Hoàn thiện khung pháp lý về đo lường trong môi trường số

Sáng 17/10, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường và Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo thẩm tra.

Theo Chính phủ, sau 15 năm thi hành, Luật Đo lường năm 2011 bộc lộ những hạn chế về chuyển đổi số, quản lý theo mức độ rủi ro, phát triển hạ tầng đo lường, phân cấp và cải cách thủ tục hành chính.

Dự thảo luật hướng tới số hóa hoạt động đo lường, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, công nhận giá trị pháp lý của chứng thư điện tử; chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên rủi ro. Đồng thời, dự thảo thúc đẩy phát triển năng lực đo lường quốc gia, huy động nguồn lực doanh nghiệp, đơn giản hóa thủ tục và phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa các cấp.

Theo Chính phủ, các sửa đổi dự kiến cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm độ chính xác của phép đo, phòng, chống gian lận và bảo vệ người tiêu dùng.

Dự thảo giữ nguyên phân loại phương tiện đo nhóm 1 và nhóm 2, đồng thời bỏ việc phân nhóm hàng đóng gói sẵn và dấu định lượng, kể cả theo hình thức tự nguyện. Bao bì đã in dấu định lượng được tiếp tục sử dụng trong 24 tháng. Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho rằng một số chính sách cần được cụ thể hóa rõ hơn, nhất là cơ chế quản lý phương tiện đo nhóm 2 theo mức độ rủi ro.

Hiện có khoảng 6,4 triệu thiết bị thuộc 69 loại phương tiện đo nhóm 2. Do các thiết bị có mức độ rủi ro và điều kiện sử dụng khác nhau, Ủy ban đề nghị quy định nguyên tắc quản lý dựa trên rủi ro, tính đến mục đích sử dụng, độ ổn định của thiết bị và lịch sử tuân thủ để lựa chọn phương thức kiểm soát phù hợp.

Đối với phương tiện đo nhập khẩu, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung nguyên tắc thừa nhận kết quả thử nghiệm, chứng nhận của nước ngoài nhằm tránh thử nghiệm trùng lặp, giảm chi phí và thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Về việc bỏ dấu định lượng trên nhãn hàng hóa, dự thảo cần làm rõ cơ chế hậu kiểm thay thế, trách nhiệm doanh nghiệp trong kiểm soát định lượng theo lô và lưu trữ dữ liệu phục vụ kiểm tra; đồng thời có quy định chuyển tiếp phù hợp với bao bì đã in sẵn.

Ủy ban cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của chủ quản nền tảng, sàn thương mại điện tử khi kinh doanh phương tiện đo không bảo đảm chất lượng. Đối với hành vi can thiệp làm sai lệch kết quả đo bằng phần mềm hoặc hệ thống từ xa, cần bổ sung cơ chế phát hiện, kiểm soát và xác định trách nhiệm của các bên liên quan, bảo đảm quy định cấm được thực thi hiệu quả.