"Mắt thần" trên biển: Từ e ngại thành điểm tựa giữa trùng khơi
Giữa biển khơi, một tín hiệu nhỏ phát đi từ thiết bị giám sát hành trình có thể giúp cảnh báo nguy cơ vượt ranh giới, kết nối cứu nạn khi gặp sự cố và hỗ trợ cơ quan chức năng quản lý hoạt động khai thác. Từ chỗ còn nhiều băn khoăn khi mới triển khai, thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) nay đã trở thành "mắt thần", điểm tựa của nhiều ngư dân Quảng Ninh.
Những ngày biển lặng, khu neo đậu Tiến Tới (xã Đường Hoa) lại nhộn nhịp tàu thuyền chuẩn bị cho những chuyến biển dài ngày. Trước giờ nhổ neo, bên cạnh việc kiểm tra máy móc, nhiên liệu hay ngư lưới cụ, nhiều chủ tàu còn dành thời gian kiểm tra tín hiệu từ thiết bị giám sát hành trình (VMS). Công việc tưởng chừng đơn giản ấy nay đã trở thành một thói quen không thể thiếu trước mỗi chuyến ra khơi.
Ít ai nghĩ rằng, thiết bị từng khiến không ít ngư dân băn khoăn khi mới triển khai lại dần trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy trên biển. Không chỉ phục vụ công tác quản lý nghề cá, VMS còn giúp ngư dân chủ động hơn trong khai thác, tăng cường an toàn và kịp thời kết nối với đất liền khi gặp sự cố.
Anh Hoàng Văn Chiến, ngư dân xã Đường Hoa, thuyền trưởng tàu QN-88568 TS cho biết, từ khi lắp đặt thiết bị VMS, mỗi chuyến biển của bà con trở nên an tâm hơn rất nhiều.
“Thiết bị sẽ cảnh báo khi tàu di chuyển gần khu vực ranh giới hoặc có nguy cơ vượt ra ngoài vùng biển cho phép, giúp chúng tôi kịp thời điều chỉnh hướng đi. Nếu gặp sự cố trên biển, bà con cũng có thể thông tin nhanh về đất liền để được hỗ trợ”, anh Chiến chia sẻ.
Đối với ngư dân, VMS giống như một “hoa tiêu điện tử” âm thầm đồng hành suốt hành trình trên biển. Những tín hiệu liên tục được truyền về đất liền không chỉ giúp xác định vị trí tàu cá mà còn tạo nên một kênh kết nối quan trọng giữa ngư dân với lực lượng chức năng.
Tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Quảng Điền (Đồn Biên phòng Quảng Đức), việc kiểm tra, hướng dẫn sử dụng và theo dõi hoạt động của thiết bị VMS được duy trì thường xuyên. Mỗi lượt tàu xuất, nhập bến đều được kiểm tra nhằm bảo đảm thiết bị hoạt động ổn định, duy trì kết nối liên tục trong suốt quá trình khai thác trên biển.
Đại úy Nguyễn Danh Toản, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Quảng Điền cho biết, địa bàn đơn vị hiện quản lý hơn 420 tàu cá thường xuyên hoạt động trên biển. Trong đó, 52 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã hoàn thành lắp đặt thiết bị VMS theo đúng quy định.
Thông qua hệ thống giám sát, lực lượng chức năng có thể theo dõi vị trí, hành trình hoạt động của tàu cá 24/24 giờ, qua đó kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm, hỗ trợ công tác tìm kiếm cứu nạn, đồng thời phục vụ hiệu quả nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Thực tế, khi chủ trương lắp đặt thiết bị VMS mới được triển khai, không ít ngư dân còn e ngại. Một số người lo phát sinh chi phí, số khác chưa hiểu hết ý nghĩa của việc duy trì thiết bị hoạt động liên tục trong suốt hành trình khai thác.
Để thay đổi nhận thức của người dân, các lực lượng chức năng đã kiên trì tuyên truyền, hướng dẫn và giải thích về những lợi ích thiết thực mà thiết bị mang lại. Từ chỗ coi đây là quy định bắt buộc phải thực hiện, nhiều chủ tàu dần nhận ra VMS chính là công cụ hỗ trợ đắc lực cho hoạt động sản xuất và bảo đảm an toàn trên biển.
Sự thay đổi ấy được thể hiện rõ qua việc ngư dân ngày càng chủ động duy trì tín hiệu thiết bị trong suốt quá trình khai thác. Bởi hơn ai hết, họ hiểu rằng mỗi tín hiệu phát đi không chỉ là dữ liệu hành trình mà còn là một "đường dây an toàn" kết nối tàu cá với đất liền.
Hiện toàn tỉnh Quảng Ninh có trên 4.100 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên. Tất cả các tàu đều đã được đăng ký, cập nhật đầy đủ trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia Vnfishbase. Đặc biệt, 280 tàu cá khai thác xa bờ có chiều dài từ 15m trở lên đều đã lắp đặt thiết bị VMS, đạt tỷ lệ 100%.
Từ một thiết bị phục vụ quản lý, VMS đang phát huy hiệu quả trên nhiều phương diện. Không chỉ góp phần ngăn chặn khai thác IUU, thực hiện mục tiêu gỡ bỏ cảnh báo "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu đối với thủy sản Việt Nam, thiết bị còn giúp ngư dân yên tâm bám biển, nâng cao hiệu quả sản xuất và góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
Giữa trùng khơi sóng gió, những tín hiệu phát đi từ VMS vẫn âm thầm làm nhiệm vụ của mình. Và cũng từ đó, thiết bị từng khiến nhiều người e ngại nay đã trở thành "mắt thần" trên biển, trở thành điểm tựa để ngư dân Quảng Ninh thêm vững tin trên mỗi chuyến vươn khơi.