Phiên tòa giả định xét xử thanh niên trốn tránh nghĩa vụ quân sự

Ngày 31/10/2026, TAND khu vực 4 - TP.HCM tổ chức phiên tòa giả định xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với bị cáo Nguyễn Xuân Quý (SN 2004, ngụ phường Tân Bình, TP.HCM) về tội “Trốn tránh nghĩa vụ quân sự”, theo khoản 1 Điều 332 Bộ luật Hình sự.

Theo nội dung vụ án giả định, ngày 21/12/2024, Nguyễn Xuân Quý tham gia khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự tại Trung tâm Y tế phường Tân Bình theo giấy mời của Ban Chỉ huy quân sự phường. Sau khi có kết quả trúng tuyển, ngày 18/01/2025, Quý được ban hành Lệnh gọi công dân nhập ngũ số 181/LNN, yêu cầu có mặt tại trụ sở UBND phường Tân Bình vào lúc 7 giờ ngày 15/02/2025 để thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Tuy nhiên, Quý đã không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ và không có lý do chính đáng. Ngày 16/3/2025, UBND phường Tân Bình ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Quý với số tiền 2,5 triệu đồng. Bị cáo đã nộp phạt theo quy định.

Đến kỳ tuyển quân năm 2026, Quý tiếp tục tham gia khám sức khỏe và trúng tuyển nghĩa vụ quân sự. Ngày 01/02/2026, Ban Chỉ huy quân sự phường Tân Bình ban hành Lệnh gọi công dân nhập ngũ số 272/LNN, yêu cầu Quý có mặt tại trụ sở UBND phường lúc 6 giờ 30 phút ngày 06/3/2026.

Mặc dù đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ, Quý vẫn tiếp tục không thực hiện nghĩa vụ theo quy định. Ban Chỉ huy quân sự phường đã lập biên bản giao nhận lệnh gọi nhập ngũ cho bà Đỗ Thị Phương (mẹ ruột của Quý), nhưng bị cáo vẫn cố tình trốn tránh, rời khỏi địa phương và không có mặt theo thời gian, địa điểm được yêu cầu.

Sau khi xác minh, lập hồ sơ vụ việc, cơ quan chức năng tiến hành các thủ tục tố tụng theo quy định. Ngày 12/5/2026, Quý bị lực lượng Công an bắt giữ theo quyết định truy nã.

Tại phiên tòa giả định, bị cáo Quý thừa nhận toàn bộ hành vi theo nội dung cáo trạng truy tố. Bị cáo khai nhận nguyên nhân không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ lần thứ hai là do muốn tiếp tục đi làm thuê kiếm tiền nên đã cố tình trốn tránh, không có mặt tại địa phương.

Trình bày quan điểm luận tội, đại diện VKSND khu vực 4- TP.HCM nhận định, hành vi của bị cáo đã đủ yếu tố cấu thành tội “Trốn tránh nghĩa vụ quân sự” theo khoản 1 Điều 332 Bộ luật Hình sự.

Đại diện Viện kiểm sát đề nghị HĐXX áp dụng khoản 1 Điều 332; điểm i, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 và Điều 38 Bộ luật Hình sự, xử phạt bị cáo từ 3 đến 6 tháng tù nhằm giáo dục bị cáo và phòng ngừa chung.

Tham gia bào chữa cho bị cáo, luật sư Hồ Quốc Hùng thống nhất với tội danh và điều khoản truy tố của Viện kiểm sát. Tuy nhiên, luật sư đề nghị HĐXX xem xét các tình tiết giảm nhẹ như bị cáo có nhân thân tốt, chưa có tiền án, tiền sự, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải và hoàn cảnh gia đình khó khăn để áp dụng chính sách khoan hồng của pháp luật.

HĐXX nhận định, hành vi của bị cáo đã xâm phạm trật tự quản lý hành chính trong lĩnh vực xây dựng nền quốc phòng toàn dân, ảnh hưởng đến công tác tuyển quân. Tuy nhiên, bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, có các tình tiết giảm nhẹ theo điểm i, s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Từ những phân tích trên, HĐXX tuyên phạt bị cáo Nguyễn Xuân Quý 6 tháng tù về tội “Trốn tránh nghĩa vụ quân sự”. Thời hạn chấp hành hình phạt tù tính từ ngày 12/5/2026. Ngoài ra, bị cáo phải chịu 200.000 đồng án phí hình sự sơ thẩm theo quy định.

Thông qua việc tái hiện một vụ án cụ thể bằng hình thức phiên tòa giả định, hoạt động góp phần giúp người dân, đặc biệt là thanh niên trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật, nhận thức đầy đủ quyền và nghĩa vụ của công dân đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Qua đó, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, hạn chế các hành vi vi phạm liên quan đến nghĩa vụ quân sự.