congly.vn

Bất động sản

Hướng tới nhà ở xã hội phát thải carbon thấp

Trang Nhi

Phát triển nhà ở xã hội phát thải carbon thấp đang trở thành yêu cầu kép đối với ngành xây dựng Việt Nam. Điểm mấu chốt của chiến lược này là chuyển đổi tư duy tài chính từ chi phí đầu tư ban đầu sang đánh giá hiệu quả toàn bộ vòng đời công trình.

Nhà ở xã hội phát thải thấp: Xanh hơn nhưng không đắt hơn

Phát triển nhà ở xã hội theo hướng phát thải carbon thấp đang trở thành yêu cầu kép đối với ngành xây dựng Việt Nam: vừa đáp ứng mục tiêu mở rộng nguồn cung nhà ở cho người thu nhập thấp, vừa góp phần thực hiện cam kết quốc gia đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Điểm cốt lõi của định hướng này là tính toán cân bằng hiệu quả kinh tế trong suốt vòng đời công trình, thay vì chỉ tập trung vào chi phí xây dựng tại thời điểm đầu tư.

nha-o-20261031203906451.png
Ảnh minh họa

Tại hội thảo khoa học “Nhà ở xã hội phát thải carbon thấp - Định hướng và giải pháp cho Việt Nam” do Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (IBST) tổ chức, TS. Nguyễn Hồng Hải, Viện trưởng IBST, nhấn mạnh rằng chuyển đổi mô hình phát triển không chỉ nhằm gia tăng số lượng căn hộ, mà còn nâng cao chất lượng công trình, giảm chi phí năng lượng trong quá trình sử dụng và tạo giá trị bền vững cho người dân.

Đây là bài toán đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp sản xuất vật liệu, đơn vị đầu tư và hệ thống tài chính - nhằm xây dựng bộ hướng dẫn thiết kế có tính thực tiễn, kiểm soát được tổng chi phí và không làm ảnh hưởng khả năng tiếp cận nhà ở của đối tượng thụ hưởng chính sách.

Lựa chọn phương án không đội chi phí

Ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu Xây dựng (Bộ Xây dựng), cho rằng các giải pháp giảm phát thải phải được lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm hiệu quả môi trường nhưng không tạo áp lực gia tăng chi phí đầu tư. Thách thức chính hiện nay là nhận thức về chi phí thường chỉ giới hạn ở giai đoạn xây dựng, trong khi lợi ích từ việc tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí vận hành và nâng cao giá trị sử dụng lại thể hiện rõ trong dài hạn.

Giải pháp hiệu quả về chi phí bắt đầu từ khâu thiết kế thay vì bổ sung công nghệ sau khi công trình hoàn thành. Theo TS.KTS. Nguyễn Tiến Tâm (Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội), việc tổ chức hướng công trình hợp lý, tận dụng thông gió tự nhiên, tối ưu diện tích kính và bố trí không gian đệm có thể cải thiện đáng kể tiện nghi nhiệt, qua đó giảm nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát và sưởi ấm. Những điều chỉnh này đòi hỏi chi phí đầu tư thêm không đáng kể hoặc thậm chí không tăng, nhưng giúp cắt giảm chi phí điện năng hàng năm cho cư dân - một lợi ích trực tiếp đối với nhóm thu nhập thấp.

Lựa chọn vật liệu xây dựng là yếu tố then chốt tạo ra sự thay đổi lớn về phát thải mà không làm tăng giá thành vượt mức. Xi măng và bê tông chiếm tỷ trọng lớn trong dấu chân carbon công trình, do đó việc giảm tỷ lệ clinker, thay bằng phụ gia khoáng như tro bay và xỉ hạt lò cao được xem là giải pháp then chốt.

Ông Trần Quốc Thọ, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty CP Xi măng FiCO-YTL, giới thiệu dòng xi măng ECOCem có mức giảm phát thải CO₂ từ 30-70% so với xi măng truyền thống. Tại dự án nhà ở xã hội Long Bình Tân (Đồng Nai), ứng dụng vật liệu này giúp giảm phát thải từ 25-87 kg CO₂ trên mỗi mét vuông sàn, tương đương khoảng 8.000 tấn CO₂ cho toàn dự án, trong khi chênh lệch giá vật liệu được kiểm soát trong giới hạn chấp nhận được.

Kinh nghiệm triển khai tại dự án nhà ở xã hội Đức Thượng (Hoài Đức, Hà Nội) do Công ty Phát triển nhà Xuân Phương làm chủ đầu tư cho thấy kết quả tích cực từ cách tiếp cận tổng thể. Dự án lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 425,72 kWp kèm pin lưu trữ, sử dụng sơn phản xạ nhiệt và tối ưu không gian cây xanh, mặt nước để cải thiện vi khí hậu. Mô hình này giúp giảm phát thải, đồng thời cắt giảm chi phí điện năng hàng tháng cho cư dân và tạo giá trị bền vững cho khu nhà trong dài hạn.

Điểm mấu chốt trong phát triển nhà ở xã hội phát thải thấp là chuyển đổi tư duy tính toán chi phí: thay vì chỉ xem xét giá xây dựng ban đầu, cần đánh giá tổng chi phí trong toàn bộ vòng đời công trình. Các giải pháp xanh được lựa chọn phải đáp ứng tiêu chí “không đắt hơn về giá bán, nhưng tiết kiệm hơn về chi phí sử dụng”. Sự tham gia phối hợp giữa các bên sẽ quyết định khả năng phổ biến rộng rãi mô hình này, góp phần thực hiện đồng thời hai mục tiêu quan trọng: bảo đảm an sinh nhà ở và đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

Trang Nhi