Kiến tạo “cửa ngõ số” trong quản lý xuất nhập cảnh

Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số quốc gia, xuất nhập cảnh không còn đơn thuần là hoạt động kiểm soát người ra, vào lãnh thổ. Đây đang trở thành một trong những lĩnh vực phản ánh rõ nét năng lực quản trị quốc gia, mức độ hiện đại của nền hành chính công và khả năng thích ứng của lực lượng thực thi pháp luật trước những thách thức an ninh ngày càng phức tạp.

Không lâu trước đây, mỗi lần cần làm hộ chiếu hay giải quyết các thủ tục xuất nhập cảnh, nhiều người dân Thanh Hóa phải vượt hàng chục, thậm chí hàng trăm ki-lô-mét để đến cơ quan Công an cấp tỉnh. Với người dân vùng sâu, vùng xa hay người cao tuổi, những chuyến đi ấy đồng nghĩa với chi phí, thời gian và không ít phiền toái.

Tại xã Vĩnh Lộc, bà Biện Thị Nhường không giấu được niềm vui khi hoàn tất thủ tục cấp đổi hộ chiếu ngay tại địa phương thông qua tài khoản VNeID mức độ 2. Thay vì phải dành cả ngày đi lại như trước, giờ đây chỉ với một chiếc điện thoại thông minh cùng sự hỗ trợ của cán bộ Công an, mọi thao tác đều được thực hiện nhanh chóng tại nơi cư trú.

“Trước đây muốn làm hộ chiếu phải xuống tận Công an tỉnh, đi xa lại mất thời gian. Nay được hướng dẫn làm ngay tại xã, tôi thấy rất thuận tiện, đỡ vất vả hơn nhiều”, bà Nhường chia sẻ.

Câu chuyện của bà Nhường là minh chứng sinh động cho sự thay đổi trong cách tiếp cận của lực lượng quản lý xuất nhập cảnh Thanh Hóa. Người dân không còn phải tìm đến cơ quan quản lý; ngược lại, dịch vụ công đang được chủ động đưa đến gần dân hơn thông qua các tổ công tác cơ sở, những buổi hướng dẫn trực tiếp và hệ thống dịch vụ công trực tuyến ngày càng hoàn thiện.

Đằng sau sự thuận tiện ấy là những nỗ lực bền bỉ của lực lượng quản lý xuất nhập cảnh trong việc đưa công nghệ trở thành công cụ phục vụ người dân, góp phần xây dựng nền hành chính công thân thiện, hiện đại và hiệu quả.

Nếu trước đây hồ sơ giấy là “xương sống” của công tác quản lý xuất nhập cảnh, thì ngày nay dữ liệu đang trở thành “hạ tầng mềm” quyết định hiệu quả quản trị.

Mỗi lượt khai báo lưu trú, mỗi lần quét hộ chiếu hay thẻ căn cước công dân, mỗi giao dịch điện tử phát sinh đều góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu số thống nhất, liên thông và được cập nhật theo thời gian thực.

Hiện hơn 4.800 người nước ngoài đang cư trú, lao động và học tập trên địa bàn Thanh Hóa được quản lý thông qua hệ thống dữ liệu điện tử kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu xuất nhập cảnh của Bộ Công an.

Tại các khách sạn, doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, hiệu quả của quá trình số hóa được cảm nhận rõ rệt. Những quy trình khai báo từng phụ thuộc vào giấy tờ và nhiều khâu trung gian nay được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, giúp tiết kiệm thời gian, giảm sai sót và nâng cao khả năng truy xuất thông tin.

Theo bà Phạm Thị Hạnh, Trưởng phòng Nhân sự một khách sạn tại Nghi Sơn, việc khai báo lưu trú hiện nay diễn ra nhanh chóng và thuận tiện hơn rất nhiều. Chỉ cần quét căn cước công dân hoặc hộ chiếu, toàn bộ thông tin cần thiết được cập nhật tức thời lên hệ thống, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian đồng thời hỗ trợ cơ quan chức năng nắm bắt thông tin kịp thời.

Không chỉ phục vụ quản lý cư trú, dữ liệu xuất nhập cảnh còn hỗ trợ hiệu quả cho nhiều lĩnh vực khác như tố tụng, xác minh nhân thân, giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài hay bảo đảm an ninh, trật tự. Dữ liệu được tạo ra một lần nhưng có thể phục vụ nhiều mục tiêu quản trị khác nhau đó chính là giá trị cốt lõi của chuyển đổi số.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập sâu rộng, công tác xuất nhập cảnh đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Các loại tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, hoạt động tổ chức xuất nhập cảnh trái phép, mua bán người hay lợi dụng hợp tác quốc tế để xâm phạm an ninh quốc gia ngày càng diễn biến tinh vi và khó lường.

Yêu cầu đặt ra đối với lực lượng quản lý xuất nhập cảnh không chỉ là quản lý chặt chẽ mà còn phải dự báo sớm, phát hiện từ xa và chủ động ngăn ngừa nguy cơ.

Để làm được điều đó, phương thức quản lý truyền thống không còn đủ sức đáp ứng. Dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo cùng các hệ thống phân tích, đối sánh thông tin đang từng bước trở thành những “tai mắt điện tử”, giúp lực lượng chức năng nhận diện dấu hiệu bất thường, khoanh vùng nguy cơ và đưa ra biện pháp xử lý kịp thời.

Hiện đại hóa công tác xuất nhập cảnh vì thế không đơn thuần là nâng cấp công nghệ, mà chính là quá trình xây dựng một “lá chắn số” vững chắc, bảo vệ an ninh quốc gia trong điều kiện mới.

Thượng tá Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, đơn vị đang tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, từng bước xây dựng lực lượng tinh gọn, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trong mọi cuộc chuyển đổi, công nghệ chỉ là công cụ; con người mới là yếu tố quyết định thành công. Người cán bộ quản lý xuất nhập cảnh hôm nay không chỉ thực hiện nhiệm vụ kiểm soát giấy tờ hay giải quyết thủ tục hành chính.

Họ còn là những “chiến sĩ số” trên mặt trận bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; là cầu nối giữa quản lý nhà nước với phát triển kinh tế - xã hội; là những người góp phần xây dựng hình ảnh nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và thân thiện.

Nhận thức rõ điều đó, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa đang đồng thời tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi nghiệp vụ, thành thạo công nghệ và mang tư duy phục vụ hiện đại; đồng thời đẩy mạnh số hóa toàn diện các quy trình công tác.

Từ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, xử lý dữ liệu tập trung, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đến trả kết quả qua dịch vụ bưu chính công ích, từng khâu trong quy trình đều được số hóa đồng bộ.

Đặc biệt, việc triển khai cấp hộ chiếu trên nền tảng VNeID đã mở ra một phương thức phục vụ hoàn toàn mới. Thay vì chờ người dân tìm đến cơ quan quản lý, lực lượng xuất nhập cảnh chủ động đưa dịch vụ đến tận cơ sở, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các tiện ích số một cách dễ dàng hơn.

Từ những thủ tục hành chính được thực hiện trên môi trường số, những cơ sở dữ liệu được kết nối đồng bộ đến các quy trình quản lý thông minh đang từng ngày hoàn thiện, một nền quản trị hiện đại đang dần hình thành tại Thanh Hóa.

Ở đó, người dân được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp được tạo điều kiện thuận lợi hơn và an ninh quốc gia được bảo đảm vững chắc hơn. Đó cũng chính là mục tiêu mà lực lượng quản lý xuất nhập cảnh Thanh Hóa đang kiên trì theo đuổi: xây dựng một “cửa ngõ số” an toàn, thông suốt và hiện đại.

Thanh Phương