Doanh nghiệp niêm yết đồng loạt tăng tốc huy động vốn

Theo báo cáo “Kế hoạch huy động vốn cổ phần 2026: Áp lực huy động vốn cổ phần gia tăng nửa cuối năm” do FiinGroup công bố, tính đến ngày 25/5/2026, tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phần và IPO của các doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt khoảng 289,5 nghìn tỷ đồng.

Đây là quy mô huy động vốn lớn nhất được ghi nhận kể từ giai đoạn bùng nổ của thị trường vào năm 2021. Con số này định vị mức tăng trưởng ấn tượng lên tới 86,5% so với giá trị huy động thực tế của năm 2025, đồng thời cao hơn khoảng 53,7% so với mức trung bình 5 năm gần đây.

Diễn biến này là minh chứng rõ nét cho thấy thị trường chứng khoán đang từng bước lấy lại vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.

Theo các chuyên gia tại FiinGroup, bước ngoặt này xuất phát từ nhu cầu tự thân của doanh nghiệp. Sau một thời gian dài ưu tiên huy động vốn qua hai kênh truyền thống là tín dụng ngân hàng hoặc trái phiếu doanh nghiệp, hệ thống doanh nghiệp đang đứng trước áp lực lớn về việc phải mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường năng lực tài chính nội tại nhằm đáp ứng các yêu cầu tăng trưởng trong giai đoạn mới. Việc quay trở lại với kênh phát hành cổ phần được xem là giải pháp căn cơ để củng cố cấu trúc vốn.

Tuy nhiên, áp lực đối với thị trường trong thời gian tới là không hề nhỏ. Dữ liệu từ báo cáo chỉ ra rằng, hiện vẫn còn khoảng 70% kế hoạch phát hành của các doanh nghiệp chưa được triển khai thực tế. Điều này đồng nghĩa với việc áp lực huy động vốn, cũng như bài toán về khả năng hấp thụ lượng cổ phiếu mới của dòng tiền thị trường, sẽ tập trung cao độ vào giai đoạn nửa cuối năm 2026. Đây sẽ là một thử thách lớn đối với thanh khoản của thị trường chứng khoán trong các tháng tới.

Một điểm khác biệt đáng kể của chu kỳ huy động vốn hiện nay nằm ở cấu trúc của các thương vụ IPO. Nếu như các giai đoạn trước đây thị trường chủ yếu được dẫn dắt bởi tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước, thì danh mục kế hoạch IPO năm 2026 lại ghi nhận sự áp đảo từ khu vực kinh tế tư nhân.

Về mặt giá trị, tổng quy mô IPO dự kiến trong năm nay đạt khoảng 22,4 nghìn tỷ đồng, sụt giảm so với mức 38,6 nghìn tỷ đồng của năm 2025. Dù vậy, bản chất dòng vốn lại mang tính bền vững và chủ động hơn khi động lực chính không còn phụ thuộc vào các đợt cổ phần hóa quy mô lớn, mà đến từ các thương vụ tái cấu trúc hệ sinh thái doanh nghiệp và mô hình tách công ty con (spin-off).

Trong bức tranh chung này, lĩnh vực chứng khoán tiếp tục là điểm sáng năng động nhất với hàng loạt kế hoạch IPO từ LPBS, KAFI, nối tiếp làn sóng chuyển mình trước đó của các tên tuổi lớn như VPS, VPBankS hay TCBS.

Ở nhóm ngành tiêu dùng, Điện Máy Xanh là một trong số ít những đại diện bán lẻ đang tích cực chuẩn bị cho các bước niêm yết trong năm nay. Ở chiều ngược lại, sự thận trọng của thị trường vẫn hiện hữu khi nhiều thương vụ từng được giới đầu tư đặt kỳ vọng lớn như Golden Gate, Highlands Coffee, The CrownX hay Long Châu cho đến nay vẫn chưa xuất hiện trong danh sách triển khai.

Nhìn chung, những diễn biến từ thị trường cho thấy hoạt động IPO ở thời điểm hiện tại đang diễn ra theo hướng chọn lọc kỹ lưỡng dựa trên chất lượng doanh nghiệp, chứ chưa bước vào giai đoạn bùng nổ ồ ạt mang tính phong trào như chu kỳ những năm 2017 - 2018.

Trang Nhi