Đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý hội trong bối cảnh tinh gọn bộ máy

Bổ sung nhiều quy định để nâng cao hiệu quả quản lý hội

Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 126/2024/NĐ-CP về tổ chức, hoạt động và quản lý hội do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo.

Theo Bộ Nội vụ, dự thảo gồm 3 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 23 nội dung của Nghị định hiện hành nhằm khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình triển khai thực tế.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung trách nhiệm của Ban vận động thành lập hội. Theo đó, Ban vận động phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực và hợp pháp của toàn bộ thông tin, tài liệu trong hồ sơ đề nghị thành lập hội. Trưởng ban vận động chịu trách nhiệm chung, trong khi từng thành viên chịu trách nhiệm đối với các tài liệu do mình cung cấp.

Dự thảo cũng bổ sung quy định đối với các hội đang trong quá trình được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, xử lý thì việc tổ chức đại hội phải chờ kết quả giải quyết. Thời gian chờ xử lý sẽ không tính vào thời hạn gia hạn tổ chức đại hội theo quy định hiện hành.

Để phòng ngừa rủi ro trong hoạt động của hội, Bộ Nội vụ đề xuất bổ sung quy định cấm hội thực hiện hoạt động nhận tiền gửi, cho vay, tránh tình trạng biến tướng thành tổ chức tín dụng.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung các quy định về đình chỉ hoạt động có thời hạn nhằm tạo cơ sở pháp lý cho cơ quan quản lý xử lý các trường hợp phát sinh tranh chấp, mâu thuẫn nội bộ hoặc vi phạm trong quá trình hoạt động.

Đáng chú ý, Bộ Nội vụ cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về hội và quy định việc quản lý, khai thác, cung cấp thông tin từ cơ sở dữ liệu này, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước.

Đề xuất mở rộng cơ chế hoạt động, phù hợp yêu cầu hội nhập

Dự thảo lần này dành nhiều nội dung để tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn trong hoạt động của hội.

Theo Bộ Nội vụ, thực tế nhiều năm qua Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam và Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam đều có Chủ tịch là người nước ngoài. Từ thực tiễn đó, các hiệp hội và Bộ Công Thương đã kiến nghị sửa đổi quy định về tiêu chuẩn Chủ tịch hội.

Trên cơ sở nghiên cứu, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi quy định theo hướng Chủ tịch hội phải có quốc tịch Việt Nam, nhưng trong trường hợp đặc biệt có thể được Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Đề xuất này được đánh giá là phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của Việt Nam.

Ngoài ra, dự thảo cũng sửa đổi điều kiện thành lập hội trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình mới. Một số hội hoạt động trong lĩnh vực chuyên sâu, dù không đáp ứng đủ số lượng hội viên theo quy định nhưng có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội hoặc phù hợp với thông lệ quốc tế, vẫn có thể được xem xét thành lập.

Để xử lý các tranh chấp nội bộ phát sinh trong thực tiễn, dự thảo còn bổ sung nguyên tắc giải quyết trường hợp Chủ tịch hội không triệu tập họp Ban Chấp hành hoặc Ban Thường vụ theo đề nghị của các thành viên có thẩm quyền theo điều lệ hội.

Bên cạnh đó, trách nhiệm phối hợp của các bộ, ngành trong quản lý hoạt động hợp tác quốc tế, tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế, ký kết thỏa thuận quốc tế và tiếp nhận viện trợ nước ngoài của hội cũng được quy định rõ hơn nhằm bảo đảm quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại.

Đề xuất thay đổi cơ chế xác định hội được giao nhiệm vụ và chính sách thù lao

Một nội dung lớn khác của dự thảo là việc sửa đổi cơ chế xác định các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.

Bộ Nội vụ đưa ra hai phương án. Trong đó, phương án được đề xuất lựa chọn là giao Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc xác định các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở cả Trung ương và địa phương.

Theo cơ quan soạn thảo, phương án này phù hợp với chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy hiện nay khi các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Dự thảo đồng thời bổ sung trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc phê duyệt chương trình công tác hằng năm, tham gia ý kiến đối với kinh phí ngân sách hỗ trợ, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát hoạt động, quản lý tài chính, tài sản và công tác cán bộ của các hội thuộc diện này.

Liên quan đến chế độ thù lao, Bộ Nội vụ cho biết quá trình tổng kết thực tiễn cho thấy còn nhiều bất cập khi hiện nay chỉ người đã nghỉ hưu giữ chức danh lãnh đạo chuyên trách tại hội mới được hưởng chế độ thù lao.

Trên cơ sở rà soát các quy định liên quan, dự thảo tiếp tục cụ thể hóa chế độ thù lao đối với người đã nghỉ hưu giữ chức danh Chủ tịch, Phó Chủ tịch chuyên trách hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ. Mức thù lao tối đa đối với Chủ tịch hội hoạt động phạm vi toàn quốc hoặc liên tỉnh được đề xuất là 6,5 lần mức lương cơ sở; đối với Phó Chủ tịch chuyên trách là 5,5 lần mức lương cơ sở.

Đối với hội cấp tỉnh và cấp xã, mức hưởng được quy định theo từng cấp độ hoạt động nhằm bảo đảm phù hợp với quy mô tổ chức và yêu cầu nhiệm vụ.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh số lượng Phó Chủ tịch không chuyên trách tại các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và không làm phát sinh thêm đối tượng hưởng chính sách từ ngân sách nhà nước.

Với hàng loạt nội dung sửa đổi, bổ sung, dự thảo Nghị định được kỳ vọng sẽ hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức, hoạt động và quản lý hội, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới quản trị, tinh gọn bộ máy và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Nguyễn Cúc