Bí đao khổng lồ vượt biển ra đảo Nhơn Châu

Đất nghèo, gió mặn vẫn cho bí nặng 32kg

Ở Chánh Trạch 2, xã Mỹ Thọ, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định cũ, nay thuộc xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai, những quả bí đao khổng lồ từ lâu đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương.

Nơi đây được biết đến với tên gọi “làng bí đao khổng lồ”, nơi người dân gìn giữ một giống bí đặc biệt qua nhiều thế hệ.

Những quả bí trồng tại vùng đất này thường đạt trọng lượng 40-60kg, cá biệt có quả gần 70kg.

Theo người dân Chánh Trạch, vùng đất này được bàu nước lớn cùng phù sa từ núi Ô Phi bồi đắp. Họ tin rằng điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt đã tạo nên “mạch đất” giúp giống bí gia truyền phát triển vượt trội.

Câu chuyện về vùng đất “thiên địa giao hòa” được người dân truyền từ đời này sang đời khác, cùng với đó là kinh nghiệm chọn giống, chăm sóc được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Điều đặc biệt là giống bí này khi đem trồng ở nơi khác thường không cho quả lớn như tại Chánh Trạch. Những quả đạt khoảng 30kg đã được xem là khá lớn.

Thế nhưng, mới đây giống bí đặc biệt ấy đã có một hành trình khác, vượt biển ra xã đảo Nhơn Châu.

Nhơn Châu, còn gọi là Cù Lao Xanh, là xã đảo thuộc tỉnh Gia Lai, cách khu vực Quy Nhơn khoảng 24km về phía đông.

Hòn đảo được biết đến với cảnh quan hoang sơ, biển xanh và những bãi đá đặc trưng. Tuy nhiên, điều kiện sản xuất nông nghiệp tại đây lại không thuận lợi.

Phần lớn địa hình đảo là đồi núi đá, diện tích đất sản xuất hạn chế. Nhiều khu vực là đất cát nghèo dinh dưỡng. Đảo không có sông, suối tự nhiên nên nguồn nước phục vụ sản xuất chủ yếu dựa vào nước mưa và các công trình trữ nước.

Gió mạnh, hơi mặn từ biển và thời tiết khắc nghiệt cũng khiến việc trồng trọt trên đảo gặp nhiều khó khăn.

Từ lâu, sinh kế của người dân Nhơn Châu chủ yếu dựa vào khai thác, nuôi trồng thủy sản và phát triển du lịch.

Trong điều kiện đó, tháng 4/2026, địa phương đưa giống bí đao từ Phù Mỹ Đông ra đảo trồng thử nghiệm.

Khoảng 100m² đất vốn là ruộng lúa nhưng bị bồi lấp theo thời gian được cải tạo để làm nơi trồng bí.

Theo đại úy Nguyễn Văn Khứ, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Nhơn Châu, lứa bí đầu tiên cho khoảng 15 quả, trọng lượng trung bình 25-30kg/quả.

“Hiện chúng tôi tiếp tục chăm sóc để theo dõi khả năng sinh trưởng và thích nghi của cây trong điều kiện trên đảo”, ông Khứ cho biết.

Như vậy, dù rời vùng đất có thể cho những quả bí gần 70kg, khi ra đảo, giống bí này vẫn cho những quả nặng hàng chục ký.

Tín hiệu đáng mừng, tính chuyện làm sản phẩm du lịch của Cù Lao Xanh

Theo ông Dương Hiệp Hưng, Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu, dù phải sinh trưởng trong điều kiện đặc thù của xã đảo, cây bí vẫn phát triển và cho quả.

Kích thước bí hiện chưa bằng những quả được trồng tại Phù Mỹ Đông. Tuy nhiên, việc giống cây này thích nghi, sinh trưởng và kết trái trong điều kiện đất đai, khí hậu đặc thù của Nhơn Châu là tín hiệu đáng mừng.

Địa phương đang tiếp tục theo dõi quá trình sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả.

Nếu cây bí phát triển ổn định, cho năng suất và chất lượng tốt, xã Nhơn Châu sẽ nghiên cứu nhân rộng mô hình, hỗ trợ giống để người dân mở rộng diện tích.

Với một xã đảo có diện tích đất sản xuất hạn chế, việc tìm thêm một loại cây trồng có khả năng thích nghi sẽ mở thêm hướng cho sản xuất nông nghiệp.

Đặc biệt, những quả bí nặng hàng chục ký có thể tạo nên một sản phẩm khác biệt nếu được trồng ổn định trên đảo.

Không chỉ là câu chuyện về một loại cây trồng, những quả bí khổng lồ còn có thể gắn với hoạt động du lịch của Nhơn Châu. Du khách đến Cù Lao Xanh không chỉ trải nghiệm biển đảo mà có thể được chứng kiến những vườn bí với những quả nặng hàng chục ký.

Từ “làng bí đao khổng lồ” ở Phù Mỹ Đông, giống bí gia truyền đang trải qua một cuộc thử sức đặc biệt giữa biển.

Những quả bí 25-30kg đầu tiên chưa thể sánh với những “quả khổng lồ” ở quê nhà, nhưng cho thấy một điều đáng chú ý: giống bí vốn quen với vùng đất phù sa đã có thể bén rễ trên một hòn đảo đầy nắng, gió và hơi mặn.

Nếu những vụ tiếp theo tiếp tục cho kết quả khả quan, câu chuyện về giống bí đao đặc biệt này có thể sẽ có thêm một chương mới, từ “đất lành” Chánh Trạch đến vùng biển Cù Lao Xanh.