Hoàn thiện quy định về ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế

Đa số đại biểu đánh giá dự thảo Luật đã khắc phục những hạn chế của luật hiện hành theo hướng mở rộng chủ thể ký kết, tăng cường phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ. Tuy nhiên, một số nội dung cần tiếp tục được làm rõ để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả thực thi.

Làm rõ giá trị pháp lý của chữ ký điện tử, kiểm soát thẩm quyền ký kết

Về ký kết điện tử thỏa thuận quốc tế, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) đồng tình với việc bổ sung hình thức ký điện tử nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và xu hướng hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo cần làm rõ hơn giá trị pháp lý của chữ ký điện tử, văn bản điện tử trong quan hệ xuyên biên giới, nhất là căn cứ xác định chữ ký hợp lệ, tính toàn vẹn và khả năng kiểm chứng khi phát sinh tranh chấp.

Đại biểu đề nghị bổ sung các nguyên tắc pháp lý cơ bản về xác thực, công nhận chữ ký điện tử nước ngoài, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và khả năng kiểm chứng của văn bản điện tử.

Đối với việc mở rộng thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tế cho UBND cấp xã không thuộc khu vực biên giới, đại biểu Nguyễn Đại Thắng cho rằng quy định này phù hợp với yêu cầu phân cấp, phân quyền và thúc đẩy hợp tác quốc tế từ cơ sở. Tuy nhiên, dự thảo cần quy định rõ nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn thẩm quyền ngay trong luật, tránh giao Chính phủ quy định quá rộng.

Theo đại biểu, việc phân cấp phải phù hợp với chức năng, năng lực và nguồn lực của địa phương; không làm phát sinh nghĩa vụ tài chính quốc tế hoặc cam kết vượt quá khả năng thực hiện. Đồng thời, cần bảo đảm yêu cầu đối ngoại, quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia và xác định rõ trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, báo cáo, hậu kiểm của cơ quan chủ quản.

Tán thành việc mở rộng chủ thể ký kết, đại biểu Chu Mạnh Hùng (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) nhấn mạnh: “Hợp tác quốc tế không chỉ là quốc gia hội nhập, tỉnh hội nhập, thành phố hội nhập, mà địa phương, cơ sở cũng hội nhập”. Đại biểu đề nghị dự thảo quy định các tiêu chí phân loại để xã, phường tham gia hội nhập quốc tế và ký kết thỏa thuận phù hợp với điều kiện thực tế.

Bảo đảm quyền lợi của đối tượng chịu tác động, hoàn thiện thủ tục rút gọn

Về việc chấm dứt, rút khỏi hoặc tạm đình chỉ thực hiện thỏa thuận quốc tế theo thủ tục rút gọn, đại biểu Đỗ Hoàng Việt (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) đồng tình với cơ chế này nhằm xử lý kịp thời những vấn đề liên quan đến lợi ích quốc gia.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý việc chấm dứt thỏa thuận có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người học, người bệnh, người lao động đang tham gia các chương trình hợp tác quốc tế về giáo dục, y tế, lao động và an sinh xã hội.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của cơ quan ký kết trong việc rà soát tác động, thông báo và thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những người tham gia chương trình hợp tác theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Các đại biểu cũng đề nghị rà soát, bảo đảm tính thống nhất giữa Điều 29 và Điều 35 về chấm dứt, rút khỏi và tạm đình chỉ thực hiện thỏa thuận quốc tế; đồng thời phân định rõ căn cứ, điều kiện, trình tự và hệ quả pháp lý của từng biện pháp. Trong đó, cần làm rõ tính chất tạm thời của việc đình chỉ, tránh cách hiểu và áp dụng không thống nhất.

Về thủ tục rút gọn, các đại biểu cho rằng việc áp dụng cơ chế này là cần thiết trong những trường hợp cấp bách liên quan đến chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, cứu trợ khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh. Tuy nhiên, các yêu cầu đánh giá tại Điều 33 còn khá đầy đủ như quy trình thông thường, có thể làm giảm tính kịp thời của cơ chế rút gọn.

Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần phân định rõ những nội dung bắt buộc thực hiện và những nội dung có thể giản lược hoặc thực hiện sau; không yêu cầu đánh giá lại các vấn đề đã được xem xét ở giai đoạn trước hoặc không thực sự cần thiết trong tình huống cấp bách. Qua đó, vừa bảo đảm kiểm soát rủi ro, vừa nâng cao tính khả thi và hiệu quả của thủ tục rút gọn.