Thanh tra kinh doanh xăng dầu: Kiến nghị chuyển Bộ Công an 7 vụ việc

Thanh tra Chính phủ vừa công bố Kết luận thanh tra chuyên đề diện rộng về kinh doanh xăng dầu. Kết luận số 769/KL-TTCP do Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn ký ban hành.

Qua thanh tra 260 doanh nghiệp, cơ quan chức năng phát hiện nhiều dấu hiệu vi phạm. Đáng chú ý, 7 vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự được kiến nghị chuyển cơ quan điều tra.

253 doanh nghiệp tham gia mua bán ngang, giao dịch 573.777 tỷ đồng

Theo kết luận, cuộc thanh tra được thực hiện từ ngày 10/7 đến 5/10/2026. Đối tượng thanh tra gồm 23 thương nhân đầu mối và 237 thương nhân phân phối.

Đáng chú ý, có 253/260 doanh nghiệp, chiếm 97%, tham gia mua bán xăng dầu ngang. Hoạt động này phát sinh gần 7.760 giao dịch, với khoảng 34 tỷ lít xăng dầu.

Tổng giá trị các giao dịch được xác định khoảng 573.777 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ nhận định cơ chế mua bán ngang là nguyên nhân chung của nhiều vi phạm.

Một số doanh nghiệp bị phát hiện lợi dụng phương thức này để mua bán hóa đơn. Các dấu hiệu khác liên quan đến trốn thuế, mua bán xăng dầu lậu và hàng hóa không rõ nguồn gốc.

Kết luận cũng chỉ ra nhiều bất cập trong điều kiện kinh doanh và dự trữ bắt buộc. Những vấn đề khác liên quan đến găm hàng, thuế bảo vệ môi trường và Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Dòng tiền 48.100 tỷ đồng qua 12 công ty “ma”

Vụ việc thứ nhất liên quan Công ty TNHH Kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình và 12 doanh nghiệp. Theo kết luận, các doanh nghiệp này không có giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu.

Các doanh nghiệp cũng không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Một số người đại diện pháp luật chỉ là người làm thuê hoặc bị giả mạo thông tin căn cước.

Từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026, Công ty Thanh Bình sử dụng 4.692 hóa đơn đầu vào. Các hóa đơn thể hiện việc mua khoảng 2,6 tỷ lít xăng dầu, trị giá 42.600 tỷ đồng.

Số hóa đơn này được sử dụng để hợp thức khoảng 2,8 tỷ lít xăng dầu bán ra. Giá trị lượng hàng bán ra khoảng 46.000 tỷ đồng, theo 19.843 hóa đơn cho 112 khách hàng và khách lẻ.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ xác định dòng tiền thanh toán có quy mô lớn. Công ty Thanh Bình sử dụng 15 tài khoản, chuyển khoảng 48.100 tỷ đồng đến 23 tài khoản của 12 công ty “ma”.

Số tiền sau đó luân chuyển qua 3 tài khoản của 2 công ty trung gian. Tiền tiếp tục được chuyển về 26 tài khoản cá nhân của ông Nguyễn Ngọc Sơn, Giám đốc Công ty Thanh Bình.

Từ các tài khoản này, ông Sơn chuyển khoảng 13.070 tỷ đồng cho 114 tổ chức. Trong đó, khoảng 11.203 tỷ đồng được chuyển lại Công ty Thanh Bình.

Ngoài ra, khoảng 37.880 tỷ đồng được chuyển cho 1.285 cá nhân qua khoảng 1.800 tài khoản. Kết luận xác định vụ việc có dấu hiệu mua bán xăng dầu không rõ nguồn gốc, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp và vi phạm quy định về kế toán.

Công ty P.A.S sử dụng hóa đơn từ 25 doanh nghiệp “ma”

Vụ việc thứ hai liên quan Công ty TNHH Đầu tư P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc. Từ tháng 7 đến tháng 10/2024, các đơn vị sử dụng 4.187 hóa đơn đầu vào.

Các hóa đơn thể hiện việc mua khoảng 150 triệu lít xăng dầu từ 8 công ty “ma”. Giá trị hàng hóa khoảng 3.300 tỷ đồng, nhằm hợp thức lượng bán ra khoảng 142,4 triệu lít.

Lượng hàng bán ra được xác định trị giá khoảng 2.210 tỷ đồng. Hoạt động này liên quan 6 khách hàng doanh nghiệp và khách lẻ.

Qua kiểm tra dữ liệu thuế, cơ quan thanh tra phát hiện 8 công ty trên sử dụng 3.832 hóa đơn đầu vào. Các hóa đơn thể hiện việc mua xăng dầu từ 17 doanh nghiệp khác, trị giá khoảng 3.347 tỷ đồng.

Như vậy, kết luận xác định cả 25 doanh nghiệp trong chuỗi giao dịch đều không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Một số người đại diện pháp luật là người làm thuê hoặc bị mất, giả mạo căn cước.

Về dòng tiền, P.A.S và các đơn vị trực thuộc chuyển tiền cho những doanh nghiệp xuất hóa đơn. Sau đó, tiền được chuyển cho 22 cá nhân hoặc rút tiền mặt, với tổng số ban đầu xác định khoảng 2.200 tỷ đồng.

Đáng chú ý, một tài khoản của bà Phùng Thị Mỹ Duyên nhận 356 tỷ đồng. Bà Duyên là kế toán Công ty P.A.S - Chi nhánh TP.HCM.

Nhiều doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm về hóa đơn, kế toán

Vụ việc thứ ba liên quan Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P. Từ tháng 1/2025 đến ngày 30/6/2026, doanh nghiệp xuất hóa đơn bán khoảng 93 triệu lít xăng dầu.

Giá trị lượng hàng được ghi nhận khoảng 1.650 tỷ đồng và công ty đã thu tiền khách hàng. Tuy nhiên, đến ngày 30/6/2026, doanh nghiệp chưa giao 57,6 triệu lít.

Kiểm tra hai kho thuê, cơ quan thanh tra chỉ ghi nhận khoảng 15.670 lít dầu tồn kho. Kết luận nêu dấu hiệu mua bán xăng dầu không có thật một phần hoặc toàn bộ.

Đáng chú ý, từ năm 2022, trong khi bị cưỡng chế nợ thuế, công ty đã tạm ứng cho Giám đốc Lương Đình Tiến khoảng 553 tỷ đồng. Ông Trần Minh Xuân, thành viên góp vốn, được tạm ứng khoảng 584 tỷ đồng; đến thời điểm thanh tra chưa hoàn ứng.

Vụ việc thứ tư liên quan Công ty cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm. Từ năm 2022 đến ngày 30/6/2026, tồn kho trên sổ sách chênh lệch với kết quả kiểm kê thực tế.

Tổng giá trị chênh lệch được xác định khoảng 675 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ nêu dấu hiệu mua bán xăng dầu không có chứng từ chứng minh nguồn gốc và vi phạm quy định kế toán.

Vụ việc thứ năm liên quan Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Thương mại PLI. Năm 2024, doanh nghiệp kê khai mua hơn 6 triệu lít xăng dầu từ P.A.S và 3 chi nhánh.

Giá trị hàng hóa được kê khai hơn 97 tỷ đồng. Một số biên bản giao nhận kiêm phiếu xuất kho không ghi đầy đủ thông tin, chưa đủ cơ sở xác định hoạt động mua bán, vận chuyển thực tế.

Kết luận còn nêu Công ty PLI lập hai báo cáo tài chính năm 2025 có số liệu khác nhau. Đây là dấu hiệu vi phạm quy định về kế toán cần được cơ quan có thẩm quyền làm rõ.

Dấu hiệu trốn thuế và chênh lệch hơn 11 tỷ đồng tiền hàng

Vụ việc thứ sáu liên quan Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ. Từ năm 2023 đến tháng 5/2026, công ty xuất hóa đơn sai thời điểm cho khoảng 929.000 lít xăng dầu.

Giá trị lượng hàng này khoảng 20 tỷ đồng. Doanh nghiệp còn xuất hóa đơn thấp hơn giá công bố đối với khoảng 1,2 triệu lít xăng dầu.

Hành vi trên làm giảm doanh thu kê khai khoảng 5,3 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ xác định vụ việc có dấu hiệu của tội trốn thuế.

Vụ việc thứ bảy liên quan Công ty cổ phần Vận tải và Sản xuất Long Phú. Từ ngày 3/1/2025 đến 1/6/2026, sổ chi tiết vật tư ghi nhận lượng dầu DO xuất kho hơn 1 triệu lít.

Trong khi đó, đồng hồ lượng kế tại kho chỉ thể hiện lượng xuất khoảng 508.380 lít. Chênh lệch giữa số liệu này và sổ sách khoảng 731.000 lít, tương đương giá trị hơn 11 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ nêu dấu hiệu bán xăng dầu không xuất hóa đơn, để ngoài sổ sách kế toán. Vụ việc được kiến nghị cơ quan điều tra tiếp nhận, xem xét theo thẩm quyền.

Kiến nghị Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ 7 vụ việc

Theo kết luận, 7 vụ việc nêu trên có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự. Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công an chỉ đạo Cơ quan Cảnh sát điều tra tiếp nhận hồ sơ, xem xét và giải quyết theo quy định.

Bên cạnh việc chuyển hồ sơ, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính củng cố hệ thống kinh doanh xăng dầu. Trọng tâm là bảo đảm nguồn cung và phát triển các thương nhân đầu mối có quy mô, tiềm lực thực chất.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công an chỉ đạo Cơ quan điều tra tiếp nhận, xem xét các vụ việc có dấu hiệu tội phạm. UBND các tỉnh, thành phố phải rà soát, kiểm tra và xử lý vi phạm trên địa bàn.

Kết luận cũng yêu cầu các địa phương rà soát, kiểm tra để xử lý các vi phạm trong hoạt động kinh doanh xăng dầu của các doanh nghiệp, cửa hàng trên địa bàn, trong đó có các dấu hiệu vi phạm ghi nhận tại các Biên bản của Đoàn Thanh tra; đồng thời làm rõ trách nhiệm của Sở Công Thương và cơ quan Quản lý thị trường trong việc kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bản mà không phát hiện được các dấu hiệu vi phạm của các doanh nghiệp.

Thanh tra Chính phủ cũng đề nghị, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, UBND các tỉnh, thành phố trong quá trình kiểm tra, rà soát các dấu hiệu vi phạm nêu trên, nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển thông tin, hồ sơ vụ việc đến cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo thẩm quyền.