TAND TP.HCM ký Quy chế phối hợp với Đoàn Hội thẩm nhân dân

Tham dự buổi lễ có bà Phạm Thị Thu Hà, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chánh án TAND TP.HCM; ông Trần Văn Vui, Phó Chánh án TAND TP.HCM; ông Phù Quốc Tuấn, Chánh Văn phòng TAND TP.HCM, cùng lãnh đạo các đơn vị trực thuộc và các thành viên Đoàn Hội thẩm nhân dân thành phố.

Quy chế phối hợp được xây dựng trên cơ sở Luật Tổ chức TAND, các bộ luật tố tụng và quy định pháp luật có liên quan, nhằm cụ thể hóa trách nhiệm, quyền hạn của mỗi bên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ xét xử, đồng thời bảo đảm các điều kiện cần thiết để Hội thẩm nhân dân hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Phát biểu tại buổi lễ, lãnh đạo TAND TP.HCM nhấn mạnh, theo quy định của Hiến pháp và Luật Tổ chức TAND, xét xử có sự tham gia của Hội thẩm nhân dân là một nguyên tắc quan trọng, trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn. Khi tham gia xét xử, Hội thẩm ngang quyền với Thẩm phán.

Chế định Hội thẩm nhân dân thể hiện bản chất Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; là cầu nối đưa tiếng nói, ý chí và nguyện vọng của nhân dân vào hoạt động tư pháp. Không chỉ cùng Thẩm phán làm rõ sự thật khách quan của vụ án, góp phần bảo đảm các phán quyết đúng pháp luật, thấu tình đạt lý, Hội thẩm còn có vai trò tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong cộng đồng.

Đánh giá công tác phối hợp thời gian qua, lãnh đạo TAND TP.HCM ghi nhận, biểu dương tinh thần trách nhiệm và những đóng góp tích cực của đội ngũ Hội thẩm nhân dân.

Đa số Hội thẩm đã chủ động nghiên cứu hồ sơ, độc lập tham gia xét xử, góp phần giúp Tòa án hoàn thành nhiệm vụ, hạn chế án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan, không để xảy ra oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để Quy chế phát huy hiệu quả

Để Quy chế phối hợp đi vào thực chất, lãnh đạo TAND TP.HCM xác định năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung triển khai.

Trước hết, tiếp tục quán triệt sự lãnh đạo của Đảng, các nguyên tắc tư pháp và chủ trương cải cách tư pháp. Mỗi Thẩm phán, Hội thẩm cần thực hiện phương châm “Phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư”, “Gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân”; giữ vững nguyên tắc độc lập, chỉ tuân theo pháp luật và bảo đảm tranh tụng dân chủ tại phiên tòa.

Thứ hai, triển khai nghiêm túc các nội dung Quy chế, phân công rõ trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân. TAND TP.HCM cần chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí Hội thẩm khoa học, hợp lý; bảo đảm thời gian, địa điểm và cung cấp hồ sơ kịp thời để Hội thẩm nghiên cứu trước khi xét xử.

Thứ ba, nâng cao trách nhiệm và chất lượng nghiên cứu hồ sơ của Hội thẩm. Các vị Hội thẩm cần chủ động cập nhật quy định pháp luật mới, phát huy kinh nghiệm thực tiễn, hiểu biết xã hội và phong tục, tập quán lành mạnh trong quá trình đánh giá vụ án, bảo đảm bản án vừa nghiêm minh, vừa có tính nhân văn và sức thuyết phục.

Thứ tư, tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng xét xử, nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ; đồng thời quan tâm bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị và thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với Hội thẩm theo quy định.

Thứ năm, duy trì sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Quy chế, kịp thời phát hiện khó khăn, vướng mắc để điều chỉnh, bổ sung phù hợp với thực tiễn.

Tại buổi lễ, bà Nguyễn Thị Kim Dung, Trưởng đoàn Hội thẩm nhân dân TAND TP.HCM cho biết, việc xây dựng, ký kết Quy chế nhận được sự đồng thuận cao của các thành viên trong Đoàn.

Bà Nguyễn Thị Kim Dung cũng đề nghị hai đơn vị tăng cường hơn nữa trao đổi thông tin, cập nhật kịp thời lịch xét xử và những thay đổi về thời gian, thành phần tham gia phiên tòa; đồng thời tiếp tục quan tâm bố trí điều kiện làm việc, nghỉ ngơi phù hợp cho Hội thẩm.

Phát biểu kết luận, bà Phạm Thị Thu Hà, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chánh án TAND TP.HCM, ghi nhận những đóng góp của đội ngũ Hội thẩm nhân dân, đồng thời nhấn mạnh việc ký kết Quy chế là yêu cầu cần thiết nhằm cụ thể hóa chủ trương xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.

Bà Phạm Thị Thu Hà yêu cầu hai đơn vị nghiêm túc triển khai các nội dung đã thống nhất, xác định rõ trách nhiệm, bảo đảm phối hợp chủ động, thường xuyên, kịp thời và thực chất. Việc phân công Hội thẩm phải khách quan, luân phiên, hợp lý, phù hợp với chuyên môn, kinh nghiệm và tính chất từng vụ án, vụ việc.

Tòa án cần chủ động thông tin lịch xét xử, cập nhật những thay đổi phát sinh, tạo điều kiện để Hội thẩm nghiên cứu hồ sơ và chuẩn bị tốt trước khi tham gia phiên tòa.

Những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn cần được hai bên trao đổi, giải quyết trên tinh thần trách nhiệm, xây dựng, tôn trọng chức năng, nhiệm vụ của mỗi bên.

Quy định cụ thể về thời gian nghiên cứu hồ sơ và chế độ của Hội thẩm

Theo Quy chế được ký kết, nội dung phối hợp bao quát nhiều lĩnh vực như tổ chức hoạt động của Đoàn Hội thẩm, phân công tham gia xét xử, bảo đảm điều kiện nghiên cứu hồ sơ, tập huấn nghiệp vụ, cung cấp thông tin, thực hiện chế độ, chính sách và công tác giám sát.

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về thời gian thông báo và nghiên cứu hồ sơ. Theo đó, việc phân công Hội thẩm phải bảo đảm khách quan, luân phiên, hợp lý, phù hợp với chuyên môn, kinh nghiệm và tính chất vụ án.

Thông báo phân công kèm lịch xét xử phải được gửi đến Hội thẩm chậm nhất 10 ngày trước ngày mở phiên tòa. Thẩm phán chủ tọa có trách nhiệm tạo điều kiện để Hội thẩm nghiên cứu hồ sơ tối thiểu 3 ngày làm việc trước ngày xét xử.

Quy chế cũng quy định TAND TP.HCM chủ trì, phối hợp với Đoàn Hội thẩm tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ ít nhất một lần mỗi năm; cung cấp tài liệu, văn bản pháp luật mới, án lệ và tạo điều kiện để Hội thẩm tham dự các phiên tòa rút kinh nghiệm.

Các chế độ, chính sách đối với Hội thẩm được cụ thể hóa, trong đó có phụ cấp xét xử theo ngày thực tế tham gia phiên tòa và ngày nghiên cứu hồ sơ; chế độ hỗ trợ khi tham gia xét xử ngoài trụ sở hoặc xét xử lưu động. Trách nhiệm bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn cho Hội thẩm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cũng được xác định rõ.

Quy chế gồm 5 chương, 26 điều, có hiệu lực kể từ ngày ký. Việc ký kết không chỉ tạo cơ sở pháp lý và cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn giữa TAND TP.HCM với Đoàn Hội thẩm nhân dân, mà còn góp phần phát huy vai trò, trách nhiệm của Hội thẩm, nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới.