Dự án Luật Bưu chính (sửa đổi): Mở rộng dịch vụ công ích, thúc đẩy chuyển đổi số

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, sau 15 năm thi hành, Luật Bưu chính năm 2010 đã góp phần thúc đẩy thị trường phát triển. Tuy nhiên, sự bùng nổ của thương mại điện tử và chuyển đổi số đòi hỏi phải sửa đổi toàn diện Luật, tạo cơ sở đưa bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và nền kinh tế số.

Dự thảo Luật gồm 8 chương, 51 điều, tập trung vào 4 nội dung chính: mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính; mở rộng dịch vụ bưu chính công ích; phát triển mạng bưu chính thành hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số; phát triển bưu chính số an toàn dựa trên dữ liệu và định danh người gửi.

Đáng chú ý, dự thảo mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập từ thư sang cả gói, kiện hàng hóa trên phạm vi toàn quốc, tạo điều kiện để người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo tiếp cận thương mại điện tử. Đồng thời, chuyển từ cấp phép trước sang đăng ký trực tuyến gắn với hậu kiểm, phân loại doanh nghiệp theo vai trò vận hành mạng và quy định cơ chế huy động doanh nghiệp bảo đảm lưu thông hàng hóa thiết yếu trong tình huống khẩn cấp.

Dự thảo cũng quy định mã nhận dạng duy nhất cho từng bưu gửi, tăng cường quản lý, truy vết và bảo vệ dữ liệu; quy định Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí duy trì năng lực phục vụ tối thiểu của mạng bưu chính công cộng, yêu cầu doanh nghiệp hạch toán riêng hoạt động công ích và kinh doanh.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường và kinh tế số.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ tiêu chí phân biệt dịch vụ bưu chính với hoạt động vận tải, logistics độc lập; hoàn thiện quy định về mạng bưu chính, điều kiện kinh doanh và cơ chế hậu kiểm, tránh chồng chéo quản lý, phát sinh thủ tục, chi phí không cần thiết.

Đối với việc mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập sang gói, kiện hàng hóa, cần tính toán nguồn kinh phí hỗ trợ. Đồng thời, quy định về định danh và truy vết bưu gửi phải phù hợp với điều kiện thực tế, nhất là tại các bưu cục nhỏ ở nông thôn và đối với dịch vụ thư tín truyền thống. Các tiêu chí đánh giá rủi ro, thẩm quyền kiểm tra và trách nhiệm bồi thường khi xác định sai mức độ rủi ro cũng cần được làm rõ.

Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về bưu chính công ích, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động bưu chính.

Theo Báo cáo thẩm tra, hồ sơ dự án Luật cơ bản đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai (tháng 10/2026).