Hoàn thiện quy định về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia

Sáng 26/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Phân loại công trình, phân cấp thẩm quyền quyết định danh mục

Dự thảo Luật gồm 7 chương, 41 điều, quy định về nguyên tắc bảo vệ, tiêu chí và thẩm quyền xác định công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; các biện pháp, lực lượng bảo vệ; quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân; quản lý công trình an ninh, khu an ninh và chính sách trong hoạt động bảo vệ công trình.

Dự thảo đồng thời loại trừ việc bảo vệ công trình quốc phòng, khu quân sự thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Dự thảo Luật xác định công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia theo 3 nhóm. Nhóm 1 gồm công trình trọng điểm về an ninh quốc gia, gồm các công trình thuộc khu vực trọng yếu theo quy định của pháp luật về cảnh vệ.

Nhóm 2 là công trình an ninh, khu an ninh, gồm các công trình, khu vực do lực lượng Công an nhân dân quản lý, sử dụng phục vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ và mục đích sử dụng, công trình an ninh, khu an ninh được phân thành 3 loại.

Nhóm 3 là công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia, thuộc chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của các cơ quan, tổ chức, địa phương, trừ các công trình do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quản lý.

Về biện pháp bảo vệ, đối với công trình trọng điểm về an ninh quốc gia và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia, dự thảo Luật quy định theo hướng dẫn chiếu đến pháp luật chuyên ngành.

Đối với công trình an ninh, khu an ninh, việc xác định phạm vi và biện pháp bảo vệ được xây dựng trên cơ sở tham khảo, bảo đảm tương đồng với quy định của pháp luật về quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Về lực lượng bảo vệ, dự thảo quy định lực lượng bảo vệ của Bộ Công an và lực lượng bảo vệ của cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình; không quy định lực lượng bảo vệ thuộc Bộ Quốc phòng do nội dung này đã được điều chỉnh tại Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Dự thảo cũng quy định quan hệ phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ, trong đó có trách nhiệm phối hợp của lực lượng bảo vệ thuộc cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình với lực lượng Công an, Quân đội và các lực lượng liên quan.

Ngoài ra, dự thảo Luật quy định về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ công trình; hợp tác quốc tế và trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, quán triệt quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, dự thảo Luật tập trung quy định những vấn đề mang tính khung, nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Những vấn đề thường xuyên biến động trong thực tiễn được giao Chính phủ quy định nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu thực tế.

Đề nghị phân định rõ trách nhiệm bảo vệ

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, cho biết Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Về tiêu chí xác định, phân loại công trình, Ủy ban cơ bản nhất trí với quy định của dự thảo Luật. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị nghiên cứu thống nhất hệ thống tiêu chí, phương pháp phân loại; bổ sung tiêu chí định lượng đối với công trình loại I trong các lĩnh vực như an ninh năng lượng, hạ tầng số. Đồng thời, cần quy định trong Luật các nguyên tắc và nhóm tiêu chí cơ bản như mức độ phụ thuộc, khả năng thay thế, tính liên tục; giao Chính phủ quy định ngưỡng kỹ thuật cụ thể.

Đối với biện pháp bảo vệ công trình trọng điểm về an ninh quốc gia, Ủy ban cơ bản nhất trí với quy định của dự thảo. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị cụ thể hóa tiêu chí “đặc biệt cấp thiết” đối với trường hợp Thủ tướng Chính phủ áp dụng biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định.

Các nội dung cần làm rõ gồm phạm vi, thời hạn áp dụng, đầu mối chỉ huy, cơ chế báo cáo và quy trình chấm dứt áp dụng. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu cơ chế kiểm soát thẩm quyền, tham khảo quy định của Luật Tình trạng khẩn cấp về việc Thủ tướng Chính phủ chỉ áp dụng biện pháp sau khi được cấp có thẩm quyền đồng ý; rà soát, bổ sung nguyên tắc chung tại Chương I để quản lý thống nhất các trường hợp chưa được pháp luật quy định.

Về lực lượng bảo vệ và chế độ, chính sách, Ủy ban cơ bản nhất trí với quy định của dự thảo. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị phân định rõ phạm vi trách nhiệm, theo đó lực lượng Công an làm nòng cốt bảo vệ công trình loại I và công trình an ninh; lực lượng thuộc cơ quan, doanh nghiệp trực tiếp bảo vệ công trình loại II, loại III.

Các chế độ, chính sách đối với lực lượng bảo vệ cần được quy định theo hướng dẫn chiếu pháp luật chuyên ngành. Đồng thời, nghiên cứu chính sách ưu đãi đặc thù, như phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ công trình tại khu vực biên giới, hải đảo và địa bàn hẻo lánh.