Bộ trưởng Bộ Tư pháp lý giải cơ chế tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư

Chiều 2/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Luật sư (sửa đổi).

Đề nghị làm rõ tiêu chuẩn đầu vào và thẩm quyền tổ chức kỳ thi quốc gia

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) đề nghị làm rõ vai trò tự quản của tổ chức luật sư, đồng thời cân nhắc thẩm quyền tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư.

Về quản lý nghề luật sư, đại biểu cho biết Điều 5 dự thảo được thiết kế trên cơ sở gộp Điều 6 về nguyên tắc quản lý luật sư và nghề luật sư với Điều 83 về trách nhiệm quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư của luật hiện hành.

Tuy nhiên, dự thảo chưa nhấn mạnh vai trò tự quản của tổ chức luật sư. Đây là nguyên tắc quan trọng được quy định tại Chỉ thị số 11-CT/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 118-QĐ/TW của Ban Bí thư. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 5 nguyên tắc: “Quản lý nhà nước về luật sư phải kết hợp chặt chẽ với việc phát huy vai trò tự quản của tổ chức luật sư”.

Đại biểu cũng đề nghị quy định cụ thể, rõ ràng hơn vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với tổ chức luật sư.

Về kỳ thi quốc gia về luật sư, đại biểu Nguyễn Thái Học cho biết, từ năm 2014 đến nay, nhiệm vụ kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư và công nhận luật sư chính thức được giao cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Theo đại biểu, Liên đoàn đang thực hiện tốt nhiệm vụ này, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Vì vậy, nếu giao Bộ Tư pháp trực tiếp tổ chức thi, cần làm rõ cơ quan nào thực hiện việc kiểm tra, giám sát. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc kỹ quy định về thẩm quyền tổ chức kỳ thi.

Đối với tiêu chuẩn, điều kiện trở thành luật sư, đại biểu Hồ Thanh Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đồng tình với chủ trương nâng cao chất lượng đầu vào, coi trọng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghề nghiệp, đạo đức và bản lĩnh của luật sư.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng quy định người có bằng thạc sĩ luật, tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật vẫn có thể trở thành luật sư nếu đáp ứng các điều kiện nhất định, cũng như quy định về trường hợp được miễn, giảm thời gian đào tạo nghề luật sư, cần được cân nhắc thận trọng.

Theo đại biểu, hoạt động luật sư không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên sâu mà còn cần nền tảng kiến thức pháp luật toàn diện, cùng các kỹ năng tranh tụng, tư vấn và hướng dẫn nhân dân.

Do đó, để bảo đảm chất lượng đội ngũ luật sư, đại biểu Hồ Thanh Tuấn đề nghị bổ sung yêu cầu nhóm đối tượng này phải tham gia lớp bồi dưỡng kỹ năng, tránh tình trạng tham gia mang tính hình thức nhưng không hoạt động thực chất.

3 ưu điểm của kỳ thi quốc gia về luật sư

Giải trình, làm rõ các ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Luật sư (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng tập trung vào 5 nhóm vấn đề.

Cụ thể, về tiêu chuẩn đầu vào, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội, chỉnh lý khoản 2 Điều 7 theo hướng không áp dụng chung đối với người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ, mà chỉ quy định ngoại lệ có điều kiện đối với người có văn bằng sau đại học ngành luật theo mô hình Juris Doctor (J.D.) tại Mỹ, Canada và Nhật Bản.

Đây là văn bằng nghề luật đầu tiên và chủ yếu tại các quốc gia này, có điều kiện đầu vào cao, yêu cầu người học đã tốt nghiệp cử nhân một ngành khác và đáp ứng các yêu cầu tuyển sinh. Quy định nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, am hiểu pháp luật quốc tế, nhất là người Việt Nam ở nước ngoài về làm việc.

Tuy nhiên, các đối tượng này vẫn phải hoàn thành 12 tháng đào tạo nghề, 12 tháng tập sự và đạt yêu cầu kỳ thi luật sư như những người khác, không được miễn, giảm bất kỳ điều kiện nào.

Về tập sự hành nghề luật sư, Bộ trưởng cho rằng việc cho phép luật sư tập sự tham gia một số hoạt động tố tụng dưới sự hướng dẫn chặt chẽ của luật sư hướng dẫn phải được quy định đồng bộ với pháp luật tố tụng, cụ thể là Bộ luật Tố tụng hình sự.

Cơ quan soạn thảo đang phối hợp với TANDTC để tiếp thu, hoàn thiện dự thảo; trường hợp chưa thể quy định ngay trong luật sẽ nghiên cứu giao Chính phủ, VKSNDTC, TANDTC và các cơ quan tố tụng hướng dẫn. Bộ trưởng cũng tiếp thu ý kiến về việc rà soát quy định luật sư tập sự gặp người đang bị tạm giữ, tạm giam.

Về kỳ thi quốc gia về luật sư, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, cơ chế kỳ thi quốc gia thay cho kiểm tra kết quả tập sự hiện nay có 3 ưu điểm: Chuyển từ đánh giá kết quả tập sự thuần túy sang đánh giá toàn diện; rút gọn quy trình từ 4 bước xuống còn 2 bước, gắn kỳ thi với cấp chứng chỉ hành nghề và đồng bộ với hệ thống các chức danh tư pháp; bảo đảm tính khả thi, tiết kiệm theo nguyên tắc thu bù chi, không sử dụng ngân sách nhà nước.

Bộ trưởng nhấn mạnh, cơ chế này vẫn phát huy vai trò tự quản của Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Chủ tịch Liên đoàn giữ vai trò Phó Chủ tịch Thường trực kỳ thi; các luật sư giàu kinh nghiệm tham gia tổ chức, bảo đảm các yêu cầu về đạo đức, chuyên môn, kỹ năng và kinh nghiệm hành nghề.

Về vai trò tự quản của tổ chức xã hội-nghề nghiệp luật sư, Bộ trưởng khẳng định dự thảo quy định nguyên tắc tại Điều 5 và 7 nhóm nhiệm vụ tại Điều 28 đến Điều 31.

Trong đó, có các nhiệm vụ bồi dưỡng, giám sát luật sư; hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển thị trường pháp lý và luật sư ở vùng khó khăn; tham gia xây dựng, phản biện chính sách, nghiên cứu và tuyên truyền pháp luật. Dự thảo cũng bổ sung nhiệm vụ kỷ luật luật sư vi phạm, mở rộng thành viên, chuẩn hóa bộ máy và giao thêm quyền cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam.

Về vai trò của MTTQ Việt Nam, Bộ trưởng cho biết dự thảo đã xác lập vị thế thành viên của Liên đoàn Luật sư Việt Nam tại Điều 5, Điều 27 và Điều 28; đồng thời quy định Mặt trận giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của tổ chức luật sư, phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước bảo đảm hoạt động đúng pháp luật, đúng điều lệ.