Bản lĩnh nữ Chánh Tòa Hình sự trên hành trình gìn giữ công lý

Vững vàng trước áp lực, thận trọng trong từng phán quyết

Sinh ra tại xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang, bà Ma Thị Tuyết Mai là người dân tộc Tày, có trình độ Thạc sĩ Luật và Cao cấp lý luận chính trị. Trên cương vị Chánh tòa Tòa Hình sự, đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Bí thư Chi bộ Tòa Hình sự - Hành chính, bà đảm nhiệm cả công việc chuyên môn xét xử lẫn trách nhiệm tổ chức, lãnh đạo hoạt động của đơn vị.

Đó là những nhiệm vụ đòi hỏi sự kết hợp giữa bản lĩnh nghề nghiệp, tư duy pháp lý và năng lực điều hành.

Một trong những sáng kiến tiêu biểu của Chánh Tòa Ma Thị Tuyết Mai là “Nâng cao vai trò của Thẩm phán trong tranh tụng tại phiên tòa xét xử vụ án Hình sự sơ thẩm”, được Chánh án TAND tỉnh Tuyên Quang công nhận năm 2025.

Điểm cốt lõi của sáng kiến là nâng cao vai trò chủ động của thẩm phán trong việc tổ chức, điều hành tranh tụng, nhưng không làm thay chức năng buộc tội của kiểm sát viên hay chức năng bào chữa của người bào chữa. Thẩm phán phải tạo điều kiện để các bên trình bày, kiểm tra chứng cứ, tranh luận và đối đáp thực chất; đồng thời bảo đảm mọi nhận định của Hội đồng xét xử được hình thành trên cơ sở kết quả xét hỏi, tranh tụng công khai và các quy định pháp luật có liên quan.

Theo báo cáo thành tích của TAND tỉnh Tuyên Quang, trong năm thi đua 2025, bà Mai giải quyết 151,5/151,5 vụ việc được phân công, đạt tỷ lệ 100%. Trong năm 2026, bà giải quyết 33/33 vụ việc, cũng đạt tỷ lệ 100%, gồm 28 vụ án hình sự và 5 vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình. Các vụ án do bà giải quyết không có án quá hạn luật định, không có án oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Đổi mới từ những khâu căn bản của nghề

Năm 2026, bà Ma Thị Tuyết Mai xây dựng và áp dụng sáng kiến “Chuẩn hóa quy trình nghiên cứu hồ sơ vụ án của Thẩm phán”. Giải pháp được Chánh án TAND tỉnh Tuyên Quang công nhận theo Quyết định số 36/QĐ-TA ngày 1/10/2026.

Theo đó, việc nghiên cứu hồ sơ được tổ chức theo các bước từ kiểm tra thành phần tài liệu, xác định thẩm quyền và phạm vi giải quyết, phân loại chứng cứ, nhận diện mâu thuẫn đến tra cứu căn cứ pháp luật, xây dựng đề cương xét hỏi và tự rà soát trước khi ban hành bản án, quyết định.

Năm 2026, bà đã giải quyết 33/33 vụ việc được phân công. Việc hệ thống hóa hồ sơ, theo dõi thời hạn và tự rà soát được đánh giá là những yếu tố hỗ trợ quá trình giải quyết vụ án có trọng tâm hơn.

Một hướng cải tiến khác của bà là nâng cao hiệu quả hướng dẫn thư ký Tòa án tham gia giải quyết vụ án hình sự. Thay vì chỉ giao những đầu việc riêng lẻ, việc hướng dẫn được gắn với từng hồ sơ, từng mốc thời hạn và từng tình huống tố tụng cụ thể.

Trong năm 2026, bà cũng xây dựng các giải pháp nâng cao kỹ năng thu thập, đánh giá chứng cứ trong tranh chấp hợp đồng đặt cọc và xử lý những tình huống đương sự không hợp tác tại phiên tòa phúc thẩm vụ án dân sự.

Người đứng đầu và trách nhiệm vun đắp một tập thể vững mạnh

Trên cương vị Chánh tòa Tòa Hình sự, bà Ma Thị Tuyết Mai chú trọng đổi mới phương pháp quản lý, cải tiến lề lối làm việc, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở và xây dựng sự đoàn kết trong nội bộ. Báo cáo thành tích cũng nhấn mạnh việc quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, công chức, người lao động; phát huy quyền tham gia ý kiến và trách nhiệm của từng thành viên trong đơn vị.

Đây được xem là một phương diện quan trọng của năng lực lãnh đạo. Bởi một tập thể có kỷ cương, thống nhất và biết chia sẻ kinh nghiệm sẽ tạo nền tảng để mỗi cá nhân yên tâm làm việc, chủ động xử lý nhiệm vụ và cùng hướng đến mục tiêu chung.

Trong hai năm 2025 và 2026, Tòa Hình sự TAND tỉnh Tuyên Quang đạt những kết quả đáng ghi nhận. Năm 2025, đơn vị giải quyết 297/299 vụ án, đạt tỷ lệ 99,3%; tổ chức 24 phiên tòa rút kinh nghiệm, 24 phiên tòa trực tuyến và 3 phiên tòa lưu động. Năm 2026, đơn vị giải quyết 158/160 vụ án, đạt tỷ lệ 98,75%; tổ chức 32 phiên tòa rút kinh nghiệm, 21 phiên tòa trực tuyến, trong đó có 18 phiên tòa trực tuyến rút kinh nghiệm, cùng 5 phiên tòa lưu động.

Năm 2025, Tòa Hình sự được tặng danh hiệu “Tập thể lao động xuất sắc”. Năm 2026, đơn vị được Ban Thường vụ Đảng ủy TAND tỉnh đánh giá, xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” và được đề nghị tặng danh hiệu “Tập thể lao động xuất sắc”.

Ở vai trò Bí thư Chi bộ Tòa Hình sự - Hành chính, bà Mai cũng chú trọng công tác xây dựng Đảng, nâng cao ý thức trách nhiệm, tác phong và kỷ luật của cán bộ, đảng viên. Các buổi sinh hoạt chuyên đề được tổ chức gắn với những vấn đề cụ thể, từ vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về tác phong, lề lối làm việc đến trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trên không gian mạng.

Danh hiệu là sự ghi nhận, trách nhiệm là hành trình tiếp nối

Ngày 13/10/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1973/QĐ-TTg về việc tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua toàn quốc” cho 7 cá nhân thuộc TANDTC có thành tích xuất sắc, tiêu biểu trong phong trào thi đua yêu nước. Bà Ma Thị Tuyết Mai, Chánh tòa Tòa Hình sự TAND tỉnh Tuyên Quang, là một trong những cá nhân được vinh danh.

“Được đón nhận danh hiệu ‘Chiến sĩ thi đua toàn quốc’ là niềm vinh dự lớn đối với cá nhân tôi, đồng thời cũng nhắc nhở tôi sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình trong công việc. Danh hiệu hôm nay không phải là đích đến, mà là động lực để tôi tiếp tục học hỏi, đổi mới phương pháp làm việc, giữ gìn phẩm chất người cán bộ Tòa án và cùng tập thể hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ được giao.

Tôi cũng hiểu rằng những kết quả đạt được không chỉ đến từ nỗ lực của riêng cá nhân mình, mà còn có sự quan tâm, chỉ đạo của lãnh đạo ngành, sự phối hợp, chia sẻ trách nhiệm của đồng nghiệp và sự đoàn kết trong tập thể. Trong chặng đường phía trước, tôi sẽ tiếp tục nỗ lực để mỗi công việc được thực hiện bằng tinh thần tận tụy, liêm chính, góp phần xây dựng Tòa án ngày càng chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và niềm tin của nhân dân”, bà Ma Thị Tuyết Mai chia sẻ.

Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, hình ảnh Chánh tòa Tòa Hình sự TAND tỉnh Tuyên Quang Ma Thị Tuyết Mai gợi nhắc đến những đóng góp thầm lặng của phụ nữ trong các lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn sâu, trách nhiệm cao và sức bền nghề nghiệp. Ở đó, vẻ đẹp của người phụ nữ không chỉ được thể hiện qua sự mềm mại trong cách ứng xử, mà còn ở khả năng giữ vững nguyên tắc, kiên định trước áp lực và không ngừng hoàn thiện bản thân.