Giáo dục

Theo dự thảo, phạm vi điều chỉnh gồm chuẩn bị, tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề cấp tỉnh, kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia; đồng thời chuẩn bị, tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN, châu Á và thế giới. Đối tượng áp dụng được mở rộng, gồm người học, nhà giáo, người dạy nghề, nghệ nhân, chuyên gia, lao động có kỹ năng nghề cùng các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, hiệp hội, doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân liên quan.

Thi kỹ năng nghề sẽ được quy định cụ thể hơn

Bộ GD&ĐT cho biết Việt Nam đã tổ chức 12 kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia, tham gia 11 kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN và 9 lần dự kỳ thi kỹ năng nghề thế giới. Do giới hạn độ tuổi theo tiêu chuẩn của Tổ chức Kỹ năng nghề thế giới, trong đó không quá 22 tuổi và không quá 25 tuổi đối với một số nghề, thí sinh chủ yếu là học sinh, sinh viên của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

Theo cơ quan soạn thảo, hiện chưa có văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn cụ thể hoạt động tổ chức, tham dự thi kỹ năng nghề các cấp trong nước và quốc tế. Thực tế còn có tình trạng ban tổ chức một số kỳ thi cấp tỉnh thành lập muộn hoặc chưa được giao đầy đủ trách nhiệm; quy chế tổ chức, huấn luyện đội tuyển chưa được xây dựng, phê duyệt, công bố kịp thời.

Dự thảo vì vậy đề xuất quy định xuyên suốt các khâu, từ lựa chọn nghề, xây dựng kế hoạch, ban hành quy chế, xây dựng đề thi, đăng ký, tuyển chọn và huấn luyện thí sinh đến tổ chức thi trong nước và chuẩn bị tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế.

Đáng chú ý, nghề được lựa chọn tổ chức thi không chỉ giới hạn trong danh mục nghề nghiệp Việt Nam hoặc danh mục nghề đào tạo. Dự thảo còn tính đến các nghề được tổ chức tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế, nghề mới, nghề đáp ứng yêu cầu ưu tiên của sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hội nhập quốc tế, cũng như nghề do bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp đề xuất.

Một điểm mới về tiến độ chuẩn bị là kế hoạch tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia phải được công bố tối thiểu 9 tháng trước ngày khai mạc; Quy chế chuẩn bị, tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia được ban hành tối thiểu 6 tháng trước ngày khai mạc.

Đề thi kỹ năng nghề hướng tới chuẩn quốc tế

Với những nghề được tổ chức tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia và đồng thời xuất hiện trong các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế, dự thảo đề xuất biên soạn đề thi dựa trên mô tả kỹ thuật, tài liệu liên quan và đề thi được sử dụng tại kỳ thi quốc tế.

Quy định này nhằm tăng sự gắn kết giữa nội dung thi trong nước với yêu cầu kỹ thuật và thực tiễn nghề nghiệp quốc tế.

Dự thảo cũng đề xuất tăng cường sự tham gia của cơ sở giáo dục, hiệp hội và doanh nghiệp trong tuyển chọn, huấn luyện thí sinh; huy động chuyên gia, cơ sở vật chất, trang thiết bị và các nguồn lực hợp pháp phục vụ kỳ thi.

Về kinh phí, dự thảo thiết kế theo hướng kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn xã hội hóa, nguồn tự bảo đảm của cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác. Ngân sách nhà nước được định hướng ưu tiên cho các nghề trọng điểm, nghề mũi nhọn có tính cạnh tranh cao, nhu cầu lớn và khả năng chuyển dịch lao động trên thị trường quốc tế.

Mở rộng cách tuyển chọn thí sinh thi quốc tế

Đối với kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế, dự thảo đề xuất người học được lựa chọn có thể là thí sinh đoạt giải tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia.

Đáng chú ý, trường hợp người học không tham dự kỳ thi quốc gia nhưng được cơ sở giáo dục, hiệp hội, cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp lựa chọn, đề cử tham dự kỳ thi quốc tế vẫn có thể được xem xét nếu đáp ứng quy định của kỳ thi quốc tế và sử dụng kinh phí xã hội hóa, nguồn tự bảo đảm hoặc nguồn hợp pháp khác.

Dự thảo cũng cho phép lựa chọn cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức làm đơn vị chủ trì huấn luyện thí sinh tham dự các kỳ thi quốc tế.

Bên cạnh tổ chức thi, dự thảo dành một chương quy định về công nhận, vinh danh và khen thưởng đối với tập thể, cá nhân có thành tích, qua đó gắn kết quả thi kỹ năng nghề với các chính sách hiện hành dành cho người học, nhà giáo và những người có đóng góp cho hoạt động phát triển kỹ năng nghề.

Dự thảo Thông tư đang được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trước khi hoàn thiện.

Minh Lý