congly.vn

Nghệ thuật

Điện ảnh ứng dụng công nghệ cao trong nền công nghiệp văn hóa

Minh Hoàng

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang tái định hình toàn bộ bản đồ điện ảnh toàn cầu. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ xảo hình ảnh (VFX/CGI), đồ họa 3D và phim trường ảo (Virtual Production) đã đưa nghệ thuật thứ bảy bước vào kỷ nguyên của những điều không tưởng.

Trong làn sóng đó, điện ảnh Việt Nam đứng trước một ngã rẽ mang tính lịch sử: Hoặc chủ động đón đầu công nghệ để bứt phá, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, hoặc chấp nhận tụt hậu trong lĩnh vực sản xuất phim truyền thống.

Tiềm năng đột phá từ xung lực công nghệ

Nhìn một cách khách quan, dư địa ứng dụng công nghệ cao vào điện ảnh tại Việt Nam là cực kỳ lớn. Tiềm năng này được củng cố bởi hai yếu tố cốt lõi: nguồn nhân lực trẻ, nhạy bén với công nghệ và nhu cầu tái hiện bối cảnh Việt Nam trên màn ảnh.

Nhiều năm qua, Việt Nam vốn được biết đến như một "đại công xưởng" gia công kỹ xảo uy tín cho các bom tấn quốc tế. Các studio Việt đã chứng minh năng lực chuyên môn khi tham gia thực hiện VFX (kỹ xảo điện ảnh) cho nhiều tác phẩm lớn của Hollywood cũng như các bộ phim truyền hình ăn khách trên Netflix và Disney+.

Điều này khẳng định đội ngũ kỹ sư hình ảnh và nghệ sĩ đồ họa trong nước có đủ trình độ để tham gia vào các quy trình sản xuất ứng dụng công nghệ phức tạp như Unreal Engine hay mô phỏng chuyển động (Motion Capture).

điện ảnh 1
Phim “Chốt đơn!” là bộ phim ra mắt khán giả với công nghệ AI đầu tiên trong phim Việt. (Hình ảnh: CGV)

Bên cạnh đó, áp lực tối ưu hóa chi phí sản xuất tại thị trường nội địa đang tạo ra động lực chuyển dịch mạnh mẽ. Điện ảnh Việt Nam luôn đối mặt với bài toán kinh phí eo hẹp, việc dựng những bối cảnh lịch sử hoành tráng hoặc các thế giới giả tưởng thường vượt quá khả năng tài chính của các nhà làm phim độc lập.

Ứng dụng AI từ khâu tiền kỳ (phân tích kịch bản, dự đoán thị hiếu phòng vé) cho đến Virtual Production (sử dụng màn hình LED khổng lồ thay thế phông xanh) được xem là giải pháp giúp các nhà sản xuất trong nước tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian hậu kỳ mà vẫn tạo ra những hiệu ứng thị giác ấn tượng.

Điện ảnh Việt Nam không hề đứng ngoài cuộc đua công nghệ. Thực tế, ngành điện ảnh trong nước đã ghi nhận những bước thử nghiệm đáng chú ý. Nhiều đạo diễn trẻ đã mạnh dạn đưa AI vào quy trình sáng tạo. Gần đây nhất, một số dự án điện ảnh nội địa đã bắt đầu thử nghiệm sử dụng diễn viên kỹ thuật số được tạo bằng công nghệ AI để thay thế nhân vật trong những phân cảnh phức tạp.

Một số dự án cũng hướng đến xây dựng các phim trường ảo, tích hợp cánh tay robot đồng bộ hóa camera tại Hà Nội và TP.HCM nhằm tái hiện các bối cảnh lịch sử một cách sống động, tinh tế. Các mô hình kết hợp giữa studio Việt và các đối tác quốc tế hàng đầu nhằm phát triển những dự án sở hữu bản quyền nội dung gốc (IP), ứng dụng công nghệ Virtual Production theo thời gian thực (Real-time) đang mở ra hướng đi đầy triển vọng.

điện ảnh 2
Phim "Móng vuốt" được đầu tư kỹ xảo với chi phí lớn. (Hình ảnh: Nhà sản xuất)

Tuy nhiên, bức tranh thực tế vẫn còn tồn tại những gam màu trầm, thể hiện qua các rào cản lớn. Chi phí đầu tư và vận hành một phim trường ảo chuẩn Hollywood sử dụng hệ thống màn hình LED cao cấp và phần cứng xử lý thời gian thực, là gánh nặng tài chính đối với phần lớn các nhà sản xuất trong nước. Nhiều dự án mới chỉ dừng ở việc ứng dụng AI dưới dạng phần mềm hoặc sử dụng các kỹ xảo kỹ thuật số ở mức độ hạn chế.

Hiện tại, ngành điện ảnh đang chứng kiến một sự lệch pha nhất định. Các chuyên gia công nghệ giỏi thường thiếu tư duy kể chuyện bằng hình ảnh, trong khi nhiều đạo diễn gạo cội lại chưa am hiểu sâu sắc về công nghệ để tối ưu hóa góc máy trên phim trường ảo. Sự lạm dụng công nghệ đôi khi dẫn tới những sản phẩm "vô hồn", thiếu đi sợi dây kết nối cảm xúc nhân văn với khán giả.

Giải pháp tổng thể từ sản xuất, truyền thông đến phát hành

Để công nghệ tiên tiến thực sự trở thành bệ phóng cho các sản phẩm văn hóa và giải trí nước nhà, chúng ta không thể ứng dụng đơn lẻ ở một vài phân đoạn. Điện ảnh Việt cần một hệ sinh thái giải pháp tổng thể, tích hợp sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, truyền thông cho đến hạ tầng phát hành.

Trước hết, cần chủ động xây dựng kho dữ liệu số quốc gia về các di tích lịch sử, cổ vật và trang phục truyền thống Việt Nam. Các dữ liệu này khi được quét 3D với độ phân giải cao sẽ trở thành tài nguyên vô giá cho các nhà làm phim tái sử dụng trong môi trường đồ họa, giảm thiểu tối đa chi phí dựng bối cảnh thực tế cho các dự án phim cổ trang hay lịch sử đòi hỏi tính chính xác cao.

Cần áp dụng đồng bộ các quy trình hậu kỳ trên điện toán đám mây (Cloud-based post-production). Các studio trên khắp Việt Nam hoặc quốc tế có thể cùng xử lý kỹ xảo, chỉnh màu (Color Grading) và biên tập âm thanh trên một nền tảng làm việc theo thời gian thực (Real-time), giúp xóa bỏ rào cản địa lý và tối ưu hóa tiến độ sản xuất.

Thay vì chỉ phát hành trailer 2D truyền thống, các nhà sản xuất có thể ứng dụng thực tế tăng cường (AR) để khán giả tương tác trực tiếp với nhân vật 3D của phim qua điện thoại thông minh, hoặc ra mắt các ứng dụng thực tế ảo (VR) cho phép người xem "bước vào" một phân cảnh nổi bật của bộ phim trước ngày khởi chiếu, qua đó khơi gợi sự tò mò và thu hút sự quan tâm của công chúng.

Các nhà sản xuất cũng có thể sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích hành vi của từng nhóm khán giả trên mạng xã hội, từ đó tự động tối ưu hóa và hiển thị các phiên bản poster, thông điệp truyền thông khác nhau phù hợp với thị hiếu của từng cá nhân, góp phần nâng cao tỷ lệ chuyển đổi phòng vé.

Bên cạnh hệ thống rạp truyền thống và các nền tảng OTT (trên internet), việc xây dựng các rạp chiếu phim ảo trong không gian Metaverse (vũ trụ ảo) cho phép khán giả ở bất kỳ đâu trên thế giới sử dụng kính VR để cùng xem phim, giao lưu với đoàn phim thông qua các nhân vật đại diện kỹ thuật số (Avatars). Điều này mở ra một kênh doanh thu hoàn toàn mới cho các sản phẩm văn hóa Việt.

Ứng dụng công nghệ cao không còn là một lựa chọn xa xỉ, mà đã trở thành tấm vé bắt buộc để điện ảnh Việt Nam bước vào sân chơi toàn cầu. Công nghệ, dù tiên tiến đến đâu, cũng chỉ là công cụ bổ trợ, giúp nâng cao trải nghiệm thị giác và phục vụ ý đồ nghệ thuật.

Giá trị cốt lõi của một bộ phim lay động lòng người vẫn nằm ở tính nhân văn, bản sắc văn hóa bản địa và tư duy sáng tạo độc bản của người nghệ sĩ. Bằng cách lấy con người làm gốc, dùng công nghệ làm đòn bẩy và tháo gỡ những nút thắt về hạ tầng, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào những tác phẩm điện ảnh thuần Việt mang đậm bản sắc văn hóa nhưng sở hữu tầm vóc kỹ xảo tiệm cận thế giới.

Minh Hoàng