Góc khuất hội nhóm trên mạng xã hội và những hệ lụy khôn lường

Sự bùng nổ của các hội nhóm tiêu cực trên mạng xã hội

Hiện nay, tình trạng giới trẻ tham gia các cộng đồng trực tuyến lệch chuẩn đang tăng mạnh. Việc sử dụng mạng xã hội bùng nổ kéo theo sự xuất hiện của nhiều hội nhóm tiêu cực. Thực trạng này đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của các em. Đồng thời, nó làm gia tăng vấn đề bắt nạt trực tuyến nguy hiểm. Sự phát triển này làm rạn nứt sâu sắc quan hệ gia đình đời thực. Vì vậy, công tác giáo dục phụ huynh cần được chú trọng để bảo vệ con em. Việc đảm bảo an toàn mạng và ngăn chặn lừa đảo trực tuyến trở nên cấp bách. Tất cả là do thuật toán mạng xã hội liên tục gợi ý nội dung xấu độc.

Thời gian qua, dư luận không khỏi lo lắng trước sự nở rộ của các hội nhóm cực đoan. Điển hình là các nhóm "Con ghét bố mẹ" thu hút từ hàng chục nghìn đến gần 200.000 thành viên.

Ban đầu, đây là nơi người trẻ tìm đến để giải tỏa áp lực cuộc sống. Tuy nhiên, không gian này nhanh chóng biến tướng thành chiếc bẫy thao túng tâm lý.

Sự "đồng cảm độc hại" khiến các cảm xúc tiêu cực bị cộng hưởng mạnh mẽ. Nhiều thành viên sẵn sàng sử dụng ngôn từ bạo lực, xúc phạm đấng sinh thành.

Sự ẩn danh trên không gian mạng làm giảm trách nhiệm đạo đức đời thực. Khi liên tục tiếp xúc với thông tin tiêu cực, nhận thức của trẻ bị lệch lạc.

Nhiều em ngộ nhận rằng việc thù ghét gia đình là bình thường. Điều này củng cố suy nghĩ cực đoan, trực tiếp tàn phá tình cảm ruột thịt.

Thậm chí, một bài viết về cuộc thi tranh biện gia đình tại trường học cũng bị tấn công mạng. Ban quản trị bắt buộc phải tắt tính năng tương tác để ngăn chặn làn sóng công kích.

Hiện tượng giới trẻ sa ngã vốn xuất phát từ sự cộng hưởng nguy hiểm giữa lỗ hổng gia đình và mặt trái của công nghệ.

Sự đứt gãy kết nối bắt đầu khi khoảng cách thế hệ ngày càng lớn, cha mẹ quá bận rộn kiếm sống hoặc vô tình áp đặt kỳ vọng quá cao.

Khi không tìm thấy sự thấu hiểu nơi tổ ấm, những người trẻ cô độc chọn cách lên mạng để tìm kiếm sự thừa nhận từ người lạ.

Đáng tiếc, nhiều cha mẹ hiện nay lại thiếu kỹ năng định hướng con trên không gian số. Việc thả lỏng quá mức hay kiểm soát cực đoan đều vô tình đẩy con vào tâm lý nổi loạn, biến các em thành mồi ngon cho cạm bẫy.

Bên cạnh lỗ hổng giáo dục phụ huynh, cơ chế kỹ thuật cũng tiếp tay cho sự sa ngã này. Các nền tảng vận hành với mục tiêu giữ chân người dùng bằng mọi giá.

Chỉ cần một lần trẻ tò mò bấm xem, thuật toán mạng xã hội sẽ liên tục đẩy vào bảng tin các nội dung độc hại tương tự, giam hãm nhận thức của các em trong một "hộp kén" tiêu cực.

Cộng hưởng với đó là hiệu ứng đám đông từ những lượt tương tác ảo, dễ khiến người trẻ lầm tưởng quan điểm lệch chuẩn là xu hướng tự do. Chính sự tò mò kết hợp với việc thiếu bản lĩnh tự vệ trước các bẫy tinh vi đã khiến họ trượt dài không lối thoát.

Mặt tối nguy hiểm hơn nằm ở các hội nhóm "Góc khuất hôn nhân", "Ngoại tình" hay "Khu vực Dating". Tại đây, sự thủy chung bị chế giễu, việc lừa dối được tung hô như bản lĩnh.

Dưới danh nghĩa hẹn hò, các nhóm này biến tướng thành môi trường mại dâm trá hình hoặc đổi chác "sugar baby - sugar daddy". Đây cũng là nơi bùng nổ nạn bắt nạt trực tuyến, bôi nhọ danh dự và hủy hoại nhân cách giới trẻ.

Nghiêm trọng nhất, các không gian này đã trở thành "sàn săn người" của tội phạm xuyên quốc gia. Các đối tượng ẩn danh rải mã QR để dẫn dụ người dùng vào nhóm kín Telegram, Zalo. Chúng dùng hình ảnh nhạy cảm để tống tiền hoặc lừa đảo tài chính, ép nạn nhân vào cảnh nợ nần.

Đáng sợ hơn, tội phạm lợi dụng tâm lý bế tắc của người trẻ để dụ dỗ "việc nhẹ lương cao". Sau đó, chúng lừa gạt, bắt cóc nạn nhân sang các sòng bạc tại Campuchia, Myanmar hay Philippines.

Tại nước ngoài, các em bị giam lỏng, tra tấn và cưỡng bức lao động trực tuyến. Nhiều người đã phải đánh đổi cả mạng sống, số khác mang dị tật thể xác lẫn tinh thần suốt đời.

Ai bảo vệ người dùng trước những góc khuất trên mạng xã hội?

Trước thực trạng này, đối với giới trẻ các chuyên gia khẳng định phụ huynh không thể chỉ cấm đoán hay tịch thu thiết bị.

Điều cốt lõi là phải tạo cho trẻ một “điểm tựa tâm lý an toàn” ngay tại nhà. Do đó, vai trò của giáo dục phụ huynh cần được nâng cao hơn bao giờ hết.

Gia đình chính là không gian quan trọng nhất để con cái yên tâm chia sẻ. Việc đồng hành phải bắt đầu bằng sự kết nối cảm xúc chân thành.

Người lớn cần giảm bớt cái tôi, tăng cường đối thoại và tôn trọng chính kiến của con. Khi cha mẹ biết lắng nghe, mọi mâu thuẫn đều có thể được tháo gỡ từ sớm. Điều này giúp trẻ phát triển lành mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

Theo Chuyên gia tâm lý, BS Hoàng Vũ Quỳnh Trang, chuyên ngành Nhi khoa Phát triển Hành vi và Tâm lý Lâm sàng Nhi khoa nhận định tuổi vị thành niên là giai đoạn trẻ có nhiều thay đổi đồng thời về cơ thể, nhận thức, cảm xúc và các mối quan hệ. Trẻ bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến hình ảnh bản thân, bạn bè và sự công nhận của người khác.

Cùng với đó là nhu cầu được tự quyết, được tôn trọng và có không gian riêng. “Tăng quyền tự chủ đi cùng với tăng trách nhiệm.” Đây là một nguyên tắc quan trọng khi cha mẹ đồng hành cùng trẻ trong môi trường số. Một đứa trẻ càng lớn càng không thể được bảo vệ chỉ bằng cách người lớn quyết định mọi thứ thay mình.

Bên cạnh gia đình, cơ quan quản lý cần siết chặt kiểm duyệt nội dung độc hại. Các nền tảng công nghệ phải tối ưu thuật toán để ngăn chặn dòng thông tin xấu độc.

Những tính năng hiển thị thông điệp hỗ trợ tâm lý cần được nhân rộng kịp thời.

Theo Thượng tá, TS. Đào Trung Hiếu - Chuyên gia Tội phạm học, Thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia thì điều đáng lo ngại trong các hội nhóm không chỉ là bài đăng, phần bình luận mang tính tiêu cực mà còn ở hiệu ứng “đám đông giả”.

Để nhận diện rủi ro từ những không gian mạng độc hại này, Thượng tá, TS. Đào Trung Hiếu cho rằng, trước các nhóm ẩn danh vắng bóng sự định hướng từ người lớn, nguy cơ thao túng nhận thức là rất lớn.

Do đó, năng lực an toàn số hiện nay không chỉ dừng ở việc nhận biết tin giả, mà quan trọng hơn là giúp người trẻ nhận diện được cả "đám đông giả" đứng sau một thông điệp. Đừng đếm lượt thích hay tài khoản, hãy kiểm tra tính đúng đắn của lập luận.

Sự đồng hành từ xã hội sẽ giúp nâng đỡ người trẻ vượt qua khủng hoảng. Bản thân người trẻ cũng cần học cách tự bảo vệ mình trên không gian số đầy cạm bẫy.