Báo chí và tư pháp: Chung tay vun đắp niềm tin vào công lý

Từ góc nhìn nghề nghiệp, các luật sư cho rằng báo chí không chỉ là cầu nối đưa pháp luật đến với đời sống mà còn là người bạn đồng hành của tiến trình cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền và bảo vệ những giá trị cốt lõi của công lý.

Báo chí đưa pháp luật đến gần hơn với người dân

Theo Luật sư Bùi Phương Lan - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, vai trò của báo chí trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật ngày càng trở nên quan trọng. Nếu pháp luật là nền tảng để điều chỉnh các quan hệ xã hội thì báo chí chính là nhịp cầu đưa những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, giúp người dân hiểu đúng, hiểu đủ và thực hiện đúng các quy định của pháp luật.

Là người nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực pháp lý, thường xuyên tiếp xúc với người dân và tham gia các hoạt động tố tụng, Luật sư Lan nhận thấy không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận trực tiếp các văn bản quy phạm pháp luật hoặc hiểu đầy đủ các quy định chuyên ngành vốn chứa đựng nhiều thuật ngữ pháp lý phức tạp. Chính vì vậy, thông qua các bài viết, phóng sự, tọa đàm, chuyên mục tư vấn pháp luật hay việc phản ánh những vụ việc từ thực tiễn đời sống, báo chí đã giúp người dân tiếp cận pháp luật theo cách gần gũi, dễ hiểu và thiết thực hơn.

Theo bà, một bài báo phân tích đúng và trúng vấn đề đôi khi có giá trị tuyên truyền, giáo dục pháp luật rất lớn. Từ những câu chuyện thực tế, người dân có thể nhận diện được các hành vi vi phạm pháp luật, hiểu được hậu quả pháp lý phải gánh chịu, đồng thời nâng cao ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật. Đây chính là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng một xã hội ổn định, văn minh và thượng tôn pháp luật.

Không chỉ dừng lại ở chức năng phổ biến kiến thức pháp luật, báo chí còn góp phần bảo vệ quyền con người, quyền công dân, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước và tạo điều kiện để người dân tiếp cận công lý một cách thuận lợi hơn. Nhiều vụ việc được báo chí phản ánh đã giúp các cơ quan chức năng kịp thời xem xét, giải quyết những kiến nghị chính đáng của người dân, qua đó củng cố niềm tin của xã hội đối với pháp luật và các cơ quan bảo vệ pháp luật.

Đặc biệt, Luật sư Lan đánh giá cao vai trò của Báo Công lý - cơ quan ngôn luận của Tòa án nhân dân tối cao. Theo bà, đây là một cơ quan báo chí có vị trí rất đặc biệt trong hệ thống báo chí cách mạng Việt Nam bởi không chỉ thực hiện nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền mà còn trực tiếp góp phần lan tỏa các giá trị của công lý, của cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền.

"Báo Công lý nhiều năm qua đã làm rất tốt vai trò là cầu nối giữa Tòa án với Nhân dân, giữa hoạt động tư pháp với đời sống xã hội. Thông qua những bài viết về hoạt động xét xử, cải cách tư pháp, những câu chuyện phía sau các bản án hay các chuyên mục phổ biến kiến thức pháp luật, người dân có cơ hội hiểu rõ hơn về công việc của Tòa án, về những nỗ lực của đội ngũ cán bộ tư pháp trong hành trình bảo vệ công lý", Luật sư Lan chia sẻ.

Theo bà, điều đáng ghi nhận là Báo Công lý không chỉ phản ánh các phiên tòa hay hoạt động của ngành Tòa án mà còn góp phần truyền tải tinh thần nhân văn của pháp luật. Nhiều bài viết đã giúp công chúng hiểu rằng đằng sau mỗi bản án không chỉ là sự nghiêm minh của pháp luật mà còn là trách nhiệm bảo vệ công bằng, quyền con người và các giá trị tốt đẹp của xã hội.

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, Luật sư Lan kỳ vọng Báo Công lý sẽ tiếp tục phát huy vai trò là kênh thông tin chính thống, tin cậy về các vấn đề pháp luật và tư pháp; đẩy mạnh tuyên truyền các chủ trương cải cách tư pháp, các quy định pháp luật mới, đồng thời trở thành diễn đàn để người dân gửi gắm tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị liên quan đến hoạt động tư pháp. Qua đó, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, đưa người dân đến gần hơn với công lý và tiếp tục vun đắp niềm tin của xã hội đối với nền tư pháp Việt Nam.

Khách quan, chuẩn mực để bảo vệ sự công bằng của hoạt động tư pháp

Ở một góc nhìn khác, Luật sư Trần Nam Long - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho rằng báo chí luôn là một trong những kênh thông tin quan trọng nhất giúp công chúng tiếp cận hoạt động tư pháp, đặc biệt là đối với những vụ án lớn, phức tạp, được dư luận xã hội quan tâm.

Theo ông, trong xã hội hiện đại, nhu cầu được thông tin của người dân ngày càng lớn. Mỗi vụ án không chỉ là câu chuyện pháp lý đơn thuần mà còn gắn với những vấn đề xã hội, kinh tế, dân sinh được đông đảo người dân theo dõi. Trong bối cảnh đó, báo chí có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác, khách quan và kịp thời để người dân hiểu đúng bản chất vụ việc, tránh bị tác động bởi những nguồn tin chưa được kiểm chứng.

Tuy nhiên, Luật sư Long cho rằng hoạt động thông tin về tư pháp là lĩnh vực đòi hỏi trách nhiệm nghề nghiệp rất cao. Bởi lẽ, một thông tin thiếu kiểm chứng hoặc một nhận định mang tính suy diễn có thể tác động không nhỏ đến danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức cũng như ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ án.

Theo ông, báo chí cần luôn quán triệt nguyên tắc suy đoán vô tội đã được Hiến pháp và pháp luật quy định. Khi đưa tin về các vụ án hình sự, báo chí cần phản ánh trung thực diễn biến vụ việc trên cơ sở các nguồn tin chính thống, tránh việc vô tình tạo ra những "phiên tòa dư luận" trước khi cơ quan có thẩm quyền đưa ra phán quyết cuối cùng.

"Vai trò của báo chí là cung cấp thông tin, phản ánh sự thật khách quan và giúp công chúng hiểu đúng các vấn đề pháp lý chứ không phải thay thế chức năng của các cơ quan tiến hành tố tụng", Luật sư Long nhấn mạnh.

Ông cho rằng khi thực hiện tốt vai trò đó, báo chí không chỉ bảo đảm quyền được thông tin của người dân mà còn góp phần bảo vệ tính độc lập của hoạt động xét xử, giữ gìn sự công bằng và khách quan của nền tư pháp.

Bên cạnh trách nhiệm thông tin, Luật sư Long cũng kỳ vọng báo chí sẽ tiếp tục phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò định hướng dư luận xã hội, nâng cao nhận thức pháp luật và lan tỏa các giá trị của Nhà nước pháp quyền. Theo ông, trong thời đại công nghệ số, khi thông tin xuất hiện với tốc độ rất nhanh trên mạng xã hội, báo chí chính thống càng cần khẳng định vị thế là nguồn thông tin đáng tin cậy, có khả năng kiểm chứng, phân tích và định hướng dư luận trên cơ sở pháp luật và sự thật khách quan.

Ông cho rằng báo chí không chỉ phản ánh những vụ việc vi phạm pháp luật mà cần dành nhiều hơn nữa sự quan tâm tới những tấm gương chấp hành pháp luật, những mô hình hay trong công tác tư pháp, những câu chuyện nhân văn phía sau các bản án, quyết định của Tòa án. Đây chính là những giá trị góp phần bồi đắp niềm tin của người dân vào công lý và pháp luật.

Đặc biệt, Luật sư Long đánh giá cao vai trò của Báo Công lý - cơ quan ngôn luận của Tòa án nhân dân tối cao. Theo ông, với lợi thế là cơ quan báo chí chuyên sâu về lĩnh vực pháp luật và tư pháp, Báo Công lý đã tạo dựng được uy tín đối với bạn đọc thông qua những thông tin chính xác, có chiều sâu, phản ánh toàn diện các hoạt động của ngành Tòa án và quá trình cải cách tư pháp.

"Điều tôi trân trọng ở Báo Công lý là không chỉ thông tin về các phiên tòa hay hoạt động của hệ thống Tòa án mà còn góp phần giải thích, phân tích các vấn đề pháp lý để người dân hiểu rõ hơn bản chất của các vụ việc, hiểu rõ hơn những quy định của pháp luật và ý nghĩa của công lý trong đời sống xã hội", Luật sư Long chia sẻ.

Theo ông, trong nhiều năm qua, Báo Công lý đã thực hiện tốt vai trò là cầu nối giữa các cơ quan tư pháp với người dân; là diễn đàn để các chuyên gia, luật sư, thẩm phán trao đổi những vấn đề pháp lý từ thực tiễn; đồng thời góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch của hoạt động xét xử.

Trong thời gian tới, Luật sư Long kỳ vọng Báo Công lý sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa về nội dung và hình thức thể hiện; đẩy mạnh các tuyến bài chuyên sâu về cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền, bảo vệ quyền con người và quyền công dân; đồng thời tăng cường các chuyên mục phổ biến pháp luật để đưa kiến thức pháp lý đến gần hơn với mọi tầng lớp nhân dân.

Ông tin rằng, với bề dày truyền thống của báo chí cách mạng Việt Nam và vị thế đặc biệt của Báo Công lý trong hệ thống các cơ quan báo chí, tờ báo sẽ tiếp tục là người bạn đồng hành tin cậy của ngành Tòa án, của đội ngũ luật sư, những người làm công tác pháp luật và đông đảo bạn đọc trên cả nước; qua đó góp phần lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật, củng cố niềm tin của xã hội đối với công lý và nền tư pháp Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Báo chí góp phần đưa pháp luật và công lý đến gần hơn với Nhân dân

Từ góc nhìn của Luật sư Đặng Hoài Vũ - Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh cho rằng trong bối cảnh hệ thống pháp luật không ngừng được hoàn thiện, nhiều quy định mới được ban hành, sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước, việc tiếp cận và hiểu đúng các quy định pháp luật không phải lúc nào cũng dễ dàng đối với mọi người dân. Chính vì vậy, báo chí đã trở thành cầu nối quan trọng giữa pháp luật và cuộc sống.

Thông qua việc phản ánh kịp thời các sự kiện, phân tích những vấn đề pháp lý bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu, báo chí giúp các quy định của pháp luật đi vào đời sống một cách tự nhiên, hiệu quả. Không chỉ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, báo chí còn giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền, nghĩa vụ của mình, từ đó chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân.

Bên cạnh chức năng tuyên truyền, phổ biến pháp luật, báo chí còn là diễn đàn phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân; phát hiện những bất cập trong quá trình thực thi pháp luật và kiến nghị các giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách. Đây là những đóng góp thiết thực đối với quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đối với lĩnh vực tư pháp, Luật sư Đặng Hoài Vũ cho rằng báo chí cần tiếp tục phát huy vai trò là kênh thông tin khách quan, chính xác về hoạt động của các cơ quan tư pháp, góp phần bảo đảm quyền được thông tin của công chúng, đồng thời tôn trọng nguyên tắc độc lập xét xử và thượng tôn pháp luật. Việc thông tin đúng đắn, có trách nhiệm sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật, từ đó củng cố niềm tin của xã hội vào công lý.

Đặc biệt, trong nhiều năm qua, Báo Công lý đã khẳng định vai trò là cơ quan báo chí chuyên sâu về pháp luật và tư pháp, tích cực tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phản ánh kịp thời hoạt động của ngành Tòa án nhân dân và những vấn đề được xã hội quan tâm. Thông qua các tuyến bài phân tích, bình luận pháp lý, tuyên truyền các phiên tòa điển hình và lan tỏa những giá trị nhân văn của công lý, Báo Công lý đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật trong cộng đồng, tăng cường tính công khai, minh bạch của hoạt động tư pháp và xây dựng niềm tin của Nhân dân đối với hệ thống Tòa án.

Trong thời gian tới, trước yêu cầu ngày càng cao của công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp, báo chí cần tiếp tục nâng cao chất lượng thông tin pháp luật, bảo đảm tính chính xác, khách quan và chuẩn mực nghề nghiệp. Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa hình thức truyền tải để đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với người dân, nhất là ở cơ sở.

Đối với các cơ quan báo chí chuyên ngành pháp luật và tư pháp như Báo Công lý, cần tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa Tòa án với Nhân dân, tăng cường các bài viết phân tích chuyên sâu, giải đáp pháp luật, phản ánh những vấn đề từ thực tiễn xét xử, qua đó góp phần nâng cao nhận thức pháp lý, củng cố niềm tin của xã hội vào pháp luật, công lý và hoạt động tư pháp.

Có thể khẳng định rằng, báo chí cách mạng Việt Nam nói chung và Báo Công lý nói riêng đang tiếp tục thực hiện tốt sứ mệnh đồng hành cùng sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền, góp phần lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật, bảo vệ công lý và phục vụ lợi ích của Nhân dân.

Mạnh Hùng