Sân chơi học đường góp phần nâng cao nhận thức phòng, chống ma túy
Đưa kiến thức phòng, chống ma túy vào các sân chơi, cuộc thi giúp học sinh tiếp cận vấn đề bằng hình thức sinh động hơn, đồng thời khuyến khích các em chủ động tìm hiểu, rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ và lan tỏa thông điệp tích cực trong môi trường học đường.
Phòng, chống ma túy trong trường học đòi hỏi những hình thức truyền thông phù hợp với tâm lý, lứa tuổi và cách tiếp nhận của người trẻ. Bên cạnh các buổi tuyên truyền trực tiếp, sân chơi và cuộc thi tìm hiểu pháp luật có thể tạo cơ hội để học sinh chủ động tiếp cận kiến thức, trao đổi quan điểm và thể hiện hiểu biết. Khi được tham gia thay vì chỉ lắng nghe, các em có điều kiện biến thông tin thành nhận thức, từng bước hình thành kỹ năng ứng xử trước những nguy cơ có thể gặp phải.

Tại Thái Nguyên, Cuộc thi “Trường học không ma túy” được triển khai tại các trường THPT với sự phối hợp của lực lượng chức năng và ngành Giáo dục. Hoạt động nằm trong nỗ lực đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, đưa nội dung phòng, chống ma túy đến gần hơn với học sinh, đồng thời tạo không gian để các em trao đổi, học hỏi và nâng cao ý thức trách nhiệm đối với bản thân, bạn bè.
Trước đó, ngày 17/11/2025, cuộc thi được tổ chức tại Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Thái Nguyên, với sự tham gia của 3 trường THPT. Chương trình thuộc chuỗi hoạt động trên phạm vi toàn quốc, có sự tham gia của 30 trường THPT và cơ sở đại học, cao đẳng.
Việc tổ chức cuộc thi cho thấy tuyên truyền phòng, chống ma túy có thể được triển khai bằng nhiều hình thức, thay vì chỉ phổ biến thông tin một chiều. Những câu hỏi, tình huống và nội dung tương tác giúp học sinh có cơ hội kiểm tra kiến thức, nhận diện những hiểu biết chưa đầy đủ, đồng thời tiếp cận vấn đề trong không khí gần gũi, dễ tiếp thu hơn.
Từ kiến thức đến kỹ năng ứng xử
Điều quan trọng của các sân chơi học đường không chỉ nằm ở kết quả thi hay việc ghi nhớ những quy định pháp luật. Giá trị thiết thực hơn là giúp học sinh biết vận dụng kiến thức vào những tình huống cụ thể trong đời sống.
Nguy cơ ma túy xâm nhập học đường có thể xuất hiện qua nhiều con đường, từ quan hệ bạn bè, hoạt động vui chơi, tụ tập đến môi trường mạng. Một lời mời thử sản phẩm lạ, món đồ được giới thiệu là “thư giãn”, hay sự tò mò trước những thông tin thiếu kiểm chứng đều có thể đặt học sinh trước tình huống cần cân nhắc. Đáng chú ý, một số chất ma túy có thể bị ngụy trang trong sản phẩm có hình thức giống đồ ăn, thức uống, thuốc lá điện tử hoặc hàng hóa tiêu dùng, khiến người trẻ dễ mất cảnh giác nếu thiếu kiến thức nhận diện.

Bởi vậy, nội dung các cuộc thi cần vượt ra ngoài việc hỏi về tác hại của ma túy hay các quy định xử phạt. Học sinh cần được đặt vào những tình huống gần với thực tế: Làm gì khi bị bạn bè rủ rê? Cách từ chối ra sao để không bị cuốn theo áp lực nhóm? Cần xử lý thế nào khi được cho, tặng hoặc mời sử dụng một sản phẩm không rõ nguồn gốc? Khi phát hiện bạn có biểu hiện bất thường hoặc bị lôi kéo, các em nên tìm đến ai để được hỗ trợ?
Những tình huống như vậy giúp học sinh hiểu rằng phòng, chống ma túy không phải là vấn đề xa vời, chỉ liên quan đến lực lượng chức năng hay những người vi phạm pháp luật. Đó còn là kỹ năng bảo vệ bản thân trong những lựa chọn hằng ngày, từ việc cẩn trọng với các mối quan hệ, sản phẩm không rõ nguồn gốc đến việc chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp nguy cơ.
Cách tiếp cận này cũng góp phần khắc phục tâm lý chủ quan, cho rằng ma túy chỉ xuất hiện ở những môi trường phức tạp hoặc những nhóm người nhất định. Khi nhận diện được nguy cơ và biết cách ứng xử, học sinh có thêm cơ sở để đưa ra lựa chọn an toàn, không vì tò mò hay sức ép từ bạn bè mà đánh đổi sức khỏe, tương lai.
Duy trì giáo dục thường xuyên, không dừng ở một cuộc thi
Dù có nhiều ưu điểm, sân chơi học đường vẫn chỉ là một trong những hình thức hỗ trợ công tác phòng, chống ma túy. Một cuộc thi có thể tạo điểm nhấn, khơi gợi sự quan tâm, nhưng khó thay thế việc giáo dục pháp luật và kỹ năng sống được duy trì thường xuyên.
Nhà trường cần lồng ghép nội dung phòng, chống ma túy trong các môn học phù hợp, giờ sinh hoạt lớp, hoạt động Đoàn và chương trình ngoại khóa. Việc phối hợp với lực lượng Công an cũng cần hướng đến cung cấp thông tin chính xác, cập nhật phương thức, thủ đoạn lôi kéo mới, đồng thời giúp học sinh hiểu rõ những địa chỉ có thể tìm đến khi phát sinh tình huống đáng ngờ.

Gia đình cũng giữ vai trò quan trọng trong quá trình này. Khi cha mẹ thường xuyên trò chuyện, lắng nghe và quan tâm đến những thay đổi trong đời sống của con, học sinh sẽ có thêm điểm tựa để chia sẻ những vấn đề gặp phải. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và lực lượng chức năng giúp việc phòng ngừa không bị giới hạn trong khuôn viên trường học mà được nối dài tới đời sống hằng ngày.
Một môi trường học đường không ma túy không thể hình thành chỉ từ một cuộc thi. Nhưng những sân chơi có nội dung thiết thực, được tổ chức liên tục và gắn với kỹ năng sống sẽ góp phần xây dựng nhận thức, trách nhiệm và khả năng tự bảo vệ cho học sinh. Khi kiến thức được chuyển hóa thành hành động, mỗi học sinh có thể trở thành một mắt xích tích cực trong việc ngăn ngừa ma túy xâm nhập học đường.
Nguyễn Liên - Quang Huy