Gần 600 phản ánh vi phạm/ngày: Người dân đang trở thành “cảm biến giao thông” của đô thị
Cùng với hệ thống camera AI đang mở rộng, mạng lưới giám sát giao thông tại Việt Nam đang dần hình thành mô hình đa nguồn dữ liệu, trong đó người dân giữ vai trò như những “cảm biến giao thông” phân tán trên đường phố.
Mở rộng mạng lưới giám sát
Theo số liệu của Cục Cảnh sát Giao thông (CSGT), từ 7h30 ngày 19/6 đến 7h30 ngày 20/6, Cục CSGT tiếp nhận gần 600 tin phản ánh vi phạm giao thông do người dân cung cấp. Các phản ánh được gửi qua nhiều nền tảng số, gồm 152 tin qua trang Facebook của Cục CSGT, 24 tin qua số Zalo của lãnh đạo Cục và 415 tin qua ứng dụng VNeTraffic.
Những tin phản ánh đủ căn cứ đã được chuyển đến công an các địa phương và đơn vị chức năng để xác minh, xử lý theo quy định. Dữ liệu này cho thấy xu hướng gia tăng rõ rệt vai trò của người dân trong việc giám sát trật tự an toàn giao thông; và không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin đơn lẻ mà đã hình thành dòng dữ liệu liên tục, đa kênh.
Cùng thời điểm, hệ thống camera AI cũng ghi nhận nhiều vi phạm. Tại ngã tư Phạm Văn Bạch - Hoàng Quán Chi (Hà Nội), camera ghi nhận 89 trường hợp mô tô vượt đèn đỏ và 95 trường hợp không đội mũ bảo hiểm chỉ trong 24 giờ. Trên tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai, tại Km20, camera phát hiện 9 trường hợp không thắt dây an toàn.
Sự kết hợp giữa dữ liệu từ camera AI và phản ánh của người dân đang tạo ra một bức tranh giám sát giao thông có độ phủ rộng hơn, liên tục hơn so với trước đây.
“Cảm biến phân tán” trong hệ thống giao thông
Nếu như trước đây công tác giám sát giao thông chủ yếu dựa vào lực lượng chức năng và hệ thống camera cố định, thì hiện nay, người dân đang dần trở thành một thành phần quan trọng trong mạng lưới phát hiện vi phạm.
Khái niệm “cảm biến giao thông” trong trường hợp này không mang tính kỹ thuật thuần túy, mà phản ánh vai trò của hàng nghìn người tham gia giao thông mỗi ngày, những người có thể ghi nhận, quay lại và gửi phản ánh về hành vi vi phạm ngay tại hiện trường.
Việc gần 600 phản ánh được gửi chỉ trong 24 giờ cho thấy mức độ sẵn sàng tham gia của người dân vào quá trình giám sát. Các nền tảng số như Facebook, Zalo và ứng dụng VNeTraffic đã trở thành kênh trung gian giúp rút ngắn khoảng cách giữa người dân và cơ quan thực thi pháp luật.
Từ góc độ quản lý, đây là sự mở rộng đáng kể về “độ phủ giám sát”. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống camera cố định hoặc lực lượng tuần tra, dữ liệu giờ đây được thu thập từ nhiều điểm không cố định, trải rộng trên toàn bộ không gian giao thông đô thị và liên tỉnh.
Từ phản ánh đơn lẻ đến dữ liệu quản lý đô thị
Việc tiếp nhận lượng lớn phản ánh từ người dân đặt ra một thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận quản lý giao thông: từ xử lý tình huống sang quản lý dựa trên dữ liệu.
Mỗi phản ánh, nếu đủ căn cứ, đều có thể trở thành một “điểm dữ liệu” trong hệ thống giám sát. Khi được tổng hợp theo thời gian, các dữ liệu này có thể giúp nhận diện các điểm nóng vi phạm, khung giờ thường xảy ra vi phạm hoặc nhóm hành vi phổ biến như vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm hay không thắt dây an toàn.
Khi kết hợp dữ liệu từ camera AI với dữ liệu phản ánh từ người dân, cơ quan chức năng có thể có cái nhìn toàn diện hơn về hành vi giao thông thực tế thay vì chỉ dựa vào quan sát trực tiếp hoặc các đợt cao điểm xử lý.
Sự gia tăng của các nguồn dữ liệu giám sát đang tạo thêm điều kiện cho công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý thông tin.
Trước hết việc gia tăng mạnh mẽ nguồn dữ liệu đặt ra yêu cầu về chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, xác minh và xử lý. Không phải mọi phản ánh đều có thể ngay lập tức trở thành căn cứ xử phạt, mà cần đảm bảo tính chính xác, hợp pháp và đầy đủ thông tin theo quy định.
Với số lượng lớn tin gửi về mỗi ngày, không tránh khỏi tình trạng hình ảnh mờ, thiếu thông tin, hoặc trùng lặp nội dung. Điều này đòi hỏi hệ thống xử lý phải có khả năng lọc, phân loại và xác thực dữ liệu hiệu quả.
Thứ hai là bài toán về quá tải xử lý. Khi người dân tham gia giám sát ngày càng nhiều, khối lượng dữ liệu tăng nhanh có thể gây áp lực lên lực lượng chức năng trong khâu xác minh và ra quyết định xử phạt.
Ngoài ra, yếu tố tâm lý xã hội cũng cần được cân nhắc. Việc người dân tham gia phản ánh vi phạm là tích cực, nhưng nếu thiếu cơ chế kiểm soát hợp lý có thể dẫn đến tình trạng lạm dụng, hoặc tạo ra tâm lý đối đầu trong một bộ phận người tham gia giao thông.
Do đó, việc xây dựng một hành lang pháp lý rõ ràng, cùng với hệ thống công nghệ hỗ trợ xử lý dữ liệu tự động, được xem là yêu cầu quan trọng để mô hình này vận hành ổn định và hiệu quả.
Sự tham gia ngày càng lớn của người dân cho thấy giao thông đô thị không còn là lĩnh vực quản lý đơn thuần của cơ quan chức năng, mà đang trở thành một không gian dữ liệu chung, nơi mỗi cá nhân đều có thể góp phần vào việc hình thành trật tự và an toàn trên đường phố.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, lưu lượng phương tiện tăng mạnh, việc mở rộng các kênh giám sát dựa trên công nghệ và cộng đồng được xem là một hướng đi tất yếu. Qua đó, hình thành một hệ sinh thái giám sát giao thông có độ bao phủ rộng hơn, hạn chế các khoảng trống trong công tác quản lý và tăng tính răn đe đối với hành vi vi phạm.