ổn định mặt bằng giá xăng dầu trên thị trường.

Không chỉ vậy, Việc giảm giá xăng còn giúp các gia đình tiết kiệm đáng kể đối với những người thường xuyên sử dụng phương tiện chạy xăng, nhất là khi chi phí nhiên liệu luôn chiếm một phần không nhỏ trong chi phí chi tiêu của mỗi gia đình.

Song song với việc điều hành giá, công tác kiểm tra, giám sát thị trường, đo lường và kiểm soát chất lượng xăng dầu tiếp tục được triển khai chặt chẽ. Trong thời gian qua chưa ghi nhận những sai phạm mang tính hệ thống hoặc nghiêm trọng.

Đối với công tác tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng, Bộ Công Thương đã ghi nhận tổng cộng 315 ý kiến trong quá trình triển khai chương trình. Trong đó, có 314 ý kiến được tiếp nhận trong tháng 6 và tháng 7. Đến tháng 9 và tháng 10, số lượng phản ánh gần như không còn.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng những con số ban đầu mới chỉ phản ánh mức độ chấp nhận của thị trường. Để đánh giá đầy đủ hiệu quả của E10 cần thêm thời gian theo dõi các tác động về môi trường, kinh tế và xã hội.

Bài toán đảm bảo nguồn cung xăng E10

Dù kết quả của nhiên liệu sinh học trên thị trường rất tích cực, các chuyên gia cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ.

Trước hết, nguồn nguyên liệu đang là thách thức lớn nhất đối với sự phát triển bền vững của ngành. Nếu nhu cầu sản xuất ethanol nhiên liệu tiếp tục tăng trong thời gian tới, lượng nguyên liệu sắn cần thiết sẽ rất lớn trong khi thực tế nguồn cung hiện nay đã có dấu hiệu thiếu hụt. Không chỉ cạnh tranh với ngành tinh bột, thức ăn chăn nuôi và thị trường xuất khẩu.

Bài toán đặt ra là làm thế nào để vừa bảo đảm nguồn nguyên liệu cho sản xuất nhiên liệu sinh học, vừa không tạo áp lực lên an ninh lương thực và các ngành kinh tế khác. Nếu chỉ dựa vào sắn - nguyên liệu chính để sản xuất ethanol thì rất khó tạo được lợi thế cạnh tranh lâu dài. Hướng đi phù hợp là phát triển các công nghệ mới để tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp và các nguồn sinh khối khác, qua đó giảm áp lực lên nguồn nguyên liệu truyền thống.

Nói cách khác, tương lai của nhiên liệu sinh học không nằm ở việc mở rộng diện tích cây nguyên liệu bằng mọi giá mà nằm ở năng lực đổi mới công nghệ để khai thác hiệu quả hơn các tài nguyên sẵn có.

Hơn nữa, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh cho nhiên liệu sinh học, từ vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến, hệ thống logistics đến cơ chế tài chính và thị trường tiêu thụ. Sự phát triển của nhiên liệu sinh học vì thế không thể là câu chuyện riêng của ngành xăng dầu, mà cần sự tham gia đồng bộ của các ngành nông nghiệp, công nghiệp, khoa học-công nghệ, tài chính và môi trường.

Có thể thấy, Việt Nam đã có những bước đi đầu tiên tương đối thuận lợi trong quá trình mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học. Tuy nhiên, kết quả ban đầu mới chỉ là khởi đầu của một chặng đường dài.

Từ thực tiễn triển khai E10, bài toán đặt ra không chỉ là thay thế một loại nhiên liệu mà là xây dựng một ngành kinh tế mới dựa trên các nguyên tắc của tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Khi được phát triển đúng hướng, nhiên liệu sinh học không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao an ninh năng lượng mà còn tạo thêm động lực cho khu vực nông nghiệp, thúc đẩy đổi mới công nghệ và mở rộng không gian tăng trưởng của nền kinh tế.