Kỹ năng nhận diện, xây dựng trường học không ma túy ở Thái Nguyên

Chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa

Phòng, chống ma túy trong trường học không chỉ là nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến pháp luật mà còn gắn trực tiếp với công tác quản lý, giáo dục và bảo vệ học sinh. Xác định rõ yêu cầu này, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên đã từng bước chuyển phương thức triển khai từ những hoạt động tuyên truyền theo đợt sang cơ chế phòng ngừa thường xuyên, có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các lực lượng chức năng.

Sau sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, toàn tỉnh Thái Nguyên có 424 cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo và UBND các xã, phường. Đến cuối năm học 2025-2026, toàn ngành có 432.275 trẻ em, học sinh, học viên.

Quy mô người học lớn, địa bàn rộng, nhiều điểm trường và nhóm đối tượng khác nhau đặt ra yêu cầu công tác phòng, chống ma túy phải được triển khai đồng bộ, linh hoạt, phù hợp với từng cấp học, từng địa bàn và mức độ nguy cơ.

Trong năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chủ động tiếp nhận, cụ thể hóa các chủ trương, chỉ đạo của Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các chương trình phối hợp liên ngành. Nội dung phòng, chống ma túy được đưa vào kế hoạch năm học, công tác học sinh, sinh viên, phổ biến giáo dục pháp luật và bảo đảm an ninh, an toàn trường học.

Đáng chú ý, công tác lãnh đạo, chỉ đạo được gắn với trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục, giáo viên chủ nhiệm, tổ tư vấn tâm lý, tổ chức Đoàn - Đội và cán bộ phụ trách công tác học sinh, sinh viên. Việc phát hiện sớm dấu hiệu nguy cơ, trao đổi thông tin và phối hợp xử lý ngay từ cơ sở được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt.

Từ cuối năm 2025, Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành các kế hoạch triển khai Tiểu dự án 03 giai đoạn 2025-2030 và năm 2026, tập trung vào xây dựng kế hoạch tại cơ sở, tổ chức tuyên truyền, bồi dưỡng đội ngũ, tăng tỷ lệ học sinh được tiếp cận nội dung giáo dục phòng, chống ma túy và xây dựng các mô hình phù hợp với điều kiện từng đơn vị.

Cách tiếp cận này hướng tới mục tiêu không chỉ giúp học sinh hiểu tác hại của ma túy mà còn hình thành khả năng nhận diện nguy cơ, tự bảo vệ bản thân và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Trang bị kỹ năng nhận diện, tự bảo vệ cho học sinh

Trong năm 2025, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy được triển khai tại 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh. Toàn ngành tổ chức hơn 5.000 hoạt động, thu hút trên 2,5 triệu lượt cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh tham gia.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các cơ sở giáo dục tiếp tục tổ chức hơn 2.000 buổi tuyên truyền, sinh hoạt lồng ghép, thu hút khoảng 300.000 lượt học sinh, học viên.

Nội dung tuyên truyền có sự chuyển biến rõ nét, từ việc cung cấp thông tin chung về tác hại của ma túy sang cảnh báo các loại ma túy tổng hợp, ma túy mới, sản phẩm “núp bóng” dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử và những sản phẩm có nguy cơ bị lợi dụng để chứa chất gây nghiện.

Học sinh được hướng dẫn kỹ năng nhận diện nguy cơ, ứng xử trước những lời rủ rê, lôi kéo, biết cách từ chối, tự bảo vệ và tìm kiếm sự trợ giúp khi phát hiện vấn đề liên quan đến ma túy.

Các hình thức tuyên truyền cũng được đa dạng hóa, từ diễn đàn, tọa đàm, sân khấu hóa, sinh hoạt chuyên đề, phát thanh học đường đến hoạt động ngoại khóa, pano, áp phích, infographic, video clip và truyền thông trên các nền tảng số.

Trong năm học 2025-2026, toàn ngành đã xây dựng, đăng tải 9.289 tin, bài truyền thông về các nhiệm vụ thuộc lĩnh vực học sinh, sinh viên. Có 735 cơ sở giáo dục có chuyên trang, website, fanpage hoặc kênh mạng xã hội phục vụ tuyên truyền, giáo dục và nắm bắt tình hình học sinh.

Trong đó, nội dung phòng, chống ma túy, thuốc lá điện tử, chất gây nghiện và an toàn trên không gian mạng được xác định là một trong những nhóm nội dung tuyên truyền thường xuyên.

Một số hoạt động quy mô cấp tỉnh tạo được sức lan tỏa đáng chú ý. Ngày 17/11/2025, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Công an tỉnh tổ chức Cuộc thi “Trường học không ma túy” với sự tham gia của 6 trường THPT và hơn 1.500 học sinh, giáo viên, đại biểu. Chương trình được ghi hình, phát sóng trên VTV2.

Cùng với đó, trong năm 2025, ngành Giáo dục phối hợp với ngành Y tế tổ chức 5 cuộc thi “Rung chuông vàng” về phòng, chống tác hại của thuốc lá, thu hút hơn 3.000 học sinh tham gia. Qua các hoạt động, học sinh được nâng cao nhận thức về nguy cơ từ thuốc lá điện tử, chất gây nghiện và những sản phẩm có khả năng bị lợi dụng để che giấu chất ma túy.