“Sở hữu kỳ nghỉ”: Cảnh báo rủi ro mất trắng hàng tỷ đồng, gánh nợ dài hạn 10-20 năm

Khi những lời mời “du lịch sang chảnh” có thể dẫn tới mất trắng hàng tỷ đồng

Tại Việt Nam, thời gian qua đã xuất hiện nhiều phản ánh liên quan đến các sản phẩm được quảng bá dưới tên gọi “sở hữu kỳ nghỉ”, “thẻ du lịch”, “gói nghỉ dưỡng dài hạn”.

Đơn cử, gia đình cụ C.V.D. (81 tuổi, quận Đống Đa, Hà Nội), từ năm 2022, người thân của cụ đã nhiều lần được mời tham dự các sự kiện giới thiệu sản phẩm của một doanh nghiệp. Tại các buổi tư vấn, khách hàng được giới thiệu về các gói nghỉ dưỡng tại hệ thống khách sạn, resort cao cấp, đồng thời được quảng bá về khả năng cho thuê lại kỳ nghỉ để tạo thêm thu nhập.

Theo nội dung phản ánh, tháng 3/2022, bà C.T.H. đã ký hợp đồng mua gói nghỉ dưỡng trị giá 175 triệu đồng. Sau đó, khách hàng tiếp tục được mời tham gia một chương trình khác và ký thêm hợp đồng khoảng 180 triệu đồng. Tổng số tiền đã thanh toán lên tới khoảng 355 triệu đồng. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, gia đình cho biết đã phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến việc sử dụng quyền lợi nghỉ dưỡng và phương án xử lý hợp đồng.

Đáng chú ý, sau nhiều lần làm việc, khách hàng còn được đề xuất chuyển đổi sang một hợp đồng khác có giá trị khoảng 1,3 tỷ đồng để tiếp tục tham gia chương trình.

Một trường hợp khác là ông P.V.G. (61 tuổi, TP Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc). Theo phản ánh, gia đình ông tham gia chương trình nghỉ dưỡng từ năm 2017. Đến năm 2023, khách hàng tiếp tục được mời làm việc và được tư vấn nâng cấp hợp đồng với giá trị khoảng 200 triệu đồng cùng các cam kết về lợi ích tài chính và khả năng khai thác kỳ nghỉ.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện sau đó phát sinh tranh chấp về quyền lợi giữa các bên. Theo thông tin được phản ánh, đến năm 2024, doanh nghiệp từng đưa ra phương án hoàn trả một phần giá trị hợp đồng nhưng các bên vẫn chưa thống nhất được cách thức giải quyết.

Những trường hợp trên cho thấy điểm chung của nhiều giao dịch sở hữu kỳ nghỉ là khách hàng thường đưa ra quyết định sau các buổi giới thiệu sản phẩm kéo dài nhiều giờ, trong khi chưa có đủ thời gian nghiên cứu kỹ hợp đồng và các nghĩa vụ tài chính phát sinh trong tương lai.

Không ít người chỉ nhận ra những rủi ro tiềm ẩn khi đã thanh toán số tiền lớn. Khi tranh chấp xảy ra, việc chấm dứt hợp đồng, thu hồi tiền hoặc tìm được phương án xử lý phù hợp thường không đơn giản như những cam kết được giới thiệu ban đầu. Trong một số trường hợp, khách hàng còn đứng trước nguy cơ tiếp tục phát sinh các nghĩa vụ tài chính mới để duy trì hoặc xử lý hợp đồng đã ký.

Không phải mua bất động sản, bản chất là hợp đồng dịch vụ

Trước thực tế này, Báo Công lý đã trao đổi với Luật sư Phan Khắc Nghiêm - Công ty Luật TNHH NPK Quốc tế để làm rõ những rủi ro pháp lý của mô hình đang gây nhiều tranh cãi.

Theo Luật sư Phan Khắc Nghiêm, hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành điều chỉnh trực tiếp mô hình “sở hữu kỳ nghỉ”.

Tuy nhiên, về bản chất, đây không phải là giao dịch mua bán bất động sản mà là giao dịch dân sự hình thành hợp đồng dịch vụ cung ứng quyền nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định.

Loại hình này chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự, Luật Du lịch, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các quy định pháp luật có liên quan.

Theo luật sư, thực tế tranh chấp thường phát sinh do khách hàng giao kết hợp đồng dưới tác động của các hoạt động quảng bá, khuyến mại, hội thảo giới thiệu sản phẩm mà chưa có đủ thời gian nghiên cứu kỹ các điều khoản pháp lý.

“Rất nhiều khách hàng nhầm tưởng mình đang mua một loại tài sản hoặc một quyền sở hữu tương tự bất động sản. Trong khi thực chất họ đang ký một hợp đồng dịch vụ với các điều kiện, giới hạn và nghĩa vụ được quy định rất cụ thể trong hợp đồng”, Luật sư Phan Khắc Nghiêm phân tích.

Bẫy nguy hiểm nằm ở những điều khoản ít người đọc

Theo Luật sư Phan Khắc Nghiêm, một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn tới tranh chấp là khách hàng tin vào các cam kết của nhân viên tư vấn nhưng những nội dung này lại không được thể hiện trong hợp đồng.

Các lời hứa như cam kết mua lại với giá cao hơn, bảo đảm lợi nhuận, dễ dàng trao đổi kỳ nghỉ quốc tế hoặc cho thuê sinh lời nếu chỉ tồn tại dưới hình thức tư vấn miệng sẽ rất khó trở thành căn cứ pháp lý khi xảy ra tranh chấp.

Một số hợp đồng quy định mức phạt rất cao nếu khách hàng đơn phương chấm dứt giao dịch. Trong khi đó, các nghĩa vụ của doanh nghiệp lại được quy định khá chung chung hoặc để ngỏ nhiều khả năng diễn giải.

Không ít hợp đồng còn cho phép điều chỉnh phí quản lý, phí vận hành hoặc phí duy trì theo từng giai đoạn, khiến tổng chi phí thực tế mà khách hàng phải chi trả cao hơn đáng kể so với dự tính ban đầu.

Theo luật sư, trong quá trình hành nghề đã ghi nhận nhiều trường hợp khách hàng phản đối việc tăng phí và tạm ngừng thanh toán thì bị khóa tài khoản, chấm dứt quyền sử dụng dịch vụ hoặc mất toàn bộ số tiền đã đóng trước đó.

Một số trường hợp khác mua phải sản phẩm của dự án chưa thể vận hành hoặc vận hành không đúng như quảng bá, dẫn đến việc không sử dụng được dịch vụ nhưng cũng không dễ dàng lấy lại tiền.

“Nhiều người chỉ tập trung vào quyền lợi được giới thiệu mà không đọc kỹ cơ chế chấm dứt hợp đồng, điều kiện hoàn tiền, trách nhiệm của các bên khi phát sinh tranh chấp. Đây mới là những điều khoản quyết định ai là người chịu rủi ro lớn nhất”, luật sư nhận định.

Bốn điều người mua phải làm rõ trước khi đặt bút ký

Theo Luật sư Nghiêm, trước khi ký hợp đồng, khách hàng cần kiểm tra tính pháp lý của dự án nghỉ dưỡng; làm rõ toàn bộ các loại phí có thể phát sinh trong quá trình sử dụng; xác định rõ quyền chuyển nhượng, bán lại hoặc cho thuê suất nghỉ dưỡng; đồng thời yêu cầu quy định cụ thể trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ chế hoàn tiền nếu xảy ra tranh chấp.

Một nguyên tắc đặc biệt quan trọng là mọi cam kết của nhân viên tư vấn về mua lại, lợi nhuận, trao đổi quốc tế hay khả năng sinh lời đều phải được ghi nhận bằng điều khoản cụ thể trong hợp đồng.

“Nếu chỉ là lời hứa miệng thì gần như không có giá trị pháp lý khi xảy ra tranh chấp”, Luật sư Phan Khắc Nghiêm nhấn mạnh.

Theo Luật sư này, trong trường hợp cho rằng doanh nghiệp cung cấp thông tin sai sự thật hoặc có hành vi khiến khách hàng hiểu sai bản chất giao dịch, người mua có thể yêu cầu Tòa án xem xét giao dịch vô hiệu theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Khi phát sinh tranh chấp, khách hàng cần nhanh chóng thu thập và lưu giữ toàn bộ hồ sơ, chứng từ thanh toán, tài liệu quảng cáo, email, tin nhắn, ghi âm tư vấn hoặc các bằng chứng liên quan khác. Đồng thời, cần gửi thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp để ghi nhận chính thức nội dung tranh chấp và yêu cầu giải quyết.

Khách hàng có thể gửi đơn khiếu nại kèm chứng cứ đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia hoặc cơ quan quản lý du lịch địa phương để đề nghị thanh tra, xử lý theo quy định.

Trong trường hợp thương lượng không thành, khách hàng có thể khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại (nếu hợp đồng có thỏa thuận) để yêu cầu tuyên vô hiệu hợp đồng, hủy bỏ giao dịch hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Nhiều quốc gia đã áp dụng cơ chế “cooling-off period”, cho phép người mua có thời gian cân nhắc và hủy giao dịch trong một khoảng thời gian nhất định mà không phải chịu chế tài quá nặng.

Sở hữu kỳ nghỉ được quảng bá bằng những hình ảnh đẹp về du lịch, nghỉ dưỡng và tận hưởng cuộc sống. Tuy nhiên, các tranh chấp phát sinh thời gian qua cho thấy đây không chỉ là câu chuyện của một chuyến đi hay một kỳ nghỉ. Đó còn là câu chuyện về hợp đồng, quyền lợi người tiêu dùng và những cam kết tài chính có thể kéo dài từ 10 đến 20 năm.

"Bởi vậy, trước khi đặt bút ký vào bất kỳ hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ nào, điều quan trọng không phải là khách sạn đẹp đến đâu hay ưu đãi hấp dẫn thế nào, mà là hiểu rõ mình đang cam kết điều gì và sẽ phải trả giá ra sao nếu muốn dừng lại", Luật sư Khiêm khuyến cáo.

Hoàng Hà