Bảo đảm rõ trách nhiệm trong phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường liên tỉnh

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 6/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Đề xuất cơ chế điều phối, phân định trách nhiệm khi xảy ra sự cố môi trường liên tỉnh

Góp ý về quy định phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường liên tỉnh, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho rằng, dự thảo Luật mới quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh chủ động báo cáo cơ quan có thẩm quyền giải quyết đối với tình trạng ô nhiễm liên tỉnh, xuyên biên giới. Trong khi đó, việc chỉ dựa vào văn bản dưới luật để quy định cơ chế ứng phó sự cố trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên là chưa đủ, nhất là trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Theo đại biểu, thực tiễn cho thấy khi trách nhiệm ứng phó bị phân tán giữa nhiều địa phương, hậu quả thường dồn về khu vực hạ nguồn, trong khi trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương chưa được xác định rõ.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định cụ thể về cơ chế phối hợp, điều phối và phân định trách nhiệm giữa các địa phương. Trong đó, cần xác định rõ tiêu chí sự cố môi trường liên tỉnh; giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan điều phối, có thẩm quyền quyết định biện pháp ứng phó bắt buộc khi các địa phương không thống nhất được phương án xử lý. Địa phương nơi phát sinh nguồn thải chịu trách nhiệm chủ trì ứng phó ban đầu, địa phương chịu ảnh hưởng có quyền yêu cầu cung cấp thông tin và tham gia giám sát.

Bên cạnh đó, cần quy định nghĩa vụ thông báo khẩn cấp khi sự cố có nguy cơ lan sang địa bàn khác. Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi xảy ra sự cố phải thông báo ngay cho các tỉnh giáp ranh, khu vực hạ nguồn và Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong thời hạn cụ thể, có thể không quá 24 giờ.

Đối với việc xác định phạm vi tác động của dự án, đại biểu đề nghị bổ sung căn cứ về phạm vi tác động liên tỉnh, xuyên biên giới; quy định tham vấn bắt buộc đối với các tỉnh cùng lưu vực, tỉnh giáp ranh, kèm thời hạn phản hồi và trách nhiệm giải trình khi không tiếp thu ý kiến.

Đại biểu cũng kiến nghị luật hóa nguyên tắc chia sẻ dữ liệu quan trắc tự động, liên tục theo thời gian thực giữa các tỉnh cùng lưu vực, cùng vùng không khí. Chi phí ứng phó, khắc phục sự cố môi trường liên tỉnh cần được phân bổ theo nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, không để địa phương hạ nguồn phải gánh chịu hậu quả và chi phí do nguồn ô nhiễm từ địa phương khác gây ra.

Hoàn thiện quy định về quản lý dữ liệu quan trắc và ứng phó biến đổi khí hậu

Giải trình, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, thay mặt Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cảm ơn những ý kiến xác đáng, góp phần hoàn thiện dự án Luật trước khi trình Quốc hội thông qua.

Về phân định thẩm quyền quản lý, giải quyết thủ tục hành chính đối với các dự án có phạm vi, mức độ tác động liên tỉnh, liên vùng, Phó Thủ tướng cho biết, dự thảo Luật đã được rà soát, làm rõ cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp phép môi trường.

Đồng thời, xác định vai trò điều phối, quản lý của cơ quan trung ương thông qua quy hoạch, kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước, không khí, bảo đảm hài hòa lợi ích phát triển kinh tế và kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải lớn có tính chất liên vùng.

Đối với tính độc lập, khách quan và độ chính xác của dữ liệu quan trắc môi trường, dự thảo Luật bổ sung các quy định nghiêm cấm hành vi can thiệp làm sai lệch thông tin, dữ liệu môi trường hoặc cố ý ngắt kết nối dữ liệu; làm rõ trách nhiệm của chủ dự án, cơ sở trong bảo đảm tính chính xác, toàn vẹn và liên tục của dữ liệu.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, các tổ chức cung cấp dịch vụ quan trắc phải đáp ứng tiêu chuẩn, năng lực phù hợp; xây dựng hệ thống thông tin, dữ liệu môi trường quốc gia thống nhất, liên thông; tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm hành vi làm sai lệch số liệu, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát.

Về ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường các-bon, dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng thống nhất phương pháp, quy trình, tần suất kiểm kê khí nhà kính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; đồng thời bổ sung quy định về quyền hưởng lợi và cơ chế chia sẻ lợi ích đối với các chủ thể, cộng đồng tham gia bảo vệ, phát triển rừng, bảo tồn hệ sinh thái và giảm phát thải.

Đối với hoạt động trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon, dự thảo Luật quy định cụ thể về nguyên tắc, đối tượng, điều kiện trao đổi, tỷ lệ chuyển giao và lượng tín chỉ tối thiểu phải giữ lại để thực hiện mục tiêu đóng góp do quốc gia tự quyết định; đồng thời ngăn ngừa việc tính trùng, bảo đảm tính toàn vẹn môi trường.