Vun đắp niềm tin vào công lý - Sứ mệnh chung của báo chí và tư pháp

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), Luật sư Nguyễn Thị Phương Anh (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) đã chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về vai trò của báo chí nói chung và Báo Công lý nói riêng trong hành trình phụng sự công lý.

Cầu nối đưa pháp luật đến gần hơn với cuộc sống

Trong một xã hội thượng tôn pháp luật, quyền tiếp cận thông tin và quyền tiếp cận công lý có mối quan hệ mật thiết với nhau. Người dân chỉ có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi họ hiểu pháp luật, hiểu các cơ chế pháp lý và biết cách sử dụng những công cụ mà pháp luật trao cho.

Theo Luật sư Nguyễn Thị Phương Anh, báo chí chính là một trong những kênh quan trọng nhất giúp hiện thực hóa mục tiêu đó.

Với lợi thế về tính phổ cập, tốc độ truyền tải thông tin nhanh chóng và phạm vi lan tỏa rộng khắp, báo chí đã trở thành chiếc cầu nối hiệu quả giữa Nhà nước với nhân dân, giữa pháp luật với cuộc sống. Không phải người dân nào cũng có điều kiện nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật, nghị quyết hay chính sách mới được ban hành. Thông qua các tác phẩm báo chí, những quy định vốn khô khan, phức tạp được diễn giải bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu và dễ tiếp cận hơn.

Trong nhiều năm qua, báo chí đã đồng hành cùng quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Từ các dự thảo luật lớn như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản hay các bộ luật liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của công dân..., báo chí luôn là diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, luật sư và người dân cùng tham gia thảo luận, phản biện và đóng góp ý kiến.

Nhờ đó, người dân không chỉ được tiếp cận thông tin mà còn có cơ hội tham gia vào quá trình xây dựng pháp luật - một biểu hiện sinh động của dân chủ và Nhà nước pháp quyền.

Không dừng lại ở việc tuyên truyền chính sách, báo chí còn góp phần quan trọng trong việc phản ánh thực tiễn thi hành pháp luật. Thông qua các bài viết phân tích vụ việc, các phiên tòa được dư luận quan tâm hay những câu chuyện pháp lý diễn ra hằng ngày, người dân hiểu rõ hơn hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật, nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm công dân cũng như các quyền được pháp luật bảo vệ.

Những vụ án nghiêm trọng liên quan đến xâm hại trẻ em, bạo lực gia đình, tham nhũng, kinh tế hay các tranh chấp dân sự điển hình khi được phản ánh khách quan trên báo chí đều mang ý nghĩa giáo dục pháp luật rất lớn. Đó không đơn thuần là thông tin thời sự mà còn là những bài học thực tiễn giúp nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật trong cộng đồng.

Đặc biệt, đối với các nhóm yếu thế như người nghèo, người lao động, người cao tuổi, trẻ em hay người khuyết tật, báo chí còn đóng vai trò như một “người bạn đồng hành” trong việc phổ biến kiến thức pháp luật, giúp họ hiểu rõ quyền lợi của mình và biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Từ góc độ đó, báo chí không chỉ truyền tải thông tin mà còn góp phần nâng cao năng lực pháp lý của người dân, giúp quyền tiếp cận công lý trở nên gần gũi và thực chất hơn.

Đồng hành cùng công lý nhưng phải tôn trọng sự độc lập của hoạt động xét xử

Trong bối cảnh các vụ án lớn, phức tạp ngày càng thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội, vai trò của báo chí càng trở nên đặc biệt quan trọng.

Theo Luật sư Nguyễn Thị Phương Anh, báo chí vừa có trách nhiệm đáp ứng quyền được thông tin của công chúng, vừa phải góp phần bảo vệ tính khách quan, độc lập của hoạt động xét xử.

Đây là yêu cầu không dễ dàng nhưng lại là thước đo quan trọng của tính chuyên nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo.

Thực tế cho thấy, việc báo chí đưa tin kịp thời, chính xác về quá trình điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng, kinh tế lớn thời gian qua đã giúp người dân hiểu rõ hơn quá trình thực thi công lý, đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động tư pháp.

Tuy nhiên, quyền được thông tin không đồng nghĩa với việc báo chí được phép đưa ra những kết luận thay cơ quan xét xử.

Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất cần được tôn trọng là nguyên tắc suy đoán vô tội. Người bị buộc tội chỉ bị coi là có tội khi có bản án có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Vì vậy, trong quá trình đưa tin, báo chí cần sử dụng chính xác các thuật ngữ pháp lý, tránh những nhận định mang tính quy kết hoặc tạo áp lực dư luận đối với cơ quan tiến hành tố tụng.

Bên cạnh đó, việc bảo vệ quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm và dữ liệu cá nhân của những người tham gia tố tụng cũng là yêu cầu không thể xem nhẹ.

Trong các vụ án liên quan đến trẻ em, xâm hại tình dục, bạo lực gia đình hoặc những đối tượng dễ bị tổn thương, sự thận trọng của báo chí không chỉ thể hiện tính chuyên nghiệp mà còn thể hiện trách nhiệm nhân văn của nghề báo.

Một nền báo chí chuyên nghiệp không chỉ phản ánh sự thật mà còn phải biết cân bằng giữa quyền được thông tin và quyền được bảo vệ của mỗi cá nhân.

Ở một khía cạnh khác, báo chí còn thực hiện chức năng phản biện xã hội quan trọng đối với hoạt động tư pháp. Những vụ việc có dấu hiệu oan sai, vi phạm tố tụng hay những bất cập trong quá trình áp dụng pháp luật khi được phản ánh khách quan sẽ tạo điều kiện để các cơ quan có thẩm quyền xem xét, đánh giá lại một cách thận trọng hơn.

Nhiều vụ án trong thực tiễn cho thấy, tiếng nói của báo chí cùng với ý kiến của các luật sư, chuyên gia pháp lý đã góp phần làm sáng tỏ những vấn đề còn tranh cãi, thúc đẩy quá trình giải quyết vụ việc theo hướng khách quan, toàn diện hơn.

Tuy nhiên, phản biện xã hội không đồng nghĩa với việc tạo ra áp lực hay can thiệp vào hoạt động xét xử. Báo chí chỉ thực sự đồng hành cùng công lý khi giữ được sự độc lập, khách quan, trung thực và tôn trọng tuyệt đối các nguyên tắc tố tụng.

Muốn làm được điều đó, đội ngũ phóng viên theo dõi lĩnh vực pháp luật, tư pháp cần không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, kiến thức pháp lý và đạo đức nghề nghiệp. Bởi chỉ khi hiểu đúng bản chất pháp lý của vụ việc, người làm báo mới có thể truyền tải thông tin chính xác và góp phần định hướng dư luận một cách tích cực.

Báo Công lý - Đồng hành cùng cải cách tư pháp, lan tỏa niềm tin vào pháp luật

Trong tiến trình cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện nay, sự phối hợp giữa báo chí, luật sư và các cơ quan tư pháp được xem là yếu tố quan trọng góp phần củng cố niềm tin của xã hội đối với công lý.

Theo Luật sư Nguyễn Thị Phương Anh, mỗi chủ thể đều có vị trí, vai trò riêng nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người và bảo đảm pháp luật được thực thi công bằng, khách quan.

Các cơ quan tư pháp cần chủ động cung cấp thông tin chính thống; luật sư cần phát huy vai trò phản biện và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân; còn báo chí là cầu nối đưa những thông tin đó đến với xã hội một cách chính xác, trung thực và dễ hiểu.

Trong bức tranh chung ấy, Báo Công lý có vị trí và vai trò đặc biệt.

Là Cơ quan ngôn luận của Tòa án nhân dân tối cao, Báo Công lý không chỉ thực hiện nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền mà còn là cầu nối giữa hệ thống Tòa án với nhân dân; giữa hoạt động tư pháp với đời sống xã hội.

Nhiều năm qua, Báo Công lý đã trở thành một trong những cơ quan báo chí chuyên sâu về lĩnh vực pháp luật và tư pháp, góp phần đưa các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các hoạt động của ngành Tòa án đến gần hơn với người dân.

Thông qua các tuyến bài về xét xử, cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền, đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực, bảo vệ quyền con người và quyền công dân, Báo Công lý đã góp phần làm rõ vai trò của Tòa án trong việc bảo vệ công lý, bảo vệ lẽ phải và giữ gìn kỷ cương pháp luật.

Đặc biệt, trong quá trình triển khai các chủ trương lớn về chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử, xét xử trực tuyến, công khai bản án và đổi mới tổ chức bộ máy Tòa án, Báo Công lý đã trở thành kênh thông tin quan trọng giúp người dân hiểu rõ hơn những nỗ lực cải cách tư pháp đang diễn ra.

Không chỉ phản ánh hoạt động của các cơ quan tư pháp, Báo Công lý còn là diễn đàn để các Thẩm phán, Kiểm sát viên, luật sư, chuyên gia và nhà nghiên cứu pháp luật trao đổi học thuật, phản biện chính sách và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.

Thông qua những bài viết chuyên sâu, các cuộc tọa đàm, phỏng vấn và chuyên mục phổ biến pháp luật, tờ báo đã góp phần nâng cao nhận thức pháp lý trong xã hội, lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật và vun đắp niềm tin của nhân dân vào nền tư pháp.

Trong thời đại số, khi thông tin đa chiều xuất hiện với tốc độ chóng mặt, vai trò của các cơ quan báo chí chính thống càng trở nên quan trọng. Với lợi thế là tiếng nói của ngành Tòa án, Báo Công lý không chỉ truyền tải thông tin chính xác, khách quan mà còn góp phần định hướng dư luận, đấu tranh với các thông tin sai lệch, bảo vệ sự thật và các giá trị công lý.

Hơn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, nền Báo chí Cách mạng Việt Nam đã khẳng định vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Trong hành trình ấy, báo chí và tư pháp luôn có chung một sứ mệnh: phụng sự nhân dân, bảo vệ lẽ phải và củng cố niềm tin vào pháp luật.

Với những người làm báo pháp luật nói chung và những người làm Báo Công lý nói riêng, mỗi tác phẩm báo chí không chỉ là sản phẩm thông tin mà còn là một nhịp cầu đưa công lý đến gần hơn với cuộc sống. Và khi người dân hiểu pháp luật, tin vào công lý và lựa chọn pháp luật để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, đó cũng chính là thành công lớn nhất của báo chí trong hành trình phụng sự đất nước và nhân dân.

Mạnh Hùng