Giao xe cho con chưa đủ tuổi, cha phải chịu trách nhiệm hình sự khi xảy ra tai nạn chết người

Một lần giao xe, hậu quả đau lòng

Tháng 9/2025, Vi Thanh Q mua một chiếc xe máy điện để phục vụ việc đi lại của gia đình. Mặc dù biết con trai là Vi Thanh B, sinh ngày 1/2/2011, chưa đủ tuổi điều khiển xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ, Q vẫn giao phương tiện cho con sử dụng làm phương tiện đi học.

Khoảng 16h30 ngày 17/11/2025, B điều khiển chiếc xe máy điện nói trên lưu thông trên đoạn đường nhựa thuộc thôn Đ, xã T, tỉnh Thanh Hóa. Khi đi đến khu vực này, B gặp cháu Lô Văn T, sinh năm 2015. Cháu T nhờ B chở về nhà và được B đồng ý.

Trên đường di chuyển, B chở cháu T ngồi phía sau thì gặp một xe ô tô tải đi theo chiều ngược lại. Cả hai người điều khiển phương tiện đều giảm tốc độ, đi sát về bên phải phần đường theo chiều đi của mình.

Tuy nhiên, khi xe máy điện đi qua hết phần cabin bên trái của ô tô tải, B không làm chủ được tay lái khiến xe bị trượt ngã. B ngã về phía lề đường bên phải, còn cháu T ngã vào gầm bên trái xe ô tô tải và bị bánh sau bên trái cán qua vùng đầu, tử vong tại chỗ.

Kết quả giám định xác định giữa xe ô tô tải và xe máy điện không có dấu vết va chạm. Dấu vết tại lốp ngoài hàng lốp sau bên trái của xe tải phù hợp với việc bánh xe đè qua người nạn nhân. Cơ quan chức năng cũng xác định người điều khiển ô tô tải đi đúng phần đường, không có căn cứ xử lý hình sự đối với người này.

Vụ việc để lại hậu quả đặc biệt đau lòng: một cháu bé tử vong khi tuổi đời còn rất nhỏ, trong khi người cha giao xe cho con phải đối diện với trách nhiệm hình sự.

Người giao xe phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình

Theo Bản án hình sự sơ thẩm số 74/2026/HS-ST ngày 24/7/2026, TAND khu vực 9 - Thanh Hóa xác định, Vi Thanh Q biết rõ con trai chưa đủ tuổi, không đủ điều kiện điều khiển xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ nhưng vẫn giao xe cho con sử dụng.

Hội đồng xét xử nhận định, hành vi của bị cáo đã xâm phạm các quy định của Nhà nước về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đồng thời gây hậu quả làm cháu Lô Văn T tử vong.

Tòa án xác định hành vi của Q đủ yếu tố cấu thành tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ” theo điểm a khoản 1 Điều 264 Bộ luật Hình sự.

Trong quá trình giải quyết vụ án, bị cáo đã tự nguyện bồi thường cho gia đình bị hại 70 triệu đồng. Người đại diện hợp pháp của nạn nhân có đơn xin giảm nhẹ hình phạt. Bị cáo phạm tội lần đầu, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, có hoàn cảnh gia đình khó khăn và đang trực tiếp nuôi dưỡng ba con nhỏ.

Trên cơ sở đánh giá tính chất, mức độ hành vi, nhân thân và các tình tiết giảm nhẹ, Hội đồng xét xử tuyên phạt Vi Thanh Q 12 tháng cải tạo không giam giữ; giao bị cáo cho chính quyền địa phương giám sát, giáo dục trong thời gian chấp hành án.

Bản án cho thấy trách nhiệm pháp lý không chỉ đặt ra đối với người trực tiếp điều khiển phương tiện gây tai nạn. Người có hành vi giao phương tiện cho người mà mình biết rõ không đủ điều kiện điều khiển cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi đó gây ra hậu quả thuộc trường hợp luật định.

Không đủ tuổi, không được giao xe

Vụ án trên là lời nhắc nhở về trách nhiệm của cha mẹ, người giám hộ và chủ sở hữu phương tiện trong việc quản lý, sử dụng xe máy, xe máy điện trong gia đình.

Theo điểm a khoản 1 Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, người đủ 16 tuổi trở lên mới được điều khiển xe gắn máy. Đối với người điều khiển xe mô tô thuộc các hạng giấy phép lái xe theo quy định, độ tuổi được cấp giấy phép lái xe tương ứng là từ đủ 18 tuổi trở lên.

Như vậy, việc xác định một người có đủ điều kiện điều khiển phương tiện hay không phải căn cứ vào độ tuổi và loại phương tiện cụ thể, không thể chỉ dựa vào việc người đó đã biết đi xe hoặc thường xuyên sử dụng xe trong khu vực dân cư.

Đáng chú ý, khoản 7 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 nghiêm cấm hành vi giao xe cơ giới, xe máy chuyên dùng cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ.

Về trách nhiệm hình sự, Điều 264 Bộ luật Hình sự quy định tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ”. Theo đó, người giao phương tiện mà biết rõ người nhận không có giấy phép lái xe, đang trong tình trạng sử dụng rượu, bia vượt mức quy định, sử dụng chất ma túy, chất kích thích mạnh khác hoặc không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, nếu gây thiệt hại cho người khác thuộc trường hợp luật định, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đặc biệt, trường hợp hành vi giao xe dẫn đến hậu quả làm chết người có thể bị xử lý theo điểm a khoản 1 Điều 264 Bộ luật Hình sự. Khung hình phạt tại khoản này là phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

Cần nhấn mạnh, không phải mọi trường hợp giao xe cho người chưa đủ tuổi đều mặc nhiên cấu thành tội phạm. Cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm, trong đó có việc người giao xe biết rõ người nhận không đủ điều kiện và hậu quả thiệt hại thuộc trường hợp được quy định tại Điều 264.

Đừng biến sự chiều con thành nguy cơ mất an toàn

Trong thực tế, không ít phụ huynh có tâm lý chủ quan, cho rằng việc giao xe máy hoặc xe máy điện cho con đi học, đi chơi trong phạm vi gần nhà là bình thường. Có người biết con chưa đủ tuổi nhưng vẫn giao chìa khóa vì nghĩ rằng con đã biết điều khiển phương tiện, đường đi quen thuộc và quãng đường không xa.

Tuy nhiên, tai nạn giao thông có thể xảy ra bất cứ lúc nào, kể cả trên những tuyến đường mà người điều khiển thường xuyên qua lại. Khi chưa đủ tuổi, chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và chưa đáp ứng điều kiện pháp luật, các em có thể lúng túng trước những tình huống bất ngờ, không kiểm soát được tốc độ và hướng di chuyển của phương tiện.

Vì vậy, trách nhiệm phòng ngừa trước hết thuộc về gia đình. Cha mẹ cần quản lý chặt chẽ phương tiện và chìa khóa, tuyệt đối không giao xe cho con khi chưa đủ điều kiện theo quy định. Đồng thời, cần hướng dẫn con nhận biết các nguy cơ khi tham gia giao thông, chấp hành tín hiệu, biển báo, đội mũ bảo hiểm đúng quy cách và không chở quá số người quy định.

Nhà trường và các cơ quan chức năng cũng cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật về trật tự, an toàn giao thông cho học sinh; phối hợp với gia đình trong việc ngăn ngừa tình trạng học sinh tự ý sử dụng xe khi chưa đủ tuổi.

Một chiếc xe được giao đi có thể chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại trước mắt, nhưng nếu người nhận chưa đủ điều kiện điều khiển, hậu quả có thể vượt xa những gì người giao xe hình dung. Bản án đối với người cha trong vụ việc tại Thanh Hóa là lời cảnh tỉnh sâu sắc: yêu thương và quan tâm đến con không thể đồng nghĩa với việc dễ dãi trước những quy định bảo vệ tính mạng, sức khỏe của chính con em mình và cộng đồng.

Đừng để sự chiều chuộng nhất thời trở thành nguyên nhân dẫn đến bi kịch không thể khắc phục.