Bảo đảm quyền của người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính

Góp ý dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) tại phiên thảo luận tổ, đại biểu Hoàng Thị Thơ, Phó Chánh án TAND tỉnh Đồng Tháp (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) tán thành với Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đồng thời đề nghị cần hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử và đánh giá kỹ tác động của việc chuyển thẩm quyền áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính từ Tòa án sang Chủ tịch UBND cấp xã, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị áp dụng biện pháp.

Hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử

Đối với Điều 19 về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, đại biểu Hoàng Thị Thơ cho biết, dự thảo Luật đã bổ sung các quy định về phát hiện, xác minh, giải trình, xử lý, thi hành và cưỡng chế thi hành quyết định trên môi trường điện tử, đồng thời kết nối, đồng bộ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung các quy định cụ thể về chứng cứ điện tử, thời điểm nhận thông báo, quyền tiếp cận hồ sơ và phương án dự phòng khi hệ thống gặp sự cố. Bởi trong thực tiễn, tài liệu số, hình ảnh, dữ liệu từ thiết bị kỹ thuật và thông báo điện tử có thể là căn cứ quan trọng để xác định hành vi vi phạm. Nếu không có quy định rõ ràng về xác thực, nhật ký truy cập và quy trình kiểm tra, việc xác định tính toàn vẹn, nguồn gốc của chứng cứ có thể phát sinh tranh chấp.

Đại biểu cũng lưu ý, điều kiện tiếp cận và sử dụng dịch vụ điện tử của người dân không đồng đều. Vì vậy, cần quy định hồ sơ điện tử chỉ có giá trị pháp lý khi bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và khả năng truy xuất; cá nhân, tổ chức có quyền xem, sao chụp và nhận hồ sơ theo phương thức phù hợp. Thời điểm tống đạt điện tử phải có xác nhận hợp lệ, đồng thời cần quy định thủ tục thay thế bằng văn bản giấy khi xảy ra sự cố kỹ thuật, cũng như trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân và thời hạn lưu trữ hồ sơ.

Cần đánh giá kỹ việc chuyển thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý hành chính

Góp ý khoản 1 Điều 91 về thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính, đại biểu Hoàng Thị Thơ cơ bản thống nhất với đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ Tòa án sang Chủ tịch UBND cấp xã.

Theo đại biểu, việc chuyển thẩm quyền có thể góp phần đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xem xét, giảm tải cho hệ thống Tòa án và tăng tính chủ động của chính quyền cơ sở trong quản lý người bị đề nghị áp dụng biện pháp.

Tuy nhiên, đây là thay đổi quan trọng về cơ chế áp dụng biện pháp xử lý hành chính, cần được đánh giá tác động đầy đủ. Bởi biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do của cá nhân. Việc chuyển thẩm quyền cũng đặt ra yêu cầu phải bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong quá trình xem xét, quyết định và có cơ chế kiểm soát phù hợp.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá tác động riêng đối với từng biện pháp, làm rõ cơ sở lựa chọn cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp giao Chủ tịch UBND cấp xã quyết định, cần quy định cụ thể quyền được thông báo, tiếp cận hồ sơ, trình bày ý kiến, có người đại diện hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; đồng thời hoàn thiện cơ chế khiếu nại, khởi kiện và xem xét kịp thời đối với các quyết định có dấu hiệu trái pháp luật.

Từ thực tiễn giải quyết các hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và đưa vào trường giáo dưỡng, đại biểu cho rằng cần đặc biệt quan tâm đến cơ chế giám sát khi thay đổi thẩm quyền. Theo quy định hiện hành, Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp; các quyết định này đồng thời chịu sự giám sát thông qua quyền khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị theo quy định pháp luật. Vì vậy, khi chuyển thẩm quyền sang Chủ tịch UBND cấp xã, cần làm rõ cơ chế kiểm tra, giám sát, khiếu nại, khởi kiện để bảo đảm quyền của người bị đề nghị và kịp thời phát hiện, xử lý các quyết định không đúng pháp luật.

Bảo đảm thời gian xem xét hồ sơ đưa vào trường giáo dưỡng

Đối với khoản 2 Điều 91 về thẩm quyền của Tòa án trong việc quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, đại biểu Hoàng Thị Thơ cho biết, dự thảo quy định trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, Tòa án phải quyết định đưa hoặc không đưa vào trường giáo dưỡng, hoặc ra quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ theo quy định.

Đại biểu cho rằng, thời hạn này cần được cân nhắc để bảo đảm đủ thời gian kiểm tra tính hợp pháp và tính đầy đủ của hồ sơ. Đối tượng bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng là người chưa thành niên, thuộc các nhóm tuổi từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi và từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi. Việc xem xét đòi hỏi phải xác minh rõ độ tuổi, nhân thân, hành vi vi phạm, điều kiện áp dụng biện pháp và ý kiến của người đại diện, qua đó bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.

Do đó, đại biểu đề nghị quy định thời hạn 5 ngày làm việc được tính từ ngày Tòa án nhận đủ hồ sơ hợp lệ; đồng thời làm rõ thời hạn, trách nhiệm bổ sung hồ sơ, các trường hợp được gia hạn và cơ chế kiểm soát việc gia hạn. Bên cạnh đó, cần quy định rõ nghĩa vụ thông báo cho người bị đề nghị và người đại diện, bảo đảm sự tham gia của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, cũng như việc ghi nhận đầy đủ ý kiến của người chưa thành niên trong quá trình xem xét, quyết định.

Theo đại biểu, việc hoàn thiện các quy định này sẽ góp phần bảo đảm tính khả thi của Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, nhất là những đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt.