Thái Nguyên xây dựng "trường học không ma túy"

Phát huy vai trò học sinh trong xây dựng trường học không ma túy

Một trong những giải pháp được ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên chú trọng là xây dựng các mô hình phòng, chống ma túy tại cơ sở, phát huy vai trò chủ động của học sinh trong tuyên truyền, tự quản và hỗ trợ bạn bè.

Theo đợt rà soát chuyên đề tại 64 đơn vị thuộc phạm vi tổng hợp, có 43 đơn vị xây dựng 53 mô hình phòng, chống ma túy, với 18.196 lượt học sinh tham gia. Đây là số liệu của nhóm đơn vị được rà soát, không phải tổng số mô hình của toàn bộ cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh.

Nhiều mô hình đã được tổ chức với lực lượng nòng cốt và cơ chế vận hành cụ thể. Tiêu biểu như mô hình “3 không, 4 có” tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Đại Từ; Đội Thanh niên xung kích phòng, chống ma túy và tệ nạn xã hội tại Trường THPT Nguyễn Huệ; mô hình kết hợp đội xung kích, truyền thông tại trường, sinh hoạt dưới cờ và fanpage tại Trường THPT Phú Lương.

Bên cạnh đó, mô hình “Học sinh Trường THPT Bắc Sơn nói không với ma túy”, “Trường học không ma túy - Học sinh Edison sống lành mạnh, trách nhiệm và an toàn” hay “Iris Xanh - Trường học không ma túy” tại Trường Tiểu học, THCS và THPT Sigma cũng góp phần tạo môi trường giáo dục tích cực.

Điểm chung của các mô hình là khuyến khích học sinh chủ động tham gia truyền thông, tự quản, hỗ trợ bạn bè, phát hiện và phản ánh nguy cơ. Hoạt động phòng ngừa được kết hợp với tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng sống và phối hợp giữa gia đình, nhà trường, Công an, chính quyền địa phương.

Cùng với việc nâng cao nhận thức cho học sinh, ngành Giáo dục cũng chú trọng bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên Giáo dục công dân, cán bộ tư vấn tâm lý và những người trực tiếp phụ trách công tác học sinh, sinh viên.

Trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, có 1.947 cán bộ, nhà giáo làm công tác giáo dục phòng, chống ma túy được trang bị kiến thức, kỹ năng pháp luật và nghiệp vụ liên quan.

Đây là lực lượng trực tiếp hỗ trợ công tác phòng ngừa, phát hiện sớm và tư vấn cho học sinh tại cơ sở. Nội dung bồi dưỡng từng bước chuyển từ cập nhật văn bản sang thực hành nhận diện ma túy mới, phát hiện dấu hiệu bất thường ở học sinh, tổ chức truyền thông theo lứa tuổi và phối hợp xử lý tình huống.

Tăng cường phối hợp, kiểm soát nguy cơ ngoài trường học

Phòng, chống ma túy trong học đường không chỉ là nhiệm vụ của riêng nhà trường mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, lực lượng Công an, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan.

Trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, các cơ sở giáo dục đã phối hợp với lực lượng chức năng tổ chức 131 hoạt động tuyên truyền về phòng, chống ma túy, với trên 59.000 lượt học sinh, giáo viên tham gia.

Ở cấp cơ sở, nhà trường phối hợp với Công an xã, phường tổ chức chuyên đề, trao đổi thông tin, nắm tình hình khu vực cổng trường, hàng quán, điểm tập trung thanh thiếu niên, nhà trọ học sinh và những địa bàn có yếu tố nguy cơ.

Ngày 08/9/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo và Công an tỉnh ban hành Kế hoạch phối hợp số 4978/KHPH-SGDĐT-CAT về bảo đảm an toàn trường học; phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vụ việc bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, vi phạm pháp luật của học sinh.

Cơ chế phối hợp tạo đầu mối thường xuyên giữa cơ sở giáo dục và lực lượng Công an trong trao đổi thông tin, phát hiện sớm học sinh có nguy cơ, tư vấn, hỗ trợ và theo dõi sau can thiệp. Đồng thời, gắn công tác phòng, chống ma túy với quản lý học sinh trong và ngoài nhà trường, nhất là trên không gian mạng.

Đáng chú ý, Quyết định số 32/2026/QĐ-UBND ngày 21/5/2026 của UBND tỉnh về Quy chế phối hợp quản lý học sinh, sinh viên ngoại trú và quản lý nhà trọ trên địa bàn tỉnh đã xác lập rõ trách nhiệm của cơ sở giáo dục, chính quyền địa phương, lực lượng Công an, gia đình, chủ nhà trọ và người học.

Qua đó, góp phần kiểm soát nguy cơ vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội và những vấn đề liên quan đến ma túy từ địa bàn cư trú, hỗ trợ công tác quản lý học sinh ngoài phạm vi nhà trường.

Theo số liệu tổng hợp của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên, năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 không phát hiện vụ việc ma túy xâm nhập cơ sở giáo dục; không phát sinh cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh, học viên vi phạm pháp luật về ma túy trong phạm vi cơ sở giáo dục.

Từ tháng 7 đến tháng 9/2026, công tác nắm tình hình, phòng ngừa và phối hợp quản lý học sinh tiếp tục được duy trì.

Tuy nhiên, ngành Giáo dục cũng nhận diện nhiều nguy cơ mới từ ma túy tổng hợp, chất hướng thần, sản phẩm “núp bóng”, thuốc lá điện tử và phương thức tiếp cận, mua bán, quảng bá qua mạng xã hội. Công tác quản lý học sinh ngoài giờ học, học sinh ngoại trú, ở trọ và tại khu vực giáp ranh trường học tiếp tục đặt ra yêu cầu phối hợp thực chất giữa nhà trường, gia đình và địa phương.

Hướng tới môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh

Trong những tháng cuối năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên tiếp tục triển khai Tiểu dự án 03 “Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy cho học sinh, sinh viên giai đoạn 2025-2030”, gắn với mục tiêu xây dựng trường học, cơ sở giáo dục không ma túy và nhiệm vụ bảo đảm an ninh, an toàn trường học.

Trọng tâm là hoàn thành các hoạt động chuyên sâu, tăng cường tập huấn đội ngũ, tổ chức tuyên truyền, giáo dục trực tiếp và trên nền tảng số; tiếp tục kiểm tra, đánh giá, chuẩn hóa dữ liệu và lựa chọn mô hình hiệu quả để nhân rộng.

Sở đang triển khai hai hội thi cấp tỉnh theo kế hoạch đã ban hành. Trong đó, Hội thi “Tìm hiểu pháp luật về phòng, chống ma túy” dành cho học sinh hướng tới giúp người học chủ động nghiên cứu pháp luật, nhận diện tình huống nguy cơ và thể hiện kỹ năng phòng tránh qua các sản phẩm truyền thông, giáo dục.

Hội thi “Chuyên môn, nghiệp vụ giáo dục phòng, chống ma túy” dành cho cán bộ quản lý, giáo viên tập trung nâng cao năng lực xây dựng nội dung, phương pháp, tình huống và sản phẩm giáo dục phòng, chống ma túy.

Từ việc nhận diện nguy cơ, trang bị kỹ năng tự bảo vệ đến xây dựng các mô hình phòng ngừa tại cơ sở, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên đang từng bước hình thành cơ chế phòng, chống ma túy học đường có tính thường xuyên, liên tục.

Khi học sinh được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết, nhà trường chủ động nắm bắt tình hình, gia đình đồng hành và lực lượng chức năng phối hợp chặt chẽ, nguy cơ ma túy xâm nhập học đường sẽ có thêm cơ hội được phát hiện, ngăn chặn từ sớm. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, góp phần bảo vệ thế hệ trẻ trước những tác động tiêu cực của ma túy.