Mỹ tổn thất hơn 85 triệu USD linh kiện tiêm kích F-35

Báo cáo do Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ Mỹ (GAO) công bố ngày 9/11 cho biết, tính đến tháng 3/2026, Văn phòng Chương trình F-35 (JPO) vẫn chưa xác định được các khoản tổn thất nêu trong cuộc kiểm toán năm 2023 đã được nhà thầu báo cáo và cơ quan chức năng xem xét, xử lý hay chưa.

Theo cách phân loại của GAO, tổn thất bao gồm linh kiện bị mất, hư hỏng hoặc phá hủy.

Trong báo cáo tháng 5/2023, GAO xác định một nhà thầu chính của chương trình F-35 ghi nhận tổn thất hơn một triệu linh kiện, tổng trị giá trên 85 triệu USD, từ tháng 5/2018 đến tháng 10/2022.

Trong đó, hơn 900.000 linh kiện trị giá trên 66 triệu USD chưa được báo cáo cho JPO để xem xét. Khi đó, cơ quan này mới xem xét, xử lý chưa tới 2% tổng số lượng và giá trị linh kiện bị tổn thất.

Báo cáo mới cho thấy những lỗ hổng quản lý vẫn tồn tại. Lầu Năm Góc chưa có hồ sơ đầy đủ, đáng tin cậy đối với khoảng 26 triệu linh kiện F-35 trị giá khoảng 31 tỷ USD, được lưu giữ tại hơn 700 cơ sở do chính phủ hoặc nhà thầu quản lý trên toàn cầu.

Dữ liệu quản lý linh kiện còn thiếu, sai lệch và không phản ánh kịp thời việc di chuyển hay sử dụng chúng. Hệ thống của hai nhà thầu chính, Lockheed Martin và Pratt & Whitney, chưa kết nối trực tiếp với hệ thống quản lý tài sản của chương trình.

JPO phải cập nhật dữ liệu từ nhiều nguồn. Riêng linh kiện trong kho dự trữ chung, dữ liệu do các nhà thầu cung cấp theo quý, khiến thông tin trên hệ thống có thể chậm hơn ba tháng.

Từ năm tài khóa 2020, JPO đã chi ít nhất 17 triệu USD để kiểm kê thực tế. Tuy nhiên, dữ liệu đầu vào thiếu tin cậy cùng những bất cập trong quy trình khiến hoạt động này chưa xác minh đầy đủ số linh kiện hiện có.

Chương trình F-35 sử dụng kho linh kiện chung toàn cầu, phục vụ quân đội Mỹ và các nước vận hành dòng tiêm kích này. Linh kiện thuộc sở hữu của Lầu Năm Góc, trong khi các nhà thầu đảm nhiệm phần lớn khâu phân phối và hậu cần.

Những khó khăn về nguồn cung linh kiện và bảo dưỡng đang ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng chiến đấu của F-35. Báo cáo GAO công bố ngày 11/6 cho thấy tỷ lệ thời gian dòng tiêm kích này có thể thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ giảm từ 38% trong năm tài khóa 2021 xuống 25% trong năm tài khóa 2025.

Tháng 9, Militarnyi đưa tin một lô linh kiện F-35 được gửi từ Australia sang Mỹ để sửa chữa đã bị chuyển hướng qua Hong Kong, nơi một số bộ phận thất lạc.

Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles ngày 22/9 xác nhận Canberra đang phối hợp với Mỹ và Lockheed Martin điều tra vụ việc. Theo thông tin ông nắm được, các bộ phận liên quan không phải linh kiện nhạy cảm.