Mạng lưới đường sắt đô thị tái thiết đô thị Thủ đô

Hà Nội tăng tốc phát triển mạng lưới đường sắt đô thị

Theo thông tin từ Ban Quản lý ĐSĐT Hà Nội, 5 tuyến ĐSĐT vừa được khởi công có tổng chiều dài hơn 300km, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1,3 triệu tỷ đồng. Đây là chương trình đầu tư hạ tầng giao thông có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô, đánh dấu bước chuyển mình từ đầu tư từng tuyến riêng lẻ sang đầu tư đồng bộ.

Việc thành phố khởi công đồng loạt 5 tuyến ĐSĐT là dấu mốc quan trọng để từng bước hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, trong đó giao thông công cộng được xác định là động lực chính để dẫn dắt và định hình phát triển không gian đô thị của thành phố. Các tuyến ĐSĐT được xây dựng sẽ là các trục xương sống dẫn dắt sự phát triển đô thị theo mô hình đa cực, đa hướng; không chỉ giải quyết bài toán giao thông mà còn mở ra không gian phát triển mới, hình thành các khu đô thị hiện đại, đồng thời thúc đẩy chỉnh trang những khu vực đô thị hiện hữu.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên quy hoạch xác định metro không chỉ là phương tiện di chuyển công cộng, mà còn hoạch định lại không gian đô thị Hà Nội với mục tiêu: metro đến đâu, đô thị phát triển đến đó.

Kinh nghiệm từ nhiều nước có mạng lưới metro phát triển vượt bậc như Nhật Bản, Hàn Quốc cho thấy các tuyến đường sắt không chỉ giải quyết bài toán giao thông mà còn thúc đẩy phát triển đô thị theo mô hình TOD - lấy hệ thống giao thông công cộng như metro, xe buýt nhanh BRT làm trung tâm.

Sự phát triển đồng bộ của metro và chuỗi đô thị TOD dọc tuyến sẽ khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, tăng cường liên kết vùng và từng bước hiện thực hóa mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm theo quy hoạch thủ đô.

Tái thiết không gian đô thị Thủ đô

Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB), mỗi nhà ga không chỉ là điểm trung chuyển mà cần trở thành một trung tâm tích hợp, có khả năng thu hút dòng người, phát triển các khu văn phòng, khu dân cư chất lượng cao và hệ sinh thái dịch vụ đi kèm. TOD sẽ tạo nguồn thu và hỗ trợ vận hành hệ thống.

Bên cạnh đó, để triển khai mô hình TOD đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước với khu vực tư nhân, cùng chia sẻ nguồn lực và lợi ích. Nói cách khác, đang có sự đột phá dịch chuyển tư duy từ "xây metro để phục vụ đô thị" sang mô hình TOD "xây đô thị quanh metro". Đây sẽ là nền tảng để hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, giảm áp lực lên khu vực lõi trung tâm cũng như tạo không gian cho các cực tăng trưởng mới.

Theo PGS-TS Nguyễn Hồng Thái, Phó chủ tịch Hội Kinh tế Vận tải Đường sắt VN, metro không chỉ là một dự án giao thông mà còn là công cụ để tái cấu trúc không gian đô thị và định hình mô hình phát triển mới của thủ đô. Trong nhiều năm qua, khu vực nội đô lịch sử phải chịu áp lực rất lớn về dân số, giao thông, hạ tầng và môi trường.

Thực tế Hà Nội đang triển khai hàng loạt dự án giãn dân, di dời các cơ sở giáo dục, y tế, sản xuất ra ngoài trung tâm. Việc đồng loạt khởi công 5 tuyến metro chính là cơ hội vàng để hiện thực hóa quá trình tái thiết không gian đô thị Thủ đô khi metro không chỉ kéo giãn không gian đô thị mà còn phân bổ lại dân cư, việc làm và các hoạt động kinh tế.

Trang Nhi