Cuộc đua doanh thu và những hệ lụy đối với an toàn hành khách

Áp lực doanh thu

Sáng 18/6, tại Km18 quốc lộ 9 qua xã Cam Lộ, tổ tuần tra kiểm soát của Trạm CSGT Đakrông - Phòng CSGT Công an tỉnh Quảng Trị dừng kiểm tra xe ô tô khách BKS 75E-007.xx, chạy tuyến cố định Huế - Viêng Chăn (Lào), phát hiện xe này chở quá số người quy định (51/46 người).

Tổ công tác đã lập biên bản vi phạm hành chính đối với tài xế điều khiển ô tô khách là anh T.V.H (SN 1981, trú tại xã Lộc An, TP Huế) về hành vi "Chở quá số người quy định được phép chở của phương tiện" quy định tại khoản 4 Điều 20 của Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Ngoài ra, lập biên bản vi phạm đối với chủ phương tiện trên là HTX Dịch vụ vận tải T.Đ, địa chỉ tại phường Thủy Xuân, TP. Huế về hành vi giao phương tiện cho người làm công điều khiển thực hiện hành vi vi phạm trên.

Chiều cùng ngày, từ nguồn tin phản ánh của người dân qua ứng dụng Zalo, Tổ CSGT số 3 thuộc Đội CSGT đường bộ cao tốc số 4 (Cục CSGT) đã dừng kiểm tra một xe khách lưu thông trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng xác định phương tiện mang biển kiểm soát 97E-XX1.X0 do tài xế V.K.H. điều khiển đang chở 40 người, trong khi số người được phép chở theo thiết kế chỉ là 35. Hành vi này đã bị lập biên bản xử lý theo quy định của Nghị định số 168/2024/NĐ-CP.

Theo quy định hiện hành, với hành vi chở quá số người được phép, lái xe có thể bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng. Đơn vị kinh doanh vận tải có thể bị xử phạt từ 20 đến 40 triệu đồng, đồng thời bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng phù hiệu từ 1 đến 3 tháng.

Nhìn vào con số vi phạm, nhiều người có thể cho rằng việc chở thêm 5 hành khách không phải là vấn đề quá nghiêm trọng. Tuy nhiên, đằng sau những trường hợp như vậy là câu chuyện lớn hơn về áp lực doanh thu trong hoạt động vận tải.

Những năm gần đây, thị trường vận tải hành khách chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ giữa các loại hình vận chuyển. Bên cạnh xe khách truyền thống còn có đường sắt, hàng không giá rẻ, xe hợp đồng điện tử và nhiều lựa chọn di chuyển khác. Trong bối cảnh đó, không ít doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực duy trì lượng khách, bảo đảm doanh thu để bù đắp chi phí nhiên liệu, nhân công, bảo dưỡng phương tiện và các khoản chi vận hành.

Áp lực kinh doanh là thực tế khách quan. Tuy nhiên, khi mục tiêu tối đa hóa doanh thu trở thành ưu tiên hàng đầu, nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông cũng gia tăng. Chở quá số người quy định là một trong những biểu hiện dễ nhận thấy nhất của xu hướng này.

Khi lợi nhuận được đặt trước yếu tố an toàn

Hoạt động vận tải hành khách có đặc thù liên quan trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe của nhiều người. Vì vậy, các quy định về số ghế, tải trọng hay điều kiện khai thác phương tiện đều được xây dựng trên cơ sở tính toán kỹ thuật và yêu cầu bảo đảm an toàn.

Việc chở quá số người không đơn thuần là vi phạm hành chính. Đây còn là hành vi làm gia tăng nhiều nguy cơ trong quá trình vận hành phương tiện, đặc biệt trên các tuyến đường cao tốc - nơi các phương tiện di chuyển với tốc độ lớn.

Khi số lượng hành khách vượt quá quy định, không gian bên trong xe bị thu hẹp, khả năng di chuyển và thoát hiểm của hành khách bị ảnh hưởng. Trong trường hợp xảy ra va chạm hoặc sự cố cháy nổ, việc sơ tán người trên xe sẽ gặp nhiều khó khăn hơn so với điều kiện khai thác bình thường.

Bên cạnh đó, số người tăng thêm đồng nghĩa với việc tải trọng thực tế của phương tiện cũng tăng lên. Dù mức vượt tải trong từng trường hợp có thể không quá lớn, nhưng khi kết hợp với các yếu tố như thời tiết bất lợi, mật độ giao thông cao hoặc tình huống phanh gấp, nguy cơ mất an toàn vẫn hiện hữu.

Đáng lo ngại hơn, chở quá số người thường không phải là vi phạm đơn lẻ. Trong thực tế, hành vi này đôi khi đi kèm với việc đón trả khách không đúng nơi quy định, kéo dài thời gian hoạt động của lái xe hoặc gia tăng áp lực hoàn thành chuyến đi đúng lịch trình.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia giao thông cho rằng việc xử lý nghiêm các trường hợp chở quá người không chỉ nhằm bảo đảm tính răn đe mà còn góp phần ngăn chặn các nguy cơ tai nạn từ sớm, từ xa.

Vụ việc được phát hiện trên cao tốc Bắc - Nam vừa qua cho thấy nguy cơ mất an toàn có thể xuất hiện ngay cả trên những tuyến đường được đầu tư hiện đại và có hệ thống quản lý chặt chẽ. Nếu không được phát hiện kịp thời, những vi phạm tưởng chừng nhỏ hoàn toàn có thể dẫn tới hậu quả lớn khi xảy ra tình huống bất ngờ.

Lấy an toàn làm trọng tâm

Thực tế cho thấy, để bảo đảm trật tự an toàn giao thông, không thể chỉ trông chờ vào hoạt động tuần tra, kiểm soát của lực lượng chức năng. Trách nhiệm trước hết thuộc về các doanh nghiệp vận tải và người điều khiển phương tiện.

Đối với doanh nghiệp, việc tuân thủ nghiêm các quy định về số người được phép chở cần được xem là nguyên tắc bắt buộc trong hoạt động kinh doanh. Lợi nhuận có thể mang lại giá trị kinh tế trong ngắn hạn, nhưng uy tín và sự an toàn mới là nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Mỗi hành khách đều có quyền được sử dụng dịch vụ vận tải trong điều kiện an toàn. Vì vậy, việc cố tình nhận thêm khách vượt quá số ghế quy định không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn làm ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người sử dụng dịch vụ.

Bên cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp và lái xe, vai trò giám sát của cộng đồng đang ngày càng trở nên quan trọng. Trong vụ việc nêu trên, thông tin phản ánh của người dân qua ứng dụng Zalo đã giúp lực lượng CSGT nhanh chóng xác minh và xử lý vi phạm.

Đây là minh chứng cho thấy sự tham gia tích cực của cộng đồng không chỉ giúp phát hiện vi phạm nhanh hơn mà còn góp phần hình thành văn hóa giao thông văn minh, trách nhiệm.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ trong tiếp nhận phản ánh, quản lý dữ liệu và xử lý vi phạm đang mở ra những công cụ hiệu quả để nâng cao năng lực giám sát. Khi các hành vi vi phạm có thể bị phát hiện bất cứ lúc nào từ camera, dữ liệu điện tử hoặc phản ánh của người dân, động cơ đánh đổi an toàn để thu thêm lợi nhuận cũng sẽ dần bị thu hẹp.

Vũ Đậu