congly.vn

Quốc hội

Sửa Luật Đo lường: Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm khi đo sai

Đỗ Việt - Mai Đỉnh

Thảo luận tại hội trường sáng 26/10 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm rà soát, hoàn trả tiền thu thừa khi phát hiện đo sai, đồng thời mở rộng quyền tiếp cận dữ liệu đo của người tiêu dùng.

Phải chủ động rà soát, hoàn trả tiền thu thừa

Đại biểu Bùi Văn Dũng, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đề nghị dự thảo Luật quy định cụ thể quyền tiếp cận dữ liệu đo của người dân, trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ.

dai-bieu-quoc-hoi.jpg
Đại biểu Bùi Văn Dũng, Nguyễn Thị Việt Nga và Nguyễn Thị Minh Tú phát biểu ý kiến tại hội trường

Dẫn ví dụ hóa đơn nước tăng bất thường, ông Dũng cho rằng khách hàng cần được cung cấp thông tin về chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận và tình trạng kiểm định của đồng hồ, thay vì chỉ nhận một con số tổng hợp trên hóa đơn. Việc tra cứu cần thuận tiện cả với người không sử dụng điện thoại thông minh; đồng thời, lịch sử chỉnh sửa dữ liệu phải được lưu lại để phục vụ công tác kiểm tra.

Theo đại biểu, khi xác định đồng hồ đo sai dẫn đến thu thừa tiền, đơn vị cung cấp dịch vụ cần chủ động rà soát các khách hàng bị ảnh hưởng, thông báo căn cứ tính toán và hoàn trả tiền trong thời hạn cụ thể. “Không nên buộc từng người theo đuổi một thủ tục tốn kém hơn khoản tiền nhận được”, đại biểu Bùi Văn Dũng nhấn mạnh.

Đại biểu Bùi Văn Dũng viện dẫn quy định của Luật Điện lực về việc bên bán điện sinh hoạt phải hoàn trả cả tiền lãi khi thu thừa, đồng thời đề nghị Luật Đo lường làm rõ trách nhiệm chủ động khắc phục sai sót, cơ chế bồi hoàn và cơ quan giám sát việc thực hiện. Theo ông, việc sửa đổi Luật cần tạo điều kiện để người dân kiểm tra khi nghi ngờ kết quả đo không chính xác và được hoàn trả khoản tiền thu thừa.

Cùng quan tâm đến quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm chủ động rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng khi phát hiện phương tiện đo hoặc phần mềm đo lường có lỗi chung, tác động đến nhiều người.

Theo bà Nga, cơ quan soạn thảo đã giải trình các ý kiến liên quan đến việc xác định phạm vi người bị ảnh hưởng và hoàn trả khoản tiền thu thừa. Các giải pháp được đề cập gồm quyền trích xuất dữ liệu của người tiêu dùng, kênh tiếp nhận phản ánh và sử dụng kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm.

“Những giải pháp này là cần thiết. Tuy nhiên, quyền yêu cầu dữ liệu của từng khách hàng và trách nhiệm chủ động rà soát những giao dịch cùng chịu ảnh hưởng là hai nội dung cần được kết nối rõ hơn”, đại biểu nêu quan điểm.

Bà Nga đề nghị khi xác định được giao dịch bị ảnh hưởng, đơn vị liên quan cần thông báo kết quả, cung cấp căn cứ tính toán và thực hiện nghĩa vụ khắc phục theo quy định pháp luật hiện hành.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cho rằng, dự thảo Luật hiện mới quy định quyền yêu cầu tổ chức cung cấp dịch vụ thiết yếu cung cấp, trích xuất dữ liệu đo liên quan trực tiếp đến giao dịch để phục vụ khiếu nại, giải quyết tranh chấp và bồi thường.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều giao dịch không thuộc nhóm dịch vụ thiết yếu nhưng giá hoặc số tiền thanh toán vẫn được xác định trực tiếp từ kết quả đo, như sạc xe điện, dịch vụ logistics tính theo khối lượng, một số dịch vụ chia sẻ phương tiện, nhiên liệu hoặc năng lượng.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị quy định quyền tiếp cận dữ liệu theo bản chất giao dịch. Theo đó, người tiêu dùng có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ có giá hoặc số tiền thanh toán được xác định trực tiếp từ kết quả đo cung cấp, trích xuất dữ liệu đo lường liên quan đến giao dịch của mình. Theo đại biểu, cách tiếp cận này sẽ phù hợp hơn với sự phát triển của kinh tế số.

Giảm thủ tục phải đi đôi với bảo vệ người tiêu dùng

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng kết quả đo chính xác là cơ sở bảo đảm công bằng trong giao dịch và duy trì niềm tin xã hội. Việc sửa đổi Luật cần hướng tới giảm thủ tục, chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời bảo vệ người dân trước những sai sót, gian lận trong đo lường.

bo-truong-vu-hai-quan.jpg
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân

Theo Bộ trưởng, dự thảo cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, chuyển một số thủ tục từ đăng ký sang công bố năng lực và bãi bỏ những yêu cầu chứng nhận không còn cần thiết. Hoạt động quản lý cũng được định hướng chuyển từ kiểm tra đồng loạt sang kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro và dữ liệu thực tế.

“Tuy nhiên, công tơ điện, đồng hồ nước và cột đo xăng dầu là những phương tiện trực tiếp quyết định số tiền người dân phải trả nên vẫn phải duy trì kiểm định. Việc giảm thủ tục cho doanh nghiệp phải đi đôi với bảo vệ người tiêu dùng”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Về quyền tiếp cận dữ liệu, Bộ trưởng cho biết dự thảo bổ sung quy định cho phép người dân yêu cầu trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của mình, làm căn cứ đối chiếu, khiếu nại hoặc yêu cầu bồi thường khi nghi ngờ kết quả đo không chính xác.

Dự thảo cũng quy định tổ chức, cá nhân gây thiệt hại do vi phạm pháp luật về đo lường phải bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Hệ thống số phục vụ quản lý đo lường sẽ có kênh tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ người dân cung cấp chứng cứ khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Đối với việc ứng dụng công nghệ trong giám sát, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh cảnh báo tự động không được sử dụng làm căn cứ duy nhất để kết luận vi phạm. Tổ chức, cá nhân có quyền giải trình và yêu cầu kiểm tra lại dữ liệu, bảo đảm việc xử lý dựa trên thông tin chính xác.

Tiếp thu các ý kiến của đại biểu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tiếp tục hoàn thiện dự thảo. Các nghị định, thông tư hướng dẫn cũng sẽ được chuẩn bị để có hiệu lực cùng thời điểm với luật, bảo đảm việc chuyển tiếp không làm gián đoạn hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp.

Dự kiến, dự thảo Luật Đo lường sẽ được Quốc hội xem xét thông qua ngày 13/11.

Đỗ Việt - Mai Đỉnh