Phó Thủ tướng yêu cầu giảm mạnh chi phí logistics, không để doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh

Chi phí logistics cao hơn đáng kể mức bình quân thế giới

Ngày 7/11, Bộ Công Thương phối hợp UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026, với chủ đề phiên toàn thể “Kết nối logistics cao nguyên, vươn ra chuỗi cung ứng toàn cầu”.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, đánh giá ngành logistics Việt Nam đã đạt nhiều kết quả nổi bật, đóng góp ngày càng quan trọng vào hoạt động sản xuất, thương mại và xuất nhập khẩu.

Theo thông tin công bố tại diễn đàn, ngành logistics hiện tăng trưởng khoảng 14-16% mỗi năm, đóng góp khoảng 4,5-5% GDP.

Đáng chú ý, trong 10 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, đạt 1.010,55 tỷ USD. Riêng tháng 10, mức xuất siêu đạt 7,31 tỷ USD.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước tăng 14,7%; vận tải hành khách và vận tải hàng hóa tăng lần lượt 16,7% và 15,5% về khối lượng vận chuyển.

Đáng chú ý, chi phí logistics của nền kinh tế hiện tương đương 16-17% GDP, trong khi mức bình quân thế giới khoảng 10-12%. Điều này làm tăng giá thành hàng hóa, giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Một hạn chế khác là năng lực kết nối logistics quốc tế còn yếu, khả năng tiếp cận trực tiếp các thị trường chưa cao.

Theo Phó Thủ tướng, có 4 nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những tồn tại trên.

Thứ nhất, điều phối phát triển logistics còn phân tán. Quy hoạch, đầu tư và phát triển dịch vụ chưa được phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, địa phương. Trách nhiệm theo dõi, xử lý điểm nghẽn trên toàn hành trình chưa rõ ràng.

Thứ hai, kết nối hạ tầng chưa đồng bộ với tổ chức luồng hàng. Năm 2025, trong tổng khối lượng hàng hóa luân chuyển, đường bộ chiếm 41,01%, đường biển 40,97%, đường thủy nội địa 13,85%, đường hàng không 2,93% và đường sắt 1,23%.

Mặc dù đường biển và đường thủy nội địa chiếm tới 54,82%, khâu gom hàng, chuyển tải, giao nhận hai đầu và phối hợp lịch trình còn bất cập, làm giảm lợi thế về chi phí vận tải.

Thứ ba, thủ tục và dữ liệu chưa liên thông. Thủ tục hành chính, kiểm tra chuyên ngành còn nhiều đầu mối, có khâu chồng chéo. Chứng từ, dữ liệu chưa được chia sẻ và tái sử dụng đầy đủ giữa cơ quan quản lý, cảng, kho bãi và doanh nghiệp vận tải.

Thứ tư, doanh nghiệp logistics Việt Nam còn hạn chế về vốn, công nghệ, nhân lực và mạng lưới đối tác. Liên kết với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và phân phối chưa chặt chẽ, khiến nhiều doanh nghiệp chủ yếu đảm nhận từng công đoạn thay vì cung cấp dịch vụ trọn gói.

Đề xuất thành lập Ủy ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển logistics

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân 2 con số trong giai đoạn 2026-2030, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Đặc biệt, mục tiêu đến năm 2030 giảm chi phí logistics xuống còn 12-15% GDP là thách thức rất lớn.

Bộ Công Thương được giao rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển ngành, trọng tâm là Nghị định 163/2017/NĐ-CP; chủ trì trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 12/2026 phương án thành lập Ủy ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển logistics, do một lãnh đạo Chính phủ trực tiếp phụ trách.

Đối với hạ tầng, Bộ Xây dựng phối hợp Bộ Công Thương và các địa phương rà soát kết nối cảng, cửa khẩu với trung tâm logistics, khu công nghiệp và vùng sản xuất để tổ chức mạng lưới theo luồng hàng.

Đặc biệt, đối với Gia Lai, cần kết nối vùng nguyên liệu phía Tây với cửa ngõ biển Quy Nhơn, hình thành chuỗi chế biến, bảo quản và xuất khẩu ổn định.

Về cải cách thủ tục, Bộ Tài chính cùng các bộ quản lý chuyên ngành được giao tổ chức kiểm tra tại cửa khẩu theo hướng một đầu mối, một hồ sơ, một hệ thống dữ liệu, một bộ tiêu chí rủi ro và một cơ chế phân luồng.

Đồng thời, tăng cường hậu kiểm, giảm trùng lặp, mở rộng chứng từ điện tử và Hệ thống Quá cảnh Hải quan ASEAN.

Đối với doanh nghiệp, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương tăng cường kết nối doanh nghiệp logistics với chủ hàng, nhà sản xuất và nhà phân phối nhằm tập hợp nguồn hàng ổn định, phát triển dịch vụ trọn gói, chuỗi lạnh và mở rộng mạng lưới quốc tế.

Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ phối hợp với doanh nghiệp đào tạo nhân lực theo nhu cầu thực tế. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước hỗ trợ các dự án khả thi tiếp cận vốn theo nguyên tắc thị trường.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cần đánh giá một năm triển khai chiến lược phát triển logistics, làm rõ kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn cần xử lý.

“Chúng ta phải quyết tâm cao hơn, hành động quyết liệt hơn, phối hợp chặt chẽ hơn; tháo gỡ đến cùng từng điểm nghẽn, khơi thông từng nguồn lực, hiện thực hóa từng cam kết bằng kết quả cụ thể để giảm chi phí logistics”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Chính phủ cam kết tiếp tục xử lý kịp thời, thực chất các kiến nghị của doanh nghiệp, xây dựng môi trường đầu tư thuận lợi, công khai, minh bạch và cạnh tranh bình đẳng.