Tăng quyền chủ động cho địa phương trong thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia hợp nhất
Sáng 15/10, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026–2035, chủ trì hội nghị triển khai Chương trình.
Hội nghị được kết nối trực tuyến tới các địa phương trên cả nước. Cùng dự có Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Phó trưởng Ban Chỉ đạo và lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu triển khai Chương trình theo phương châm “rõ chính sách, rõ địa bàn, rõ đối tượng thụ hưởng”; phân cấp triệt để để chính quyền địa phương quyết định, thực hiện và chịu trách nhiệm.
Việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm đầy đủ các mục tiêu, chính sách và quyền lợi của người dân đã được Quốc hội quyết định, lấy người dân làm chủ thể thay vì chỉ là đối tượng nhận hỗ trợ thụ động.
Theo Phó Thủ tướng, ngày 24/8/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình trên cơ sở hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia, gồm: xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phát triển văn hóa; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.
Ngày 12/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 367/2026/NĐ-CP quy định cụ thể nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình. Cùng ngày, Thủ tướng ban hành Quyết định số 1966/QĐ-TTg kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương và định hướng kiện toàn Ban Chỉ đạo tại các địa phương.
Phó Thủ tướng đánh giá đây là bước thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng, Nhà nước, Quốc hội nhằm đổi mới phương thức quản lý, tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả chính sách về văn hóa, giáo dục, y tế, nông thôn mới, giảm nghèo, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Để Chương trình sớm tạo chuyển biến thực chất, Phó Thủ tướng đề nghị hội nghị làm rõ các nhiệm vụ cốt lõi, điểm mới trong Nghị quyết và Nghị định; cơ chế chỉ đạo, điều phối, trách nhiệm của Ban Chỉ đạo Trung ương và các bộ, ngành. Các đại biểu cần báo cáo ngắn gọn, đề xuất giải pháp cụ thể, khả thi; lãnh đạo các bộ, ngành tập trung giải đáp kiến nghị của địa phương.
Báo cáo tại hội nghị, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc hợp nhất 4 chương trình không phải làm lại từ đầu mà nhằm tái cơ cấu toàn diện cách quản lý, điều hành. Chương trình mới hướng tới giảm tầng nấc trung gian, xóa bỏ trùng lặp, tăng phân cấp và quyền chủ động cho địa phương, chuyển từ kiểm soát “đầu vào” sang quản trị theo “kết quả đầu ra”.
Bộ trưởng nhấn mạnh nguồn lực phải tập trung đúng mục tiêu, kiên quyết không sử dụng vốn Chương trình để trả lương hoặc chi hoạt động thường xuyên của bộ máy; trao quyền cho cấp xã quản lý các dự án quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản. Kết quả đánh giá hiệu quả thực hiện là căn cứ trực tiếp để phân bổ ngân sách những năm tiếp theo.

Tinh thần hành động xuyên suốt được Bộ trưởng khái quát bằng nguyên tắc “3 không”: không chờ đợi khi đã rõ thẩm quyền và cơ chế; không đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên; không đánh giá hiệu quả thuần túy bằng số vốn giải ngân mà phải bằng sự thụ hưởng thực tế của người dân.
Báo cáo của Bộ Tài chính cũng đề cập việc lập kế hoạch, phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực; quy định chuyển tiếp và các nhiệm vụ cần triển khai sau khi Nghị định có hiệu lực.
Tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo về cơ chế chỉ đạo, điều phối, phân công trách nhiệm, phối hợp thực hiện, theo dõi và thông tin báo cáo.
Các địa phương phản ánh tình hình triển khai, nêu những nội dung cần làm rõ sau hợp nhất; lãnh đạo các bộ, cơ quan trao đổi để thống nhất tổ chức thực hiện trong thời gian tới.
PV